Najczęściej zadawane pytania na temat Czynności Kultowe

Nie, ibâdet (ibada), czyli kult religijny, nie ogranicza się tylko do nakazów religijnych, takich jak modlitwa czy post. Wszystko, co jest zgodne z wolą Allaha – każdy ruch, każde słowo, każdy czyn, każda myśl i intencja – jest uznawane za akt kultu. Tak samo jak wypełnianie nakazów Allaha, unikanie Jego zakazów również jest aktem kultu. Z tego względu kult można podzielić na dwie kategorie:

1. Amel-i sâlih (Amal Salih) – prawe, dobre uczynki; oznacza wypełnianie nakazów Allaha, takich jak modlitwa, post itd.

2. Takvâ (Takła) – bogobojność, świadomość Boga; oznacza unikanie tego, czego Allah zakazał, jak na przykład picie alkoholu, hazard czy cudzołóstwo.

Kulluk (kulluk) – bycie sługą Bożym, służba Bogu – to proces, który określa relację między człowiekiem a Stwórcą, Allahem. Z tego powodu już w pierwszym objawieniu podkreślono twórczość/podkreślono, że Allah jest stwórcą Allaha i fakt, że człowiek jest Jego stworzeniem:

„Czytaj w imię twego Pana, który stworzył! Stworzył człowieka z zakrzepłej krwi (lub: przylegającej komórki).” (Sura Al-Alaq, 96:1-2)

Również w pierwszym wersecie Koranu, który wzywa człowieka do służby Allahowi, zwrócono uwagę na tę relację:

„O ludzie! Służcie waszemu Panu, który stworzył was i tych, którzy byli przed wami.” (Sura Al-Baqarah, 2:21)

Z tego wynika, że służba Bogu jest dla człowieka obowiązkiem wynikającym z jego fıtrat (fitra) – wrodzonej, naturalnej dyspozycji do wiary w jednego Boga. Jest wyrazem wdzięczności wobec Stwórcy, świętym aktem  który służy osiągnieciu celu, dla którego zostały stworzone nasze duchowe i cielesne mechanizmy.

Teraz postaramy się przedstawić w kilku punktach istotę służby Bożej, której ramy staraliśmy się bardzo zwięźle nakreślić:

Służba Bogu może być pełniona na dwa sposoby: jeden to służba pełniona pośrednio, bez bezpośredniego zwracania się do Niego; drugi to służba pełniona w Jego obecności, skierowana bezpośrednio do Niego.

1. Służba pełniona pośrednio (w nieobecności Stwórcy):

Można ją streścić następująco:

a. Służba: Polega na obserwowaniu przejawów panowania Pana (Saltanat-ı Rububiyet) – absolutnej suwerenności Allaha w stwarzaniu, zarządzaniu i porządkowaniu wszechświata – i poprzez kontemplację Jego wspaniałych dzieł, potwierdzanie Jego wielkości i oklaskiwanie piękna Jego sztuki.

b. Służba: Polega na dostrzeganiu w stworzeniu pięknych dzieł sztuki, które są odzwierciedleniem pięknych imion Allaha, dyskutowaniu o nich między sobą i wzajemnym zwracaniu na nie uwagi jako na źródło pouczającej refleksji.

c. Służba: Polega zauważaniu i docenianiu w sercu piękna i wartości każdego imienia Allaha, traktując je jak cenne skarby duchowe.

d. Służba: Polega na postrzeganiu wszechświata – kart niebios i ziemi – jako księgi napisanej piórem mocy i mądrości Allaha, studiowaniu jej i pogrążaniu się w refleksji (tefekkür).

e. Służba: Polega na  podziwianiu przez okno wspaniałych dzieł sztuki, subtelnych wzorów i zdobnych projektów widocznych w całym wszechświecie, aby kontemplować duchowe piękno (Cemal – Dżamal) i doskonałość (Kemal – Kamal) Wzniosłego Stwórcy, poznawać Go bliżej, kochać Go i okazywać Mu szacunek.

2. Służba pełniona w obecności Stwórcy (skierowana do Niego):

Można ją streścić następująco:

a. Służba: Polega na nieustannej świadomości bycia w obecności Allaha i przyjmowaniu odpowiedniej postawy. Jest to przejście od dzieła do twórcy, od sztuki do artysty.

b. Służba: Polega na zrozumieniu, że Wzniosły Stwórca pragnie dać się poznać poprzez wystawianie na pokaz Swoich wspaniałych i cudownych dzieł, oraz na odpowiadaniu na to pragnienie z wiarą (iman).

c. Służba: Polega na uświadomieniu sobie, że Allah, Litościwy (Rahman) i Miłosierny (Rahim), pragnie być kochany poprzez ukazywanie tysięcy przejawów Swojego miłosierdzia, będących odbiciem Jego nieskończonej litości. Odpowiedzią na to pragnienie jest kochanie Go, poświęcanie Mu swojej miłości i staranie się, by On nas pokochał poprzez naszą służbę.

d. Służba: Polega na zrozumieniu, że Allah, Pan nieskończonej hojności i dobroci, obdarza człowieka niezliczonymi materialnymi i duchowymi dobrami, zwracając się do jego zmysłów i pragnąc napełnić jego podniebienie i umysł przyjemnością i smakiem. W odpowiedzi na to, człowiek powinien okazywać Mu chwałę i wdzięczność swoimi czynami, słowami, postawą i zachowaniem, a gdyby to było możliwe – każdą cząstką swego istnienia.

e. Służba: Polega na stawaniu w postawie pełnej pokory i zdumienia wobec atrybutów majestatu (Celal – Dżalal) i piękna (Cemal – Dżamal) Allaha, których odzwierciedlenia widać wszędzie, od atomów po galaktyki, poprzez wypowiadanie słów: „Subhanellah” (Chwała Bogu), „Elhamdulillah” (Wszelka chwała należy się Bogu), „Allahu ekber” (Bóg jest największy). Polega na staniu w pokorze, skłanianiu się w ukłonie (ruku), a następnie padaniu na twarz w pokłonie do ziemi (sudżud).

Ponadto, służba Bogu dzieli się na ibadet (ibada) – rytualne akty czci – oraz ubudiyet (ubudijja) – szersze pojęcie służby. Tak jak post, modlitwa, pielgrzymka i jałmużna są aktami służby w formie ibadet, tak samo tworzenie wszelkiego rodzaju technologii ułatwiających życie i przynoszących korzyść ludziom jest obowiązkiem służby w formie ubudiyet. Na przykład: budowanie samochodów, statków, samolotów, dróg, mostów, zakładanie fabryk produkujących różnorodne wyroby przemysłowe – to wszystko również jest formą służby Bogu.

Niewątpliwie, aby zarówno ibadet, jak i ubudiyet miały wartość, warunkiem jest działanie z intencją uzyskania zadowolenia Allaha oraz szczerość w swoich czynach.

İbâdet (Ibada) – czyli akt czci lub kult religijny – oznacza wypełnianie nakazów Allaha, unikanie Jego zakazów i postępowanie zgodnie z Jego wolą. A dlaczego praktykujemy kult?

- Przede wszystkim  , ponieważ jest to cel naszego stworzenia. Allah stworzył nas, ludzi, abyśmy Go poznawali, wierzyli w Niego i oddawali Mu cześć. Zostało to wyrażone w Szlachetnym Koranie w następujący sposób:

„Stworzyłem dżinny i ludzi tylko po to, aby Mi służyli (poznali Mnie przez wiarę i oddawali cześć).” (Sura Adh-Dhariyat, 51:56)

Jako mü'min (mu'min) – czyli osoba wierząca – staramy się postępować zgodnie z celem naszego stworzenia, wyrażonym w tym szlachetnym wersecie, i wypełniać nasz obowiązek kultu i służby wobec naszego Stwórcy.

- Oddajemy cześć Bogu także jako jako wyraz wdzięczności za liczne dary, którymi nas obdarzył.

Skoro wielokrotnie dziękujemy komuś za drobny podarunek, to oczywiste jest, jak wielką niewdzięcznością (nankörlük) byłoby nieokazanie wdzięczności Allahowi Wszechmogącemu poprzez kult za Jego niezliczone dary, podarunki i łaski. Aby nie popaść w taką niewdzięczność, staramy się wypełniać nasz obowiązek kultu bez uchybień.

Allah stworzył nas z niczego, wyposażył w tysiące uczuć i zmysłów, stworzył wszystko, czego te uczucia i zmysły potrzebują, a wraz z życiem obdarzył nas takimi darami jak człowieczeństwo, wiara (îman) i Boże przewodnictwo (hidâyet).

W Szlachetnym Koranie nieskończoność darów Allaha, których nie da się zliczyć, została wyrażona w następujący sposób:

„Jeśli chcielibyście zliczyć dary Allaha, nie bylibyście w stanie ich policzyć.” (Sura An-Nahl, 16:18)

W obliczu tak nieskończonych darów naszym obowiązkiem jest: poznawać i kochać Wszechmogącego Pana, który jest ich dawcą, okazywać tę wiedzę i miłość poprzez kult oraz trwać w nieustannym poczuciu wdzięczności i uznania za otrzymane dary.

- Praktykowany przez nas kult i okazywana wdzięczność w rzeczywistości są dalekie od bycia pełną odpłatą za dary, które otrzymaliśmy na tym świecie. Mimo to Allah, jeśli wierzymy i i spełniamy praktyki religijne,, przygotował dla nas dodatkowo jeszcze większe dary w życiu ostatecznym (âhiret) i obiecał wieczne szczęście w Raju (Cennet). Te dary nie są zapłatą za nasze modlitwy czy wdzięczność, ale czystym wyrazem Jego szczególnej łaski, dobroci, hojności i łaskawości.

Nasz Pan, Prorok (aleyhissalatu vesselam – Pokój i błogosławieństwo Allaha niech będą z Nim), wyraził tę prawdę w następujący sposób:

„Żaden z was nie wejdzie do Raju dzięki swoim uczynkom (kultowi). Również ja nie wejdę do Raju dzięki moim uczynkom. Stanie się to jedynie dzięki  MIŁOSIERDZIU (RAHMET) Allaha...

1. Utrwalanie zasad wiary

Jedną z najważniejszych korzyści płynących z ibâdet (ibada) – czyli kultu religijnego – jest zakorzenienie i utrwalenie w sercach i duszach zasad wiary i wierzeń (itikadî ve imanî hükümler).

Jak wiadomo, wiedza wzrasta, rozwija się, zakorzenia i staje się drugą naturą (meleke) tylko poprzez praktykę i doświadczenie. Sucha wiedza, która nie jest praktykowana i stosowana, jest nie tylko trudna do zachowania, ale także przynosi w życiu niewiele korzyści. To samo dotyczy wiedzy i zasad wiary. Zakorzenienie się tego rodzaju wiedzy w człowieku i przekształcenie jej w drugą naturę jest możliwe tylko dzięki kultowi. Dzieje się tak, ponieważ kult, oznaczający „wypełnianie nakazów Allaha i unikanie Jego zakazów”, jest w istocie praktyką i zastosowaniem wiary (iman).

Porzucenie kultu prowadzi do stopniowego osłabienia i zaniku pozytywnego wpływu wiary na ludzkie zachowanie. W miarę jak wpływ wiary na postępowanie słabnie, świat uczuć człowieka opanowują negatywne emocje, złe nawyki i szkodliwe pragnienia, które zmuszają go do popełniania różnych grzechów i złych uczynków. Z tego względu wiara i kult są ze sobą ściśle powiązane. Jeśli wiara jest lampą, to kult jest szklanym kloszem, który chroni ją przed zgaśnięciem na wietrze i dodatkowo wzmacnia jej światło. Nasz Pan, Prorok (aleyhissalatu vesselam – Pokój i błogosławieństwo Allaha niech będą z Nim), wskazując na ochronną rolę kultu wobec wiary, powiedział: „Wiara jest naga, a jej odzieniem jest takvâ”. Jak wspomnieliśmy wcześniej, takvâ (takła) – bogobojność, świadomość Boga – oznacza unikanie tego, co Allah zakazał, oraz trzymanie się z dala od grzechów i rzeczy zabronionych, co jest formą kultu.

2. Uporządkowanie życia jednostki

Kult odgrywa również wielką rolę w porządkowaniu życia jednostki. Dzieje się tak, ponieważ kult kieruje myśli ku Cenâb-ı Hakk (wzniosłemu i prawemu Bogu) i utrwala w umysłach Jego majestat i wielkość. To z kolei sprawia, że sługa Boży w każdym swoim działaniu szuka zadowolenia Allaha oraz przestrzega Jego boskich nakazów i zakazów.

W ten sposób życie osobiste sługi Bożego zostaje uporządkowane zgodnie z kierunkiem wskazanym przez religię i poddane materialnej oraz duchowej dyscyplinie.

3. Jednoczenie społeczeństwa

Kult ma również ogromne znaczenie w jednoczeniu jednostek oraz zapewnianiu pokoju i harmonii w społeczeństwie. Oddawanie czci w tym samym kierunku Kibla (kibla) – kierunku modlitwy w islamie, w stronę Kaaby w Mekce – tworzy między muzułmanami nierozerwalną więź i niekończące się poczucie wspólnoty. Ta więź i wspólnota prowadzą do niezachwianego braterstwa, prawdziwej miłości i szczerej przyjaźni.

Dzięki temu życie społeczne osiąga pokój i komfort oraz rozwija się materialnie i duchowo.

4. Wzmacnianie sfery moralnej i duchowej

Jeśli chodzi o wpływ kultu na świat moralny i sferę duchową człowieka:

Wierzący, który wypełnia swoje obowiązki kultu, jest spokojny w sercu. Jest silny duchem. Jest mocny wewnętrznie. Przez całe życie człowiek, który wypełnił swój obowiązek, doświadcza poczucia wewnętrznego spełnienia, żyje w szczęściu i spokoju ducha.

Nie doświadcza duchowego ucisku ani załamania, jego morale nie słabnie. W obliczu przeszkód, trudności i niemożności nie popada w smutek ani rozpacz (ye's); nie traci hartu ducha ani zaufania. Wewnętrzny świat osoby praktykującej kult jest uporządkowany i stabilny. Nie występują u niej duchowe burze, sprzeczności ani konflikty.

5. Osiąganie osobistej doskonałości

Kult jest również największym środkiem do osiągnięcia osobistej doskonałości i dojrzałości (kemalât).

Jak wiadomo, człowiek pod względem cielesnym jest istotą małą, słabą i bezradną. Jednocześnie jest posiadaczem wzniosłego ducha i wielkiego potencjału. Jego skłonności i pragnienia sięgają nieskończoności; jego ambicjom, uczuciom i zmysłom z natury nie postawiono żadnych granic.

To właśnie kult jest tym, co wznosi i poszerza ducha człowieka, posiadacza takiej natury.

To kult zapewnia rozwój jego potencjału i zdolności.

To kult uszlachetnia jego skłonności i pragnienia.

To kult realizuje jego ambicje, sprawia, że jego nadzieje kiełkują i rozkwitają.

To kult dyscyplinuje jego myśli, zapewniając prawidłowe rozumowanie i zdrowy osąd.

To kult panuje nad jego uczuciami i zmysłami, chroniąc je przed skrajnościami i  nadużyciami.

Podsumowując, to kult prowadzi człowieka do doskonałości (kemalât) oraz moralnej i duchowej dojrzałości, jakiej oczekuje się od istoty ludzkiej.

Istnieje tylko jeden warunek, aby praktykowany kult został przyjęty w oczach Allaha. Jest nim İhlâs (Ichlas) – szczerość, czystość intencji; oznacza wykonywanie czynu wyłącznie dla Boga, bez żadnych ukrytych, światowych motywów.

Szczerość (Ihlâs) jest niczym dusza praktykowanego kultu. Kult praktykowany bez szczerości jest jak ciało bez duszy, stanowi jedynie suchą formę. W oczach Allaha nie ma on żadnej wartości.

Szczerość w kulcie oznacza praktykowanie go wyłącznie dlatego, że jest to nakaz Allaha i środek do osiągnięcia Jego zadowolenia (Rıza-yı İlâhî – Rida-i Ilahi, Zadowolenie, upodobanie Boże). Tę kwestię Bediüzzaman Said Nursi Hazretleri (wybitny myśliciel islamski) wyraził w następujący sposób:

„Służba Boża (Ubûdiyet) jest skierowana na Boski nakaz i na Boże zadowolenie. Motywem służby Bożej jest Boski nakaz, a jej rezultatem – zadowolenie Prawdziwego (Boga). Jej owoce i korzyści dotyczą życia ostatecznego.”

Jeśli motywem praktykowania kultu staje się jakaś światowa korzyść lub pożytek, szczerość (ihlâs) zanika, a taki kult staje się daremny (bâtıl), czyli nie zostaje przyjęty przez Allaha.

      Nasz Prorok/Prorok, nasz umiłowany przewodnik (aleyhissalatu vesselam – Pokój i błogosławieństwo Allaha niech będą z Nim) w jednym ze swoich szlachetnych hadisów – czyli relacji z jego życia i wypowiedzi – określił rolę szczerości w czynach i kulcie w następujący sposób:

„Zaprawdę, Allah Wszechmogący spośród czynów i aktów kultu przyjmuje tylko te, które są wykonywane szczerze wyłącznie dla Niego i w celu osiągnięcia Jego zadowolenia.”