Czy jest możliwe, abyśmy zobaczyli esencję (zat) Allaha i pojęli Jego naturę (mahiyet)?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Jest niemożliwe, aby człowiek mógł zobaczyć esencję (zat) Allaha Wszechmogącego na tym świecie, tak jak niemożliwe jest pojęcie Jego prawdziwej natury i istoty (mahiyet).

Dzieje się tak, ponieważ ludzki rozum i zmysły są ograniczone (mahdud) i nie są przystosowane do pojęcia natury Allaha. Jednakże, patrząc na stworzenia (mahlukat), człowiek jest w stanie zrozumieć Jego istnienie i jedność oraz poznać Jego nieskończoną moc i inne atrybuty (sifat) i imiona (asma).

Z tego powodu Allah Wszechmogący zabronił nam rozmyślania o Jego esencji i naturze, a nakazał nam jedynie poznanie Jego istnienia i jedności oraz zapoznanie się z Jego atrybutami i imionami.

W hadisie powiedziano:

„Aby zrozumieć istnienie i jedność Allaha, spójrzcie na niebiosa, spójrzcie na ziemię, spójrzcie na samych siebie i rozważajcie zadziwiające subtelności w ich stworzeniu, myśląc o tym, że nie mogły one powstać same z siebie. Są to bowiem znaki (alamet), które wskazują na istnienie i jedność Allaha.

Ale nie rozmyślajcie o esencji (zat) i naturze (mahiyet) Allaha. Nie próbujcie zastanawiać się: 'Czy Allah jest taki, a może inny? Jakie jest Jego widzenie, Jego słyszenie?'. Nie jesteście bowiem w stanie tego pojąć. Bez względu na to, jak bardzo byście się starali, nie poznacie tego w pełni, nie ogarniecie tego umysłem. Pogubicie się. Wasze miary wiedzy i doświadczenia są na to niewystarczające.”

W rzeczywistości, jeśli się chwilę zastanowimy, nawet rozumowo możemy pojąć, że zrozumienie istoty natury Allaha jest niemożliwe. Od pisklęcia w jajku z pewnością nie można oczekiwać, że zrozumie świat na zewnątrz skorupki. Ludzki umysł, pod względem poznawania wspaniałego wszechświata i światów stworzonych w nim przez Allaha, nie różni się od pisklęcia w jajku. Z tego względu jest rzeczą absolutnie niemożliwą (muhal içinde muhaldir), aby umysł o tak ograniczonej zdolności pojmowania mógł ogarnąć esencję i naturę Stwórcy wszechświata.

Mehmed Kırkıncı wyjaśnia tę kwestię w następujący sposób:

„Załóżmy, że pewien człowiek wychował się w jaskini i nigdy nie widział światła. Pewnego dnia, wczesnym rankiem, jeszcze przed wschodem słońca, został wyprowadzony na powierzchnię ziemi. Gdy jego oczy zostają natychmiast oślepione przez światło wypełniające wszystko wokół, mówi mu się, że to światło pochodzi od słońca. Człowiek ten zaczyna odczuwać ogromną ciekawość wobec słońca i próbuje je poznać.

Jest oczywiste, że bez względu na to, jak ten człowiek próbowałby sobie wyobrazić słońce, absolutnie nie byłby w stanie go pojąć i za każdym razem wyobrażałby sobie coś innego zamiast słońca. Ponieważ porównywałby słońce do rzeczy, które widział wokół siebie, każde takie porównanie byłoby błędne i nie trafiałoby w sedno.

Gdyby wiara w słońce była dla tego człowieka filarem wiary (rukn), to niezależnie od tego, jakby je sobie wyobrażał, w każdym przypadku popadłby w bałwochwalstwo (szirk). Jedyne, co mógłby zrobić, to zrozumieć, że to światło pochodzi od słońca, ale jednocześnie przyjąć, że nie jest w stanie poznać natury tego słońca. Wiara, której się od niego wymaga, polega właśnie na tym.

Tak jak człowiek z tej przypowieści nie jest w stanie pojąć słońca, tak każdy człowiek nie jest w stanie poznać natury (mahiyet) sułtana zwanego duszą (ruh), który zarządza królestwem jego własnego ciała. Chociaż wiemy, że nasze ciało istnieje dzięki duszy, że po jej odejściu ta budowla runie, że ten sułtan patrzy na świat przez okno oka, wsłuchuje się w świat dźwięków przez aparat ucha i waży wszystkie smaki na wadze języka... to jednak natury duszy nie znamy. Cokolwiek byśmy o niej powiedzieli, byłoby to sprzeczne z prawdą (hilaf-ı hakikat), i jakkolwiek byśmy próbowali wyobrazić sobie lub pojąć esencję duszy, popadlibyśmy w błąd.

Zatem, jeśli człowiek jest niezdolny do pojęcia niewidzianego słońca i bezradny wobec poznania natury własnej duszy, to oceńcie sami, jak wielkim szaleństwem zbłądzenia (dalala) i myślową dewiacją, która strąca człowieka w otchłań bałwochwalstwa (szirk), jest próba pojęcia poprzez Jego esencję Stwórcy Pełnego Majestatu (Hâlik-ı Zülcelâl) i Władcy Pełnego Doskonałości (Mâlik-i Zülkemâl), który jest transcendentny wobec czasu i przestrzeni.”

(z książki Hikmet Pırıltıları – Iskry Mądrości)

Poznaj Islam