Co oznacza, że Allah jest transcendentny wobec czasu i przestrzeni (zamandan ve mekandan münezzeh)? Proszę o wyjaśnienie z przykładami.

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Zarówno istota (zât) Allaha, jak i Jego atrybuty (sıfatlar) są odwieczne (ezelî). Natomiast nasza istota i nasze atrybuty zostały stworzone później. Jest rzeczą oczywistą, że nie jesteśmy w stanie ani poznać należycie Jego istoty, ani Jego atrybutów; nie możemy w pełni pojąć Jego odwieczności i transcendencji wobec czasu. Jakże moglibyśmy to pojąć, skoro wciąż nie zrozumieliśmy nawet, czym jest sam czas!

Czym jest czas? Czym on jest? W tej samej rzece czasu wszystko płynie jednocześnie, ale dlaczego na każdą z tych rzeczy ma on inny wpływ? Dzieci wznosi ku młodości, dojrzałych spycha ku starości, a starców pcha ku śmierci. Czy ta rzeka płynie w dół, czy w górę?

Poeta słusznie pyta:

Czym jest czas, czym jest?

Czy wodą, czy ptakiem?

Czym jest czas, czym jest?

Zejściem czy pod górę szlakiem?

Jesteśmy ograniczeni czasem. Mamy swoje wczoraj i swoje jutro. Są to etapy okresu życia zwanego „wiekiem”. Jednak te etapy są zawsze względne (nispî), to znaczy otrzymują te nazwy w odniesieniu do siebie nawzajem. Nasz dzisiejszy dzień, jeszcze dwadzieścia czy trzydzieści godzin temu, był nazywany „jutrem”. Gdy nadejdzie ranek, mówiąc o nim, powiemy „wczoraj”. Czas przeszły i przyszły nie różnią się od wczoraj i jutra. Każdy dzień, każda godzina, a nawet każda chwila (an) to osobny świat. Wszystkie zdarzenia, które mają miejsce we wszechświecie w danym momencie, tworzą inne obrazy w porównaniu z chwilą wcześniejszą i chwilą późniejszą.

A zatem w każdej chwili w tym świecie wystawiany jest nowy obraz (levha).

I właśnie czas odczytuje się w tych ułożonych po kolei obrazach, lub też te obrazy są tkane wewnątrz czasu. O czasie powiedziano już wiele. Niezależnie od jego natury prawda jest taka, że czas, jako pojęcie związane z ruchem, przemijaniem, pojawianiem się i znikaniem bytów, nie może dotyczyć Pana i Stwórcy (Hâlık) wszystkich światów.

On zna wszystkie byty, stworzone i te, które zostaną stworzone, dzięki swojej odwiecznej wiedzy (ezelî ilim).

Jakże pięknie powiedziano w Świętym Wersecie:

„Czyż nie będzie wiedział Ten, który stworzył? On jest Przenikliwy (Lâtif), Wszechświadomy (Habir)!” (Sura Al-Mulk, 67:14)

Człowiek patrzący na książkę powinien pomyśleć, że każde słowo, każda linijka, każda litera w tej książce została napisana. Zatem istota, która je napisała, musi być kimś, kto nie jest z rodzaju pisma, kimś wolnym od podobieństwa do słowa czy litery!

Nasz świat, wszyscy ludzie, zwierzęta, rośliny nieustannie płyną w rzece czasu. Zmierzają ku śmierci, ku Dniu Zmartwychwstania. Istota, która wprawia tę rzekę w ruch, z pewnością jest transcendentna wobec czasu. Oznacza to, że nie jest nim związana ani ograniczona. I nikt z tych, którzy płyną w tej rzece, nie jest w stanie należycie pojąć bycia transcendentnym wobec czasu.

Przykład transcendencji wobec przestrzeni (mekan)

Bóg Wszechmogący (Cenab-ı Hakk) jest również transcendentny wobec przestrzeni. Przykładem może być słońce:

Słońce, za pośrednictwem swojego światła, ciepła i siedmiu barw, jest obecne we wszystkich lśniących rzeczach na świecie. Wszędzie jest widziane i obecne poprzez swoje atrybuty – światło, ciepło i siedem barw. Jednakże słońce, pod względem swojej masy i istoty (zât), nie znajduje się w żadnej z rzeczy, które oświetla. Oznacza to, że słońce jest obecne na świecie poprzez swoje atrybuty, ale pod względem swojej masy i istoty nie znajduje się wewnątrz żadnej z rzeczy na tym świecie.

Skoro Bóg obdarzył słońce taką właściwością, to Jego własne atrybuty i istota są z pewnością doskonałe w stopniu, którego nasz rozum nie jest w stanie pojąć.

Allah ogarnia wszystko swoimi atrybutami, czyli swoją mocą (kudret), wiedzą (ilim) i wolą (irade). Jednak pod względem swojej istoty (zât) nie znajduje się wewnątrz żadnej rzeczy.

Oznacza to, że Jego obecność wszędzie odnosi się do Jego atrybutów. Natomiast brak przebywania w jakimkolwiek miejscu odnosi się do Jego istoty. Ponieważ to On jest Tym, który stworzył przestrzeń (mekan), i nie potrzebuje jej.

Poznaj Islam