Czym jest Hadis? Jaka jest różnica między Ajetem a Hadisem?
Drogi Bracie / Droga Siostro,
Ajet w sensie terminologicznym oznacza zdanie o określonym początku i końcu, znajdujące się w surach (rozdziałach) Koranu. Każdy ajet Koranu jest cudem (mucize). Każdy ajet jest dowodem na prawdomówność proroków, którzy go przekazali; jest lekcją (ibret) dla tych, którzy myślą i się zastanawiają; a ze względu na swój cudowny charakter i wartość jest także „rzeczą zdumiewającą” (emr-i acîb).
Hadis to słowna lub pisemna forma Sunny, która składa się ze słów, czynów, milczących aprobat (takrir) oraz cech moralnych i ludzkich Czcigodnego Proroka (s.a.s). W tym znaczeniu hadis jest synonimem Sunny.
Z czasem słowo hadis zaczęło być używane jako ogólna nazwa dla wszystkich przekazów pochodzących od Czcigodnego Proroka (s.a.s).
Wysłannik Allaha (s.a.s) nie tylko przekazywał ludziom objawienie (łahj), które otrzymywał od Allaha, ale także je objaśniał i stosował w swoim własnym życiu, czyniąc je konkretnymi przykładami. Z tego powodu nazywano go również „Żyjącym Koranem” (Yaşayan Kur'ân).
Uczeni islamscy generalnie przyjmują, że hadisy dotyczące kwestii religijnych zostały objawione Czcigodnemu Prorokowi (s.a.s) przez Allaha; jako dowód przytaczają werset:
„On nie mówi pod wpływem namiętności. To jest tylko objawienie, które mu zostało zesłane.” (Sura an-Nadżm, 54:3–4).
Ponadto, wskazują, że słowo „mądrość” (hikmet), wspomniane w wersecie:
„Z pewnością Allah obdarzył wierzących wielką łaską, kiedy posłał do nich Posłańca spośród nich samych, który naucza ich Księgi i mądrości, podczas gdy oni byli przedtem w jawnym błędzie.” (Sura Al-i Imran, 3:164)
oznacza właśnie Sunnę. Potwierdzają to również niektóre przekazy pochodzące od Czcigodnego Proroka (s.a.s) i jego Towarzyszy. Od Wysłannika Allaha (s.a.s) przekazano, co następuje:
„Została mi dana Księga (Koran) i wraz z nią to, co jest do niej podobne (Sunna).” (Abu Dałud, Sunan, II, 505).
Hassan ibn Atijja w tej samej kwestii złożył następujące oświadczenie: „Dżibril (Gabriel) (a.s.) przynosił i nauczał Wysłannika Allaha (s.a.s) Sunny w taki sam sposób, w jaki przynosił i nauczał go Koranu.” (Ibn Abdilberr, Dżami'ul Bajan'il-ilm, II, 191).
Jak wynika z powyższych wersetów i przekazów, Koran i hadis (w szerszym znaczeniu Sunna) są pod względem bycia objawieniem zesłanym przez Allaha (c.c.) Wysłannikowi Allaha (s.a.s.) tym samym. Istnieje jednak pewna różnica: Koran, w przeciwieństwie do hadisu, odróżnia się tym, że jest niepowtarzalny pod względem znaczenia i formy słownej (i'dżaz – niepowtarzalność, cudowny charakter) i został zapisany na Strzeżonej Tablicy (Al-Lauh al-Mahfuz), dlatego ani Dżibril (a.s.), ani Czcigodny Prorok (s.a.s) nie mieli żadnej możliwości ingerencji w jego treść.
Hadis natomiast, ponieważ nie został objawiony w formie słownej (lafz), nie jest cudowny w swoim brzmieniu jak Koran, i dozwolone (caiz) jest jego przekazywanie jedynie pod względem znaczenia, pod warunkiem zachowania sensu.
Hadis, jako źródło prawoznawstwa islamskiego (fikh) oparte na objawieniu, w stosunku do Koranu i pod względem ustanawianych przez siebie przepisów, występuje w następujących formach:
- Niektóre hadisy potwierdzają i wzmacniają (teyid ve tekit) przepisy już zawarte w Koranie. Takimi są hadisy zakazujące nieposłuszeństwa wobec rodziców, fałszywego świadectwa czy odbierania życia.
- Część hadisów wyjaśnia przepisy zawarte w Koranie, dostarczając informacji uzupełniających. W Koranie nakazano odprawianie modlitwy, pielgrzymkę (hadżdż), dawanie jałmużny (zekat), ale nie sprecyzowano, w jaki sposób ma się to odbywać. Sposób wykonywania tych aktów czci poznajemy w hadisach.
- Niektóre hadisy ustanawiają przepisy w kwestiach, których Koran w ogóle nie porusza. Do tego rodzaju hadisów, które pokazują, że hadis jest samoistnym, niezależnym źródłem prawodawstwa (taszri), można przytoczyć jako przykłady hadisy zakazujące spożywania mięsa osłów domowych i ptaków drapieżnych, czy też hadisy określające wiele przepisów dotyczących zadośćuczynienia (dija – tzw. cena krwi).
To, co zostało dotychczas powiedziane, ukazuje ważną rolę hadisu (Sunny) w religii Islamu. Zarówno Allah (c.c.), jak i Jego Wysłannik, Czcigodny Muhammad (s.a.s), w bardzo stanowczych słowach nakazali, aby przywiązywać należytą wagę do hadisów jako źródła przepisów zaraz po Koranie i aby podążać za Sunną Czcigodnego Proroka (s.a.s). W Koranie na ten temat znajdują się następujące wersety:
„Powiedz (o Proroku): «Jeśli kochacie Allaha, to postępujcie za mną, a Allah was pokocha i przebaczy wam wasze grzechy.»” (Sura Al-i Imran, 3:31);
„Powiedz (o Proroku): «Bądźcie posłuszni Allahowi i Posłańcowi!» A jeśli się odwrócą – zaprawdę, Allah nie miłuje niewiernych.” (Sura Al-i Imran, 3:32);
„Bądźcie posłuszni Allahowi i Posłańcowi! Być może, dostąpicie miłosierdzia.” (Sura Al-i Imran, 3:132);
„To, co wam daje Posłaniec, bierzcie; a tego, czego wam zabrania, wystrzegajcie się.” (Sura al-Haszr, 59:7).
Jak widać, w tych wersetach posłuszeństwo Wysłannikowi Allaha (s.a.s) jest nakazane wraz z posłuszeństwem Allahowi (c.c.), a nawet wyraźnie stwierdzono, że posłuszeństwo Prorokowi (s.a.s) jest równoznaczne z posłuszeństwem Allahowi (c.c.).
Wysłannik Allaha (s.a.s) w jednym ze swoich hadisów powiedział:
„Wiedzcie z całą pewnością, że został mi dany Koran i wraz z nim to, co jest do niego podobne (Sunna). Bliskie jest nadejście ludzi, którzy, syci i rozparci w swoich wygodnych fotelach, będą mówić: «Trzymajcie się tego Koranu; to, co w nim znajdziecie jako dozwolone (helal), uznajcie za dozwolone, a to, co w nim znajdziecie jako zakazane (haram), uznajcie za zakazane.» Zaprawdę, to, czego zakazał Wysłannik Allaha, jest jak to, czego zakazał Allah.”
(Abu Dałud, Sunna, 5; Ibn Madża, Mukaddima, 2; Ahmad ibn Hanbal, Musnad, IV, 131)
Tymi słowami ostrzegł muzułmanów przed tymi, którzy lekceważąc Sunnę, będą próbowali oddzielić ją od religii, i podkreślił, że religia jest nie do pomyślenia bez Sunny.
Poznaj Islam
