Post oznacza powstrzymywanie się od jedzenia, picia i stosunków płciowych w okresie od imsak (imsak – moment rozpoczęcia postu), czyli od czasu fadżr as-sadik (świt żeglarski), aż do zachodu słońca.
Praktyka postu jest również nazywana imsak. Imsak w sensie językowym oznacza powstrzymywanie duszy/ego od rzeczy, do których ona skłania, i unikanie ich. Przeciwieństwem słowa imsak jest iftar, które oznacza przerwanie postu.
Orzeczenie dotyczące Postu
Post jest jednym z pięciu fundamentalnych filarów Islamu. Jest również jednym z wielkich symboli Islamu. Został on uczyniony obowiązkowym w Medynie, 1,5 roku po Hidżrze, dziesiątego dnia miesiąca Szaban. Jego obligatoryjny charakter jest potwierdzony przez Księgę (Koran), Sunnę (Tradycję Proroka) i konsensus uczonych.
W Koranie zostało powiedziane:
„O wy, którzy wierzycie! Jest wam przepisany post, tak jak został przepisany tym, którzy byli przed wami – być może, wy będziecie bogobojni.” (Sura Al-Bakara, 183).
Post, podobnie jak modlitwa, jest aktem czci cielesnej. Najważniejszą cechą tego aktu czci jest to, że powstrzymuje ludzi od zła i poskramia nieokiełznane pragnienia i żądze duszy.
W szlachetnym hadisie powiedziano:
„Post jest tarczą (chroni poszczącego przed ludzkimi namiętnościami i złem). Niech osoba poszcząca nie zachowuje się w sposób prostacki i nie wypowiada złych słów. Jeśli ktoś chce się z nią bić lub kłócić, niech powie tylko: ‚Ja poszczę’.”
Z powodu tej właściwości postu, która chroni człowieka przed złymi skłonnościami, Wysłannik Allaha (pokój z nim) zalecał młodym kawalerom, aby pościli w celu uwolnienia się od presji żądz cielesnych. To, że post łagodzi pożądanie, jest dziś faktem uznanym naukowo.
Gdy nadchodzi miesiąc postu, w społeczeństwie generalnie obserwuje się spadek wskaźnika przestępczości. Zło zostaje zredukowane do minimum. W zamian za to mnożą się dobre uczynki i akty miłosierdzia. Między jednostkami rodzi się szczera więź i miłość. Wzrasta wzajemna pomoc i solidarność. Przyczynę tego społecznego wpływu postu Wysłannik Allaha (pokój z nim) wyjaśnił w następujących szlachetnych hadisach:
„Gdy nadchodzi miesiąc postu, Ramazan, bramy Raju zostają otwarte, bramy Piekła zamknięte, a wszystkie szatany zakute w łańcuchy.”
Wielka wartość i znaczenie postu w oczach Allaha zostały określone w hadisie qudsi (święty hadis, w którym znaczenie pochodzi od Allaha, a słowa od Proroka) w następujący sposób:
„W każdym dobrym uczynku i akcie czci, który popełnia syn Adama, jest (pewna doza korzyści lub zadowolenia) dla niego samego. Lecz post jest inny. Post jest aktem czci dokonywanym wyłącznie dla Mnie. I to Ja za niego wynagrodzę.”
W innym hadisie qudsi powiedziano:
„Za każdy dobry uczynek przysługuje nagroda od 10 do 700 razy większa. Jednakże nagroda za post wykracza poza tę miarę. Gdyż on jest dla Mnie. I tylko Ja za niego wynagrodzę.”
Z tych słów wynika, że podczas gdy za każdy dobry uczynek i akt czci przewidziana jest określona nagroda od 10 do 700 dobrych uczynków, to w przypadku postu wymiar nagrody jest nieograniczony. Allah Najwyższy nie powierzył oszacowania tej nagrody aniołom, lecz zachował to dla Swojej Najświętszej Istoty. Z tego powodu wierni w Dniu Zmartwychwstania mogą zostać zaskoczeni ogromną nagrodą za posty, których się nie spodziewali. Wysłannik Allaha (pokój z nim) wskazał na tę kwestię w następujący sposób:
„Poszczący ma dwie radości: jedna to radość w czasie iftaru (przerywania postu); druga to radość ze swojego postu (i jego nagrody), gdy spotka swojego Pana.”
Wysoka cnota i zaszczytna pozycja, jaką osiągają osoby poszczące, zostały w niektórych hadisach opisane w następujący sposób:
„W Raju jest brama zwana Ar-Rajjan. Przez tę bramę w Dniu Zmartwychwstania wejdą (do Raju) tylko ci, którzy pościli. Nikt inny oprócz nich nie będzie mógł przez nią wejść. (W Dniu Zmartwychwstania) zostanie zawołane: „Gdzie są ci, którzy pościli?”. Wtedy oni powstaną i wejdą. Gdy już wejdą, brama zostanie zamknięta i nikt więcej nie będzie mógł przez nią przejść.”
„Przysięgam na Allaha, że zapach z ust poszczącego jest w oczach Allaha przyjemniejszy, czystszy i bardziej umiłowany niż zapach piżma.”
„Modlitwa trzech osób nie zostanie odrzucona:
1 - Poszczącego, aż do momentu przerwania postu (iftar),
2 - Sprawiedliwego władcy,
3 - Pokrzywdzonego.”
W Szlachetnym Koranie zostało powiedziane:
„O wy, którzy wierzycie! Jest wam przepisany post, tak jak został przepisany tym, którzy byli przed wami – abyście się chronili (od zła).” (Sura Al-Bakara, 2/183)
Wiadomo jest, że Najszlachetniejszy Wysłannik (salla Allahu 'alayhi wa sallam – niech pokój i błogosławieństwo Allaha będą z nim) powiedział:
„Post jest tarczą, która chroni człowieka przed ogniem piekielnym. Tak jak tarcza, która chroni was przed śmiercią w czasie wojny.” (Nasa’i, Sawm, IV, 167)
Post jest aktem czci, który powstrzymuje osobę zobowiązaną religijnie od wszelkiego rodzaju żądz i wzmacnia jej szczerość intencji. Opieranie się głodowi, pragnieniu i innym pragnieniom duszy/ego jest niezwykle ważne. Wierni, którzy wierzą w Allaha Najwyższego i decydują się na dżihad (duchowa lub fizyczna walka/wysiłek na drodze Allaha) w imię Jego religii, dzięki aktowi czci, jakim jest post, zyskują silną wolę.
Kalendarz Hidżry opiera się na fazach księżyca, a każdy rok rozpoczyna się o dziesięć lub jedenaście dni wcześniej w stosunku do roku słonecznego. W związku z tym człowiek czasami pości zimą przy minus dwudziestu stopniach, a czasami latem przy czterdziestu stopniach. W pewnym sensie jest to deklaracja osoby zobowiązanej, która mówi: „Jestem gotów wypełniać nakazy Allaha Najwyższego nawet w przenikliwym zimnie i w palącym upale”.
Ponadto, porzucenie na okres całego miesiąca wszystkich żądz duszy w celu zdobycia zadowolenia Allaha Najwyższego jest wydarzeniem o doniosłym znaczeniu.
Niemożliwe jest również, aby do aktu czci, jakim jest post, wkradła się rija (obłuda, popisywanie się pobożnością). Istotę postu i osoby poszczącej doskonale oddaje następujący szlachetny hadis:
„Post jest tarczą. Niech osoba poszcząca nie wypowiada złych (niestosownych) słów. Temu, kto chce się z nią kłócić i spierać, niech dwukrotnie powie: ‚Ja poszczę’ i niech się nie wdaje w spór. Przysięgam na Tego, w którego Ręku (Mocy) jest moja dusza, że (nieprzyjemny) zapach z ust poszczącego jest w oczach Allaha czystszy niż zapach piżma. Bóg Prawdomówny powiedział: ‚Osoba poszcząca dla Mojego zadowolenia porzuca jedzenie, picie i żądze cielesne. Post jest aktem czci skierowanym bezpośrednio do Mnie (do którego nie miesza się rija). Jego niezliczoną nagrodę również Ja dam bezpośrednio’. Podczas gdy za wszystkie inne akty czci nagroda jest dziesięciokrotna.” (Tłumaczenie skróconej wersji Sahih al-Bukhari „Tecrid-i Sarih”, t. VI, s. 248, Hadis nr 897).
Nakazy i zakazy Allaha bez wątpienia istnieją dla dobra Jego sług, ponieważ w tym, czego Allah nakazuje, kryją się ogromne korzyści dla Jego sług, a w tym, czego zakazuje, wielkie szkody. Uczeni islamscy są zgodni co do tego, że wszystkie przepisy prawne mają na celu korzyści dla ludzi. Zgodnie z misją, jaką powierzyła im nauka islamska, uczeni od dawna rozważali korzyści i mądrości płynące z różnych aktów czci. Starali się, aby były one funkcjonalne nie tyle pod kątem osobistych, praktycznych korzyści, ile na drodze oczyszczania i wznoszenia ludzkiej duszy. W tym kontekście, chociaż udało się zidentyfikować niektóre korzyści i mądrości płynące z aktów czci, do których wypełniania zobowiązani są sługi Boże, prawdą jest również, że nie wszystkie te korzyści i zamierzone cele zostały w pełni odkryte.
Podstawowym celem aktu czci, jakim jest post, jest doprowadzenie ludzi do taqła (bogobojność, świadomość Boga). Zostało to wyrażone bezpośrednio w Szlachetnym Koranie:
„O wy, którzy wierzycie! Jest wam przypisany post, tak jak został przypisany tym, którzy byli przed wami – abyście się chronili (od zła) i osiągnęli taqła (…)” (Sura Al-Bakara: 2/183–184).
Post, wprowadzając człowieka w proces duchowej edukacji, pozwala słudze Bożemu w krótkim czasie oczyścić się z osadu grzechów nagromadzonych w jego sercu i duszy. W ten sposób post pozwala człowiekowi zgłębić tajemnicę wersetu „qad aflaha man zakkaha” – co jest wyrazem tego, że zbawienie osiągnął ten, kto oczyścił swoją duszę. Podobnie jak dobrowolna jałmużna (sadaqa) i obowiązkowa jałmużna (zakat) oczyszczają wiernych z grzechów, uszlachetniając ich i wznosząc (Sura At-Tauba: 9/103), tak post, będący zakatem dla ciała (Ibn Madża, Sijam, 44), uwalnia człowieka od bycia zmiażdżonym pod panowaniem własnego ego.
Osoba poszcząca, zrywając łańcuchy swojego nafs (nafs – ego, niższa dusza, pożądliwa natura), chwyta się liny Allaha. Podczas gdy nafs czyni człowieka egoistą i spycha go w samotność, człowiek, chwytając się liny Allaha, w pełni odczuwa, że jest istotą społeczną. Akty czci wykonywane zbiorowo podczas miesiąca postu, Ramadanu, wpajają w dusze poczucie jedności. Bogaty modli się w tym samym rzędzie co biedny, spożywa posiłek przy tym samym stole, a zakat, fitra (fitra – jałmużna na zakończenie Ramadanu) i fidja (fidja – forma zadośćuczynienia za niemożność odbycia postu) stają się niczym życiodajna woda dla nierówności w podziale dochodów.
Post, jako świadome powstrzymywanie się od pragnień duszy, staje się treningiem woli, a poprzez znoszenie trudów głodu i pragnienia – treningiem cierpliwości. Osiągnięcie sukcesu w życiu bez wątpienia zależy od treningu woli. Ludzie o słabej woli nie tylko nie odnoszą sukcesów w życiu, ale również ich koniec w perspektywie życia ostatecznego nie jest dobry. Dzieje się tak, ponieważ akty czci mają taki charakter i naturę, że mogą je wypełniać niemal wyłącznie ludzie o silnej woli. W tym punkcie post jest skuteczny w kontrolowaniu pragnień duszy oraz w oczyszczaniu i wznoszeniu ducha. Warto zauważyć fakt, że post w różnych formach został przyjęty w niemal wszystkich religiach i kulturach jako droga ascetyczna i jako duchowy wysiłek/walka, potwierdzając tę prawdę.
Dzięki aktowi czci, jakim jest post, qana'at (zadowolenie, poprzestawanie na małym) ponownie wkracza przez nasze drzwi do naszych domów. Człowiek, który doświadcza głodu, rozumie sytuację ubogiego i potrzebującego i lepiej pojmuje znaczenie zadowolenia, przez co przestaje być rozrzutny. W uszach wiernego rozbrzmiewają słowa Wysłannika Allaha:
„Zadowolenie (qana'at) jest niewyczerpanym skarbem (Bajhaki, Zuhd, 2/88)”.
Człowiek, który bardziej niż kiedykolwiek docenia wartość darów, zwiększa swoją wdzięczność wobec Allaha. Rozumie, że chciwość prowadzi do niedostatku, a zadowolenie jest drogą do miłosierdzia. W jego życiu zaczyna manifestować się radosna nowina Wysłannika Allaha:
„Ten, kto jest oszczędny, nie cierpi z powodu trudności w utrzymaniu” (Ibn Abi Szajba, al-Musannaf, 5/331).
Akt czci, jakim jest post, poprzez posiłki iftar (posiłek przerywający post) i sahur (posiłek przed świtem) oraz modlitwy tarałih (specjalne, dobrowolne modlitwy odmawiane w noce Ramadanu) i inne akty czci, dają człowiekowi możliwość zdyscyplinowania swojego życia.
Miesiąc postu, Ramadan, jest pełen możliwości i skarbów umieszczonych na drodze życia, aby sługa Boży mógł schronić się u swojego Pana i prosić Go o przebaczenie grzechów. Człowiek zyskuje okazję do głębszej refleksji nad Koranem. Dzięki błogosławieństwu, jakie przynosi Ramadan, i zdjęciu zasłony, którą grzechy zakrywają serce i umysł, człowiek głębiej odczuwa i rozumie niektóre wersety.
Post, jako zakat dla ciała, daje metabolizmowi ogromną możliwość usunięcia nagromadzonych w organizmie szkodliwych substancji. W tym miesiącu, w którym człowiek zaczyna postrzegać swoje ciało w sposób odmienny od innych istot żywych – jako tajemnicze i harmonijne połączenie materii i ducha – ciała się odnawiają, a umysły rozjaśniają… Nasze ciała odnajdują zdrowie, potwierdzając słowa Wysłannika Allaha:
„Pośćcie, a będziecie zdrowi”. (Tabarani, Mu’dżamu’l-Awsat, VIII, 174; Mundhiri, at-Targib, 2/206).
Post w Ramadanie to czas, w którym ludzie tracący nadzieję odradzają w sobie nadzieję na przebaczenie. Post jest nauczycielem, który uczy ludzi wytrwałości w obliczu nagłych trudności. Ramadan to miesiąc, który daje naszym dzieciom możliwość radosnego poznawania i praktykowania swojej religii.
Wysłannik Allaha powiedział, że tym, którzy spędzą Ramadan w wierze i z nadzieją na nagrodę od Allaha, zostaną przebaczone ich przeszłe grzechy (Nasa'i, Iman, 21). Podobnie, zwracając się do swojego Towarzysza Ka’ba ibn Udżry, Wysłannik Allaha powiedział:
„O Ka’bie! Modlitwa jest dowodem na bycie muzułmaninem. Post zaś jest mocną tarczą. Dawanie jałmużny zmazuje grzechy, tak jak woda gasi ogień. O Ka’bie! Ciału i kościom, które ukształtowały się z tego, co zakazane (haram), przystoi jedynie ogień. (Tirmidhi, Dżum'a, 79)”.
Istnieje ścisły związek między zrozumieniem mądrości postu, a jego przepisami. Znajomość zasad fiqh (fıqh – jurysprudencja islamska) dotyczących postu pozwoli nam to robić zgodnie z Sunną (tradycją, drogą i sposobem postępowania Proroka Muhammada), którą Wysłannik Allaha pozostawił nam jako mądrość.
