Jakie są dowody na Jedność Allaha (Tałhid)?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

• Logiczna niedorzeczność twierdzenia o istnieniu więcej niż jednego boga

Uczeni teologii islamskiej (Kelâm) przedstawili różne dowody na rzecz jedności Allaha. Najważniejszym z nich jest dowód znany jako Bürhan-ı temanu (dowód wykluczania się), który ukazuje absurdalność twierdzenia o istnieniu więcej niż jednego boga.

Gdybyśmy założyli, że we wszechświecie istnieje dwóch bogów, pod każdym względem sobie równych, jest pewne, że doszłoby między nimi do sporu, a ich pragnienia znalazłyby się w konflikcie.

W wyniku takiego konfliktu, gdyby na przykład jeden z bogów chciał, aby coś zaistniało, a drugi, aby nie zaistniało, rozumowo jest pewne, że doszłoby do jednej z trzech następujących ewentualności:

1. Spełniłaby się wola obu bogów.

2. Nie spełniłaby się wola żadnego z nich.

3. Spełniłoby się pragnienie jednego z bogów, podczas gdy pragnienie drugiego nie.

Każda z tych ewentualności jest rozumowo niedorzeczna i niemożliwa.

Gdyby spełniła się wola obu, doszłoby do sytuacji, w której w jednej chwili coś by zarówno istniało, jak i nie istniało, co oznaczałoby połączenie dwóch przeciwieństw, takich jak byt i niebyt. Jest to logicznie niemożliwe.

Gdyby nie spełniła się wola żadnego z bogów, oznaczałoby to, że w jednej chwili coś byłoby pozbawione zarówno bytu, jak i niebytu, co jest równoznaczne z zanikiem przeciwieństw. To również jest rozumowo i logicznie niedorzeczne.

Ponadto, w takiej sytuacji bogowie, których wola się nie spełniła, okazaliby się bezsilni. A byty bezsilne nie mogą być bogami i nie mogą niczego stworzyć.

Zgodnie z trzecią ewentualnością, jeśli pragnienie jednego z bogów by się spełniło, a drugiego zostało udaremnione, bóg, którego wola nie została spełniona, okazałby się bezsilny (âciz), a ten, kto jest bezsilny, nie może być bogiem.

Co więcej, skoro ustaliliśmy, że obaj bogowie są równi pod względem boskich atrybutów, to jeśli udowodniono by bezsilność jednego z nich, trzeba by przyjąć, że drugi, będący mu równym, również jest bezsilny. W ten sposób wynikałaby bezsilność obu bogów. A byty bezsilne nie mogą być bogami.

Gdy w ten sposób okazuje się, że wszystkie ewentualności są fałszywe, teoria o istnieniu dwóch lub więcej bogów sama z siebie zostaje obalona.

Zatem bóg, który stworzył Wszechświat, jest jeden. Jest nim Allah Najwyższy (Allah Teala), którego istnienie jest odwieczne (ezelî) i wieczne (ebedî), wynika z Jego własnej istoty i który jest posiadaczem absolutnej doskonałości, absolutnej mocy i wielkości.

Przedstawiono również inne dowody na rzecz wiary w Tałhid. Omówmy krótko niektóre z tych, które uważamy za ważne:

• Dowód z „nieznoszącej wspólnika natury władzy”

Najbardziej fundamentalnym i niezbywalnym prawem władzy (hâkimiyet – suwerenność) jest niezależność i samodzielność. Oznacza to odrzucenie interwencji z zewnątrz i udziału we władzy.

Jest rzeczą oczywistą, że nawet bezsilni ludzie, którzy posiadają jedynie słaby cień i drobny przejaw władzy, gwałtownie odrzucają zewnętrzne interwencje, aby chronić swoją niezależność, i jak agresywnie reagują na mieszanie się innych w ich sprawy.

Co więcej, z obawy przed potencjalnym zagrożeniem dla ich władzy, nawet najbardziej kochający i miłosierni królowie kazali zabijać swoje niewinne dzieci i ukochanych braci. To jasno pokazuje, jak absolutną i fundamentalną zasadą jest fakt, że we władzy nie ma miejsca na interwencję z zewnątrz.

Skoro cień poczucia władzy u bezsilnych i potrzebujących pomocy ludzi w takim stopniu odrzuca interwencję, nie akceptuje wspólników i za wszelką cenę stara się chronić swoją niezależność, to staje się zrozumiałe, w jakim stopniu Bóg Wszechmogący (Cenâb-ı Hakk) – który posiada absolutną władzę na poziomie panowania nad światami, absolutne panowanie na poziomie boskości i absolutną niezależność na poziomie jedyności (ehadiyet) – musi być daleki od posiadania wspólnika, podobnego sobie czy rywala.

Z tego względu niezależność (istiklâliyet) i jedyność (infirad) są niezbywalnymi zasadami absolutnej władzy Allaha.

• Dowód z porządku (Nizam delîli)

Doskonały i niezmienny porządek, widoczny na obliczu wszechświata we wszystkich bytach, od atomów po gwiazdy, zarówno w każdym z osobna, jak i w ogóle, jest największym dowodem i najjaśniejszym argumentem na rzecz Tevhidu. Gdyby bowiem w boskie działania i stwarzanie we wszechświecie ingerował ktoś inny niż jeden Stwórca (Sâni’), ten niezwykle precyzyjny porządek i równowaga zostałyby naruszone, a wszędzie widoczne byłyby ślady chaosu.

• Dowód z tego, że „w jedności jest łatwość, a w mnogości trudność”

Jeśli stworzenie rzeczy przypisze się jednemu artyście i stwórcy, staje się ono tak łatwe, jak stworzenie jednego bytu. Jeśli jednak przypisze się je naturze czy przypadkowi, stworzenie jednej muchy staje się tak trudne jak stworzenie niebios; jednego kwiatu tak trudne, jak stworzenie całej wiosny; jednego owocu tak trudne, jak stworzenie całego ogrodu.

Skoro we wszechświecie w stwarzaniu rzeczy obserwujemy nieskończoną łatwość, staje się jasne, że Stwórca jest jeden i jedyny.

Poznaj Islam