Co oznacza słowo qurban? W jakim celu składa się ofiarę i jakie są tego mądrości?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Słowo qurban dosłownie oznacza zbliżenie się. W tym kontekście, złożenie ofiary qurban oznacza ubój zwierzęcia, które nadaje się na ofiarę, z majątku darowanego przez Allaha, w celu zbliżenia się do Niego i dla uzyskania Jego zadowolenia.

W Surze Al-Hadżdż Allah (Jego chwała niech będzie wywyższona) mówi:

“Nie dotrze do Allaha ani ich mięso, ani ich krew, lecz dotrze do Niego wasza bogobojność (taqła).” (sura 22, werset 37)

Na podstawie tego wersetu można zrozumieć, że głównym celem składania ofiary jest wypełnienie nakazu Allaha i tym samym okazanie swojej taqła (pobożność, bogobojność, świadomość Boga). Oznacza to deklarację: „Jeśli Allah zechce, jesteśmy gotowi poświęcić nawet nasz najcenniejszy majątek na Jego drodze”. Jest to również pokazanie, że w razie potrzeby jesteśmy gotowi oddać nawet własne życie, tak jak Prorok Ibrahim (aleyhissalam – pokój z nim) był zdecydowany złożyć w ofierze swojego syna Isma'ila. W pewnym sensie qurban oznacza przełamanie w sobie materializmu i pokazanie, że dla zadowolenia Allaha jesteśmy w stanie zrezygnować ze wszystkiego, co posiadamy.

Głównym celem aktu czci, jakim jest qurban, jest zdobycie upodobania Allaha i pragnienie zbliżenia się do Niego. Osoba składająca ofiarę, poprzez ten akt czci, zbliża się do Allaha i zyskuje Jego przychylność. Qurban jest jednocześnie przykładem pomocy społecznej i solidarności. Z mięsa ofiarowanego zwierzęcia materialnie korzystają przede wszystkim ubodzy. Jak widać, w duchu tego aktu czci leży idea bliskości wobec Prawdy (Boga) i ofiarności wobec ludzi. Qurban – niezależnie od jego statusu w prawie islamskim (fikh) – od wieków zajmuje ważne miejsce w naszym życiu religijnym jako jeden z aktów czci, uznawany za symbol (szi’ar - znak rozpoznawczy) społeczności muzułmańskich. Qurban jest symbolicznym wyrazem gotowości muzułmanina do poświęcenia, w razie potrzeby, całego swojego istnienia na drodze Allaha.

Religia Islamu, dążąc do prowadzenia jednostki ku duchowej i wewnętrznej mądrości oraz ludzkim cnotom, wprowadziła również pewne nakazy i praktyki, które jednoczą i integrują społeczeństwo. Ta nadrzędna cecha Islamu jest szczególnie widoczna w aktach czci o wymiarze społecznym i materialnym, takich jak zakat (obowiązkowa jałmużna w islamie), hadżdż (pielgrzymka do Mekki) i qurban. Te akty czci od samego początku przetrwały we wszystkich społecznościach muzułmańskich, a ich ogólne zasady i istota nie uległy żadnym zmianom ani innowacjom, i zostały przekazane nowym pokoleniom.

Mądrości płynące ze składania ofiary

1 - Słowo „qurban” w sensie językowym oznacza „to, poprzez co zbliżamy się do Allaha”. Jak sama nazwa wskazuje, qurban jest środkiem do zbliżenia się do Allaha i zdobycia Jego zadowolenia. W Szlachetnym Koranie zostało powiedziane:

„I dla każdego narodu ustanowiliśmy obrzędy ofiarne, aby wspominali imię Allaha nad zwierzętami z trzody, którymi On ich obdarzył. Wasz Bóg jest Bogiem Jedynym. Jemu więc się poddajcie! I zwiastuj radosną wieść pokornym.” (Sura Al-Hadżdż, 34).

W tym wersecie podkreślono, że składanie ofiary zostało nakazane, aby pamiętać o Allahu i uświadomić sobie, że wszystkie zwierzęta na ziemi są Jego własnością i zostały oddane do użytku ludziom wyłącznie z Jego miłosierdzia. Człowiek z czasem może popaść w nieuwagę i zapomnieć, że majątek, własność i bogactwo, które posiada, są darem od Allaha. Podobnie jak Karun (postać koraniczna, symbol pychy z powodu bogactwa), może zacząć mylnie sądzić, że wszystko zdobył własną pracą, wiedzą i umiejętnościami, przypisując sobie siłę i moc oraz przywłaszczając sobie boskie dary. Staje się dumny i przekracza granice. Nakaz składania ofiary przypomina mu, że majątek i własność, sady i ogrody, zwierzęta, bogactwo i pieniądze są darem i łaską Allaha, a prawdziwym właścicielem wszystkiego jest Allah. Uświadamia mu, że niczego nie można posiąść bez Jego zgody i pozwolenia. Wówczas człowiek porzuca pychę, przyjmuje postawę pokory i skromności. Przyjmuje postawę prawdziwego sługi i stara się wypełniać obowiązek wdzięczności. Taki stan staje się dla niego środkiem do zbliżenia się do Allaha i zdobycia Jego zadowolenia.

2 - Allah nie potrzebuje ofiary składanej przez człowieka, podobnie jak nie potrzebuje żadnych innych jego aktów czci. Jednakże, poprzez nakaz składania ofiary, Allah poddaje swoje sługi próbie, mierząc ich taqła (pobożność), ich skrupulatność w przestrzeganiu boskich nakazów oraz stopień ich bliskości z Nim. W 37. wersecie Sury Al-Hadżdż zostało to wyjaśnione w następujący sposób:

„Nie dotrze do Allaha ani ich mięso, ani ich krew, lecz dotrze do Niego wasza bogobojność (taqła)...”

Jak widać w tym wersecie, celem składanych ofiar jest szczerość intencji (ikhlas), pobożność (taqła) i zbliżenie się do Allaha. Celem jest pamiętanie o Allahu poprzez dary, które On nam dał, i zdobycie Jego zadowolenia. Bez tego celu i intencji, mięso rozdawane i krew przelewana, bez względu na ich ilość, nie mają żadnej wartości w oczach Allaha.

3 - Qurban jest również okazją do upamiętnienia ocalenia Proroka Isma'ila (A.S. – aleyhissalam, pokój z nim) od złożenia w ofierze, co było aktem wielkiej łaski. Bóg Wszechmogący poddał Ibrahima (A.S.) wielkiej próbie, nakazując mu złożyć w ofierze swojego jedynego, ukochanego syna. Zarówno Prorok Ibrahim, jak i jego syn Isma'il, podporządkowali się temu nakazowi z pełnym oddaniem i wiernością. Ibrahim położył syna, aby go zabić, i przyłożył nóż do jego szyi. Jednak nóż nie przeciął skóry Isma'ila (A.S.), ponieważ wolą Boga Wszechmogącego nie było zabicie Isma'ila, lecz to, aby niezrównane oddanie, wierność, wyrzeczenie i poświęcenie tych dwóch wspaniałych proroków, ojca i syna, zostały poznane przez aniołów i wszystkich ludzi, aż do Dnia Zmartwychwstania i były zawsze pamiętane. Gdy ta mądrość została zrealizowana, Bóg nakazał nożowi, aby nie ciął Isma'ila, a w jego miejsce zesłał im z Raju barana, nakazując, aby to jego złożyli w ofierze. Zatem składanie ofiary qurban ma charakter obchodów rocznicy tego wielkiego i pouczającego wydarzenia.

4 - Każdego roku muzułmanie składają w ofierze tysiące zwierząt. Jest to, w pewnym sensie, symboliczny wyraz tego, że muzułmanin jest w stanie poświęcić wszystko dla oddawania czci Allahowi i posłuszeństwa Jego nakazom oraz że jest gotów zrezygnować z całego swego dobytku na drodze Allaha.

5 - Nakaz składania ofiary ustanowiony przez Islam jest jednocześnie wielkim darem i miłosierdziem dla ludzi. Biedni, którzy przez cały rok mogli borykać się z trudnościami i być może nie mieli w ustach ani kęsa mięsa, z okazji Święta Ofiarowania mają okazję do syta najeść się mięsem. W Turcji, nadwyżki mięsa są przetworzane na potrawę zwaną „kawurma”, co pozwala im korzystać z niego przez długi czas. W ten sposób ujawnia się również aspekt Islamu zapewniający sprawiedliwość społeczną.

Poznaj Islam