Najczęściej zadawane pytania na temat Islam

Kiedy myślimy o Islamie, pierwsze, co przychodzi na myśl, to Koran i życie naszego Proroka. Bóg zesłał księgę zawierającą Jego nakazy i zakazy oraz proroka, który tę księgę wcielił w życie i stosował. Zatem droga do bycia dobrym muzułmaninem prowadzi przez naśladowanie Koranu i Proroka Muhammada (alejhissalatu łassalam – Pokój i błogosławieństwo Allaha niech będzie z nim). Zwłaszcza branie za wzór naszego Proroka, który jest żywym Koranem, jest czymś, co Allah kocha najbardziej. Jak bowiem stwierdza Allah Wszechmogący w Koranie: „Powiedz: Jeśli kochacie Boga, to postępujcie za mną, wtedy i Bóg was pokocha.” (Sura Al Imran, werset 31).

Nasz Prorok w hadisie przekazanym przez Abu Dawuda powiedział: „Uważajcie, wkrótce niektórzy ludzie powiedzą: ‚Wystarczy nam Koran’. A przecież mnie dano Koran i coś jemu podobnego (lub dwa razy tyle)”, wskazując tym samym, że bez Proroka nie można w pełni zrozumieć Koranu.

Jeśli chodzi o przepisy, które uczeni islamscy wyprowadzili z Koranu i hadisów, widzimy w tej kwestii jasny i wyraźny werset: „...Gdyby oni zwrócili się z tym do Posłańca i do ludzi posiadających autorytet spośród nich, to ci, którzy potrafią zbadać sprawę, wydobywając jej istotę, poznaliby ją.” (Sura An-Nisa, werset 83)

Jeśli zwrócimy uwagę, werset ten nakazuje nam, abyśmy po Proroku Muhammadzie przedstawiali nasze problemy także osobom posiadającym wiedzę i będącym ekspertami w swojej dziedzinie. Istnienie czterech szkół prawa (mazhab) jest właśnie wyjaśnieniem tego wersetu.

Podsumowując, droga do dobrego poznania i praktykowania Islamu prowadzi przez przestrzeganie Koranu, Sunny (tradycji Proroka) oraz przepisów, które uczeni islamscy wyprowadzili z tych dwóch źródeł.

Jeśli chodzi o badanie innych religii i idei sprzecznych z Islamem: Najpierw musimy solidnie i poprawnie poznać naszą własną religię. Czyż logiczne byłoby badanie „piękna” na osiedlowym śmietniku, zanim wzmocni się fundamenty i ściany własnego domu?

Proszę nie zrozumieć mnie źle, nie chcemy powiedzieć, że nie ma tam dobrych rzeczy, ale jeśli chcemy przejść przez trujący pokój, potrzebujemy solidnej maski. W przeciwnym razie sami się zatrujemy. Jeśli zamierzamy badać niektóre rzeczy, które są religijnie szkodliwe i trujące, musimy posiadać solidną maskę, która ochroni nas przed wszelkimi gazami, czyli silną i poprawną wiarę religijną, aby te idee nam nie zaszkodziły.

Tak, jedyną drogą do znalezienia Prawdy i osiągnięcia rzeczywistości jest wiara w Koran i postępowanie zgodnie z jego wymogami. Ponieważ Koran jest świętą księgą, zesłaną przez samego Allaha Wszechmogącego, aby prowadzić ludzkość do absolutnego dobra i prawdy. To On wskazuje i doskonali doczesne i ostateczne szczęście człowieka. On zaprasza człowieka do wiary i monoteizmu, do służebności i oddawania czci, do braterstwa i miłości. To On ustanowił najpiękniejsze miary wiary i prawych uczynków. Islam jest zbudowany wyłącznie i jedynie na Jego miarach. Poza Jego niezachwianymi i wspaniałymi zasadami nie ma żadnej prawdy i nie należy jej szukać. Wszystko, co On uzna za piękne i zatwierdzi, jest prawdą; wszystko, co uzna za brzydkie i odrzuci, jest zmyśleniem. Islam, który On ustanowił, stanowczo odrzuca przestarzałe zabobony, fałszywe wierzenia, zepsucie i rozpustę. W związku z tym wszyscy muzułmanie powinni ważyć święte prawdy dotyczące wierzeń, praktyk religijnych, moralności, tego co dozwolone i zakazane, refleksji i miłości na Jego wadze.

Wyjaśnienia Allaha w wersetach Koranu mają siłę przekonania każdego człowieka. Zwykli ludzie są urzeczeni prostotą Jego słów, a uczeni podziwiają ich elokwencję i retorykę. „Serca znajdują zaspokojenie we wspominaniu Boga” i ludzie idei na każdym poziomie zaspokajają w Nim swoją potrzebę wiary, a postępując za Nim, dążą do doskonałości.

Koran zachęcił ludzi do refleksji i dał rozumowi jej miary. Ludzie dopiero dzięki miarom, których On nauczył, byli w stanie odczytać Księgę Wszechświata, odkryć w niej ukryte prawdy i odnaleźć swego Stwórcę, swego Boga. Jest on boską pochodnią daną rozumowi, by oświetlać ciemne i burzliwe drogi życia. Jak słońce oświetla świat materialny, tak Koran został zesłany, by oświetlać świat duchowy.

W Koranie zostało powiedziane: „Zaprawdę, ten Koran prowadzi ku temu, co jest najprostsze.” (Sura Al-Isra, 9)

Jak dla postępu w jakiejś dziedzinie nauki konieczne jest przestrzeganie jej praw, tak dla znalezienia prawdy i rzeczywistości niezwykle potrzebne jest przyjęcie za przewodnika zasad Koranu i Sunny.

Tak, człowiek może poznać istotę i atrybuty Allaha Wszechmogącego jedynie dzięki przewodnictwu Koranu i Sunny. Skąd przychodzi i dokąd zmierza, jakie jest jego zadanie na świecie, jaka jest natura i prawda świata ostatecznego, do którego się uda, oraz co w tym świecie jest akceptowane, a co odrzucone, może zrozumieć jedynie za pomocą tych dwóch źródeł. Jakie czyny i zachowania, jakie stany i postawy przynoszą zadowolenie Allaha Wszechmogącego, a jakie wywołują Jego gniew; co jest prawdą, a co fałszem, co błędem, a co słusznością – tego również nauczy się z Księgi Allaha i od Jego ukochanego Proroka (sollallahu alejhi łasallam – Pokój i błogosławieństwo Allaha niech będzie z nim). Każdy muzułmanin jest odpowiedzialny za kształtowanie swojego świata wiary i praktyk religijnych pod przewodnictwem tych dwóch prawd.

W co i jak wierzyć, aby wejść do kręgu wiary, oraz jakie czyny spełniać i czego unikać, aby pozostać w kręgu Islamu, nauczy się również z tych dwóch podstaw, czyli z Koranu i Sunny.

Skoro miarą dla wszystkich muzułmanów są Koran i Sunna, to muzułmanin powinien każdą ludzką myśl, każde twierdzenie, każdą wiarę, każde przekonanie oceniać i porównywać z Koranem i z hadisami, które są jego pierwszorzędnym komentarzem.

Wspaniały Koran, ucząc nas pierwszego filaru wiary, czyli „wiary w Allaha”, uczy nas również wiary „w anioły, w księgi niebiańskie, w proroków, w życie ostateczne, w przeznaczenie (w to, że On stwarza dobro i zło)”. Człowiek staje się wierzącym tylko wtedy, gdy wierzy w prawdy wiary tak, jak naucza Koran.

Ponadto, Koran nauczył wierzących Islamu, który składa się ze wszystkich nakazów i zakazów Allaha Wszechmogącego. Wierzący staje się doskonałym muzułmaninem, przestrzegając tych nakazów i zakazów.

Religia Islamu, podobnie jak w innych kwestiach, wypowiada się również na temat mechanizmów administracyjnych. Ustanowiła określone zasady dotyczące zarządzania państwem. Szczegółowe aspekty są wdrażane w oparciu o te zasady. Państwo powinno być zarządzane z dochowaniem wierności zasadom takim jak sprawiedliwość, prawo, nienaruszanie praw człowieka, nie nadużywanie władzy państwowej itp.

Szariat to ogólna nazwa dla wszystkich praw i przepisów wprowadzonych przez Islam. Zarządzanie państwem również wchodzi w jego zakres.

Mamy obowiązek wyjaśniać i żyć według prawdziwego Islamu oraz prawdy zgodnej z Islamem. Z tego powodu niektóre praktyki, realizowane w imię Islamu, ale niezgodne z jego duchem, przynoszą szkodę Islamowi i muzułmanom.

Spotykasz kogoś, mówi o tym, że odprawia modlitwę (salat), że pości. Kontynuujecie rozmowę i w końcu ze zdumieniem odkrywasz, że ten człowiek, który wypełnia dwa najważniejsze nakazy szariatu, jest przeciwny szariatowi.

Rozmawiasz z kimś innym, kto z zapałem broni szariatu. Kiedy jednak zagłębiasz się w jego świat wewnętrzny, w jego życie duchowe, stajesz się świadkiem, że nie wykazuje on nawet setnej części tego entuzjazmu dla praktyk religijnych, jaki okazuje dla stosowania islamskich przepisów karnych. I znowu jesteś zdumiony.

Twoja opinia na temat tych dwóch różnych ludzi jest taka sama: Oni nie wiedzą, czym jest szariat!

Czym jest szariat, a czym nie jest?

Szariat ma takie znaczenia jak „religia”, „rozkaz Boga”, „Boskie nakazy i zakazy”.

Uważamy, że człowiek, zarówno odrzucając, jak i akceptując jakieś pojęcie, powinien znać jego znaczenie. Bycie zwolennikiem lub przeciwnikiem to osobna kwestia.

Jednym z najczęściej budzących spory pojęć jest „szariat”. W tej kwestii umysły wielu ludzi są dość zdezorientowane. Wypowiadają się zarówno ci, którzy znają jego znaczenie, jak i ci, którzy go nie znają.

Najpierw spójrzmy na dzieło "Kamus" autorstwa Şemseddina Samiego Efendi, uznawanego za jeden z fundamentalnych słowników naszego języka:

Szariat jest tam definiowany jako „Boskie prawo ustanowione na fundamentach Boskich nakazów i zakazów, wersetów Koranu, tradycji Proroka oraz konsensusie wspólnoty”.

W tej definicji uwagę przykuwają dwa elementy. Pierwszy, że szariat to „Boskie nakazy i zakazy”. Drugi, że te Boskie prawa są zbudowane na fundamentach zwanych „wersetami Koranu”, „tradycją Proroka” i „konsensusem”.

Z kolei Ömer Nasuhi Bilmen w swoim wybitnym dziele „Słownik prawa islamskiego i terminologii prawodawczej” szczegółowo wyjaśnia ten termin w następujący sposób:

„W języku religii szariat to całokształt religijnych i doczesnych przepisów, które Bóg Wszechmogący ustanowił dla Swoich sług. Pod tym względem szariat jest synonimem religii i obejmuje zarówno fundamentalne zasady wiary, zwane dogmatami, jak i przepisy praktyczne, zwane zasadami praktycznymi, do których należą akty czci, moralność oraz relacje międzyludzkie”.

„Szariat, w swoim ogólnym znaczeniu, oznacza Boskie prawo przekazane przez Szlachetnego Proroka. Kiedy mówi się o przepisach szariatu, należy przez to rozumieć przepisy Prawa Bożego. Odnosi się to do praw, które są wyraźnie oparte na Koranie, Hadisach i Konsensusie (Idżma)”.

W tej szczegółowej definicji mistrzowsko wymieniono następujące kluczowe punkty:

1. Szariat został ustanowiony przez Boga dla Jego sług.

2. Szariat to całość przepisów religijnych i doczesnych.

3. Szariat jest słowem jednoznacznym z pojęciem „religia”.

4. W pojęciu szariatu mieszczą się, obok zasad wiary, wszystkie przepisy dotyczące moralności, aktów czci oraz spraw życia codziennego.

5. W ogólnym sensie, Boskie prawa przyniesione przez każdego proroka również nazywane są szariatem.

6. Słowo szariat odnosi się do przepisów, które są jednoznacznie oparte na Koranie, hadisach i konsensusie.

Definicja szariatu podana przez Elmalılı Hamdi Efendi, jednego z największych egzegetów naszych czasów, w jego niezwykle cennym komentarzu do Koranu zatytułowanym "Hak Dini Kur'an Dili" (Język Koranu, Religia Prawdy) brzmi następująco:

„W sensie językowym oznacza drogę prowadzącą do rzeki lub innego źródła wody, aby się z niego napić lub zaczerpnąć wody. W sensie przenośnym termin ten został zastosowany do specjalnych przepisów i prostej drogi, które Allah Wszechmogący ustanowił i którymi obarczył ludzi, aby mogli osiągnąć życie wieczne i prawdziwe szczęście; co oznacza religię”.

W tej definicji również zwraca się uwagę na pewne istotne punkty:

1. Szariat ustanowił Allah i uczynił za niego odpowiedzialnymi Swoje sługi.
2. Allah zesłał szariat, aby Jego sługi osiągnęły życie wieczne i prawdziwe szczęście.
3. Szariat jest nazwą prostej, właściwej drogi i składa się ze szczególnych przepisów.
4. Szariat oznacza religię.

Wielki uczony i myśliciel naszych czasów, Bediüzzaman Said Nursi, definiując szariat, mówi, co następuje:

„Szariat jest dwojaki. Pierwszy to znany nam szariat, który pochodzi z atrybutu mowy Boga i reguluje czyny i stany człowieka, będącego mikrokosmosem. Drugi to wielki, naturalny szariat, który pochodzi z atrybutu woli Boga i reguluje ruchy i stany wszechświata, będącego makrokosmosem, a który czasem błędnie nazywany jest naturą”.

W tej definicji również zawarte są ważne punkty. Bediüzzaman definiuje szariat, dzieląc go na dwie części, i jednocześnie wyjaśnia pojęcie natury.

1. Znany nam szariat, który reguluje czyny i sprawy człowieka – „małego świata” – i pochodzi od atrybutu mowy Boga.

2. Szariat, który reguluje ruchy i stany wszechświata – „wielkiego człowieka”.

3. Nazywanie praw rządzących światem materialnym „naturą” jest błędem, ponieważ to pojęcie nie przywołuje na myśl Boga. Tymczasem to On jest Tym, który te „naturalne” prawa ustanowił i stosuje.

To wyjaśnienie przywołuje na myśl również inne znaczenie: istoty we wszechświecie bez buntu podporządkowują się „naturalnym” prawom Boga, dlatego ten świat jest uporządkowany i doskonały. Nigdzie nie ma najmniejszego chaosu. Oznacza to, że gdyby ludzie w swoim życiu również bez buntu podporządkowali się Prawom Bożym, osiągnęliby upragnioną harmonię i znaleźli poszukiwane szczęście. Przyczyną dysharmonii i niepokoju jest ich bunt i przekraczanie granic. Rozwiązanie problemu pokoju na świecie, podobnie jak szczęścia w życiu ostatecznym, leży w Islamie.

Zgodnie z wszystkimi tymi definicjami, osoba mówiąca „szariat” ma na myśli „zasady religii”. A człowiek jest istotą wolną. Może je przyjąć lub odrzucić... „Nie ma przymusu w religii.”

Jak żyć według szariatu?

Allah, który obdarzył nasiono zdolnością stania się drzewem i zaprogramował je tak, by mogło wydawać owoce, uzależnił realizację tego celu od pewnych warunków. Ten zbiór warunków nazywany jest prawem naturalnym, prawem stworzenia. To nasiono musi znaleźć swoją ziemię, otrzymać wodę i obcować ze słońcem, aby mogło stać się drzewem.

Natura człowieka jest jak to nasiono. To nasiono, które może zaowocować życiem w Raju. I to właśnie szariat jest zbiorem tych praw, których natura ludzka musi przestrzegać, aby stać się godną Raju - krainy upodobania Bożego.

Rozum, jeśli myśli w granicach przez Niego wyznaczonych, osiąga poznanie Boga. Język, w miarę jak wypowiada dobro, staje się kandydatem do prowadzenia wzniosłych rozmów w tej wiecznej krainie. Ciało, w stopniu, w jakim trudzi się dla Allaha, zdobywa prawo do korzystania z materialnych dóbr tej krainy szczęścia.

Wszystko, od uczuć takich jak miłość, strach, współczucie, miłosierdzie, po oczy, uszy, ręce i nogi, rozwija się, uszlachetnia i kieruje ku wzniosłym światom tylko wtedy, gdy działa w ramach nakazów Allaha. Szariat to nazwa drogi prowadzącej do rzeczywistości. Jego dosłowne znaczenie to „droga, którą kroczy się, by zaczerpnąć wody ze źródła”.

Jak pięknie podsumowuje drogę do osiągnięcia Boga i znalezienia prawdy Yunus Emre – słynny anatolijski mistyk i poeta:

Szariat i tariqa to droga dla tego, kto jej szuka; owoc prawdy/rzeczywistości jest w jej wnętrzu.

Nie można dotrzeć do celu, nie wszedłszy na drogę. Twierdzenia o osiągnięciu prawdy bez szariatu są jedynie złudzeniami, które zwodzą tego, kto je głosi.

Tariqa – ścieżka mistyczna, zakon suficki – jest symbolem dobrowolnych aktów czci. To proces wychowawczy ustanowiony po to, by móc pewnie kroczyć drogą szariatu i być silniejszym w walce z własnym ego i szatanem. Jest środkiem, który jeszcze bardziej zbliża sługę do jego Pana. Pomaga mu w skuteczniejszym wychowywaniu swojej duszy.

Krótko mówiąc, aby osiągnąć prawdę, należy najpierw dosłownie przestrzegać Boskich nakazów, a następnie, aby umocnić serce i wzmocnić duszę na tej drodze, kontynuować dobrowolne akty czci. Posłuchajmy wielkiego odnowiciela, Imama ar-Rabbaniego:

„To, że język nie kłamie i mówi prawdę, jest szariatem. Usunięcie myśli o kłamstwie z serca, jeśli dokonuje się to poprzez wysiłek i pracę, jest tariqą. Jeśli zaś przychodzi bez wysiłku, jest prawdą/rzeczywistością.”

Czyż z tego pięknego przykładu wielkiego imama nie rozumiemy następującej rzeczy? Bycie prawdomównym to piękna moralność, z której zadowolony jest Allah. Aby osiągnąć tę prawdę, sługa najpierw przestrzega nakazu szariatu „nie kłamcie”, powstrzymuje swój język od tego grzechu. Następnie zaczyna leczyć swoją duszę, aby do jego serca nie przychodziło pragnienie kłamstwa. Wkracza na ścieżkę wysiłku i działania w tej dziedzinie. W końcu serce dochodzi do stanu, w którym nienawidzi kłamstwa bez żadnego przymusu czy wysiłku. Kłamstwo nie ma już do niego dostępu. Gdy taka osoba mówi, zawsze i z wielką łatwością mówi prawdę. Oto człowiek, który osiągnął rzeczywistość prawdomówności.

Z tych słów wielkiego imama wynika, że osiągnięcie prawdy, dotarcie do tego szczęśliwego rezultatu, może być możliwe również bez tariqi. Człowiek może przejść bezpośrednio od szariatu do prawdy. Jednak pewne jest, że to osiągnięcie, to dotarcie, nie jest możliwe bez szariatu.

Nie zamierzam tu przeprowadzać analizy sufizmu (tasałłuf). Napisałem to wszystko tylko po to, aby zaznaczyć, że rozumienie szariatu wyłącznie jako przepisów prawa karnego Islamu jest niepełne. Niemówienie kłamstw to także szariat. Człowiek, który nie kłamie, nie obmawia, nie patrzy pożądliwie na cudzy majątek, życie, cześć i honor, który dąży do uczciwego zarobku, również postępuje zgodnie z szariatem i jest na drodze prawdy. Sprzeciwianie się szariatowi przez taką osobę oznaczałoby popadnięcie w sprzeczność z samym sobą.

Fundament religii, podstawa szariatu, opiera się na naturze stworzenia człowieka. Mamy przed sobą świat nieożywiony. W tym świecie każda cząstka, każda gwiazda, powietrze, ziemia, woda, światło – wszystko podlega uniwersalnej woli Allaha. Wszystko działa zgodnie z ustanowionymi przez Niego Boskimi prawami. Jednak w tym posłuszeństwie nie ma mowy o woli własnej. Wszystko poddaje się Jego rozkazowi, znowu za sprawą Jego woli. Świat aniołów ukazuje inny obraz tej samej prawdy. Te istoty, stworzone do służby, wychwalania i dziękczynienia, również nie posiadają woli w ludzkim tego słowa znaczeniu. Czynią to, co Allah im rozkaże.

Jeśli chodzi o człowieka, przedstawia on zupełnie inny obraz na tle stworzenia. Każda komórka, każdy organ tego świadomego owocu wszechświata, który w całości wychwala Allaha, również nieustannie trwa w wysławianiu, nieustannie w akcie czci. Zarządzanie nimi nie zostało mu przecież powierzone. Ani nie wprawia w ruch własnych płuc, ani z własnej woli nie powoduje krążenia krwi. I oto nad tą krainą ciała, w której wszystko jest posłuszne Allahu, zostaje ustanowiony sułtan: Duch. Temu duchowi, jako wielka łaska i jednocześnie wielka próba, zostaje przydana wola.

Człowiek jest istotą posiadającą wolny wybór i wolę. Palcem może wskazać dowolny kierunek, twarz może obrócić w dowolną stronę. Może używać wszystkich swoich uczuć, jak tylko zechce. Idzie, dokąd chce, je, co zapragnie, unika tego, czego nie lubi.

Przed tą wolą postawiono propozycję – boskie zobowiązanie, przed wolnym wyborem próbę/test, a w konsekwencji przed tą wolą postawiono Raj i Piekło.

Oto czym jest szariat: łańcuchem nakazów i zakazów, który nakazuje woli ludzkiej poruszać się w obszarach, z których Allah jest zadowolony, i ostrzega przed unikaniem obszarów, które Mu się nie podobają. Słudze nakazuje się mocno trzymać tej Boskiej liny.

Przed wolą człowieka stoją dwie odrębne dziedziny. Jedna to sprawy doczesne (dunja), druga to sprawy ostateczne (akhira). Faktem jest, że w Islamie istnieją prawa i zasady dotyczące wszystkich spraw doczesnych. Gdy sługa ich przestrzega, jednocześnie oddając cześć Bogu, w rezultacie żyje wygodniej i szczęśliwiej na tym świecie.

Widzimy, że spory na temat szariatu koncentrują się głównie w tej drugiej grupie. Ta druga część również dzieli się na dwie. Jedna to przepisy dotyczące relacji międzyludzkich i transakcji, druga to prawo karne. I to właśnie na tej ostatniej części skupia się ciężar dyskusji o szariacie. Oczywiście, Islam ustanowił wiele przepisów z zakresu prawa karnego. One również są częścią szariatu i wiara w nie jest obowiązkiem. Kto nie przestrzega tych nakazów, jak wszystkich innych, ponosi odpowiedzialność.

Jeśli nieposłuszeństwo wobec takiego nakazu ma charakter lekceważenia lub buntu, czyni człowieka grzesznikiem. Jeśli natomiast przejawia się w formie zaprzeczenia temu Boskiemu nakazowi (koranicznemu prawu), i jego odrzucenia, prowadzi do niewiary. Natomiast Islam to nie tylko te przepisy, a religia nie składa się wyłącznie z nich. Ograniczanie się tylko do tej dziedziny byłoby oceną powierzchowną i błędnym zrozumieniem.

Islamskie przepisy dzielą się na trzy główne grupy. Pierwsza to obowiązki jednostki wobec samej siebie. Druga to jej obowiązki wobec rodziny. Trzecia to obowiązki wobec społeczeństwa. Szariat wprowadza miary i przepisy dla każdej z tych trzech dziedzin. Zaprzeczenie którejkolwiek z nich jest niewiarą, a bunt przeciwko którejkolwiek jest grzechem. Priorytet natomiast mają obowiązki jednostki wobec samej siebie. Na ich czele stoi oddawanie czci Bogu.

W kwestii obowiązków człowieka wobec siebie i swojej rodziny, przepisy istnieją we wszystkich księgach niebiańskich. We wszystkich nakazana jest cześć Bogu, we wszystkich za podstawę przyjęto unikanie grzechów. Istnieją różnice w formie, czasie i ilości tych aktów czci, ale nie jest możliwe wskazanie prawdziwej religii, która nie nakazywałaby oddawania czci Bogu i nie nakazywałaby moralności. Jednakże zasady społeczne, a zwłaszcza przepisy dotyczące zarządzania państwem, w pełni i w doskonałej formie znalazły się w Islamie – najdoskonalszej i ostatniej z religii.

Chcielibyśmy szczególnie podkreślić: cel stworzenia człowieka jest wspólny dla wszystkich religii. Cel ten został wyrażony w Koranie w wersecie:

„Stworzyłem dżiny i ludzi tylko po to, żeby Mnie czcili.” (Sura adh-Dhariyat, werset 56)

Istnieją również nakazy i zakazy, które zależą od spełnienia określonych warunków. Jednym z nich są przepisy prawa karnego. Te przepisy są warunkowe. Dziś muzułmanie mieszkający w Niemczech, Wielkiej Brytanii czy Francji nie mają możliwości stosowania tych nakazów. I nie są za to odpowiedzialni.

W dyskusjach na ten temat, przedstawianie wierzącego, do którego się zwracamy, jakby nie akceptował części nakazów Islamu, i bezlitosne krytykowanie go, byłoby jednym słowem niesprawiedliwością. Należy z całą wrażliwością unikać tego rodzaju oskarżeń, które podważają islamskie braterstwo i za które kara w życiu ostatecznym jest bardzo wielka.

Wyobraźcie sobie kraj, w którym wszyscy ludzie są biedni. Czy moglibyście oskarżyć członków tego narodu o niewypełnianie islamskiego obowiązku dania jałmużny? Oczywiście, że nie. Czyż sytuacja muzułmanina, który wierzy w islamskie przepisy karne, ale nie ma mocy, by je stosować, nie jest podobna? Stosowanie tych praw jest obowiązkiem państwa, a nie jednostki. W związku z tym jednostka nie ponosi za to żadnej odpowiedzialności.

Fundamentalne przepisy Islamu to Boskie nakazy, których jednostka musi przestrzegać, niezależnie od tego, w jakim kraju żyje.

Przepisy dotyczące zarządzania państwem również są Boskie i wiara w nie jest obowiązkiem każdego muzułmanina; jednak nie jest on odpowiedzialny za ich wdrażanie.

„W szariacie dziewięćdziesiąt dziewięć procent dotyczy moralności, aktów czci, życia ostatecznego i cnoty. Jeden procent odnosi się do polityki. O tym niech myślą nasi przywódcy”. – Bediüzzaman.

Chciałbym w tym miejscu przytoczyć również pewną klasyfikację przepisów islamskich. Boskie przepisy dzielą się na dwie części: jedna to przepisy stosowane wyłącznie wobec muzułmanów, druga to przepisy stosowane wobec wszystkich mieszkańców kraju islamskiego. Ta druga część to właśnie przepisy dotyczące relacji międzyludzkich i prawa karnego. Jeśli niemuzułmanin mieszka w kraju islamskim, płaci podatek pogłówny (dżizja), jako obywatel tego kraju podlega wszystkim przepisom dotyczącym relacji międzyludzkich i transakcji i prawa karnego. Jeśli dokona kradzieży, jego ręka zostanie odcięta; jeśli fałszywie oskarży kogoś o cudzołóstwo, zostanie ukarany.

Niektóre środowiska oceniają tę kwestię na opak, wygłaszając bardzo zwodnicze i obciążające odpowiedzialnością słowa, jakoby w kraju, w którym nie stosuje się islamskich przepisów karnych, odprawianie modlitwy czy przestrzeganie postu nie miało sensu. Wierzących, którzy się im sprzeciwiają, oskarżają o ignorowanie części nakazów Allaha.

Tymczasem to oskarżenie w rzeczywistości dotyczy ich samych. Popełniają błąd, lekceważąc dziewięćdziesiąt dziewięć procent Szariatu, które stanowi fundament religii, a nadmierną wagę przywiązują jedynie do przepisów dotyczących relacji międzyludzkich i transakcji i prawa karnego, które stosuje się wobec wszystkich – muzułmanów i niemuzułmanów – i które mają na celu zapewnienie pokoju i szczęścia społeczeństwu.

Wierzący, który w każdej jednostce modlitwy (rakat) recytuje surę al-Fatiha i prosi swego Pana o prowadzenie „drogą prostą”, musi być bardzo ostrożny. Wszelkie formy skrajności, czyli zarówno przesada, jak i zaniedbanie, oddalają człowieka od drogi prostej.

Czy Szariat obowiązuje w naszych czasach?

W tym miejscu krótko odniesiemy się do dwóch skrajności: niektórzy ludzie twierdzą, że w dzisiejszych czasach niemożliwe jest rządzenie według praw islamskich, podczas gdy inni natychmiast oskarżają o niewiarę (kufr) każdego, kto nie rządzi według praw Islamu, nie zważając na jego intencje. Jedni popadają w przesadę (ifrat), drudzy w zaniedbanie. Oznacza to, że obie postawy są skrajne i obie zboczyły z drogi prostej.

Najpierw chcielibyśmy omówić pierwszy błąd. Istnieje znana zasada: „Gdy coś jest ustanowione, jest ustanowione wraz ze swoimi nieodłącznymi elementami”. Kiedy mówi się „ręka”, palce są jej nieodłącznym elementem. Nie można myśleć o ręce bez palców. I nie można czerpać korzyści z takiej ręki. Kiedy mówi się „twarz”, nie można od niej oddzielić oczu. Twarz bez oczu ma istotny brak. A w oku nie można oddzielić białka od źrenicy. Palec jest nieodłącznym elementem ręki, oko – twarzy, a źrenica – oka. Jeśli je oddzielisz i będziesz rozpatrywać osobno, nie osiągniesz żadnej korzyści.

Z islamskimi przepisami jest tak samo. Należy je rozpatrywać jako całość. I tylko wtedy prowadzą jednostkę i społeczeństwo do postępu, dają im pokój i szczęście.

W społeczeństwie, w którym zaniedbuje się fundamentalne zasady Islamu, a życie jednostki i rodziny buduje się na błędnych podstawach, stosowanie jedynie przepisów dotyczących relacji międzyludzkich i transakcji i prawa karnego nie przyniesie wielkich korzyści. Albo też stosowanie tych przepisów w takim społeczeństwie może być niemożliwe. A nawet jeśli byłoby możliwe, wiele osób, przestrzegając ich bez wiary i wbrew woli, popadłoby w hipokryzję. Wyglądaliby na muzułmanów, ale żyliby jako wrogowie Islamu.

Chciałbym podać przykład na to, że Szariat należy oceniać jako całość. W Islamie lichwa jest zakazana. Werset koraniczny, który wprowadza ten zakaz, należy rozpatrywać razem z wersetem: „Zaprawdę, wierzący są sobie braćmi”. Wtedy wyłania się następująca prawda: „Wierzący, udzielając pożyczki bratu, który zmaga się z potrzebą i prosi go o pomoc – w terminologii szariackiej, udzielając mu pięknej pożyczki – nie może żądać zwrotu tej sumy z nadwyżką. Jest to niemożliwe do pogodzenia z braterstwem”.

Jeśli w społeczeństwie, w którym islamskie braterstwo jest skrajnie osłabione, gdzie człowiek oszukuje i zastawia pułapki na własnego brata, a majątek państwowy jest bezlitośnie grabiony, nie można wdrożyć islamskiego zakazu lichwy, gdyż wina leży w tym zepsutym organizmie, a nie w lekarstwie czy pożywieniu.

Przejdźmy teraz do drugiego twierdzenia, które przekracza granice drogi prostej. Niesprawiedliwością jest natychmiastowe piętnowanie etykietą niewiernego człowieka, który w danym społeczeństwie nie stosuje w pełni Islamu, nie wydaje wyroków zgodnie z nim lub nie jest w stanie tego robić. Gdyż wiara jest przeciwieństwem niewiary. Jeśli człowiek wydaje wyrok sprzeczny z Islamem lub podejmuje działania sprzeczne z nim, musiałby to robić, odrzucając Islam, aby popaść w niewiarę. W przeciwnym razie można mówić o jego grzechu, buncie, a nie o niewierze.

Podobnie jak w wierze, również w niewierze warunkiem jest intencja i wola. Człowiek popada w niewiarę tylko wtedy, gdy powie: „Przepis Islamu w tej kwestii jest taki, ale ja go nie akceptuję i postępuję inaczej”. Jeśli nie ma takiej intencji i woli, a błąd, który popełnił, lub błędny wyrok, który wydał, wynikają wyłącznie z jego niewiedzy lub słabości woli, a przy tym wie, że to, co robi, jest złe, nazywanie takiego człowieka niewiernym jest niemożliwe według doktryny Ahl as-Sunna (zwolennicy Sunny, ortodoksyjny Islam). Mogliby to twierdzić jedynie Charydżyci, którzy uważają, że popełniający wielki grzech staje się niewiernym, lub Mu’tazylici, którzy utrzymują, że taka osoba znajduje się w stanie pośrednim między wiarą, a niewiarą. Wszyscy uczeni Ahl as-Sunna są zgodni co do tego, że te grupy należą do ludzi błędu (ahl al-dalala).

Musimy być bardzo ostrożni. Mówiąc, że bronimy Islamu, możemy nieświadomie wkroczyć na drogę ludzi błędu.

Mogą istnieć fałszywe religie (batıl) zbudowane na fundamencie strachu, jednak błędne jest opieranie wszystkich religii na strachu. W szczególności ci, którzy postrzegają islam – jedyną prawdziwą religię (hak din) – jako religię strachu, są w błędzie. Koran jest zwiastunem radosnej wieści i ostrzegającym. Ostrzeżenia te nie mają na celu wzbudzania strachu, lecz ochronę ludzi przed popadnięciem w błąd. Poinformowanie człowieka z wyprzedzeniem o niebezpieczeństwie, które go czeka, nie ma na celu jego przestraszenia, lecz ma charakter ostrzeżenia, aby podjął środki ostrożności.

Islam nie mówi tylko o Piekle (Cehennem), ale także o Raju (Cennet). Przed nadejściem islamu ludzkość była daleka od wiary w życie ostateczne (ahiret) i żyła w przekonaniu o unicestwieniu po śmierci. Islam obalił to przekonanie i zwiastował wierzącym radosną nowinę o Raju po śmierci. W istocie, następujący hadis naszego Proroka (sav – sallallahu aleyhi ve sellem – niech Allah obdarzy go pokojem i błogosławieństwem) stanowi dla nas piękny przykład:

„Ułatwiajcie, a nie utrudniajcie; zwiastujcie radosną wieść, a nie wywołujcie nienawiści (odrazy).” (Al-Buchari, 3/72).

Religia islamu jest pomocną dłonią wyciągniętą przez Wzniosłego Stwórcę do ludzkości, aby mogła ona osiągnąć szczęście na świecie i dostąpić zbawienia w życiu ostatecznym (uhrevi kurtuluş); jest wiedzą o prawdzie, do której On wzywa. Dzięki niej poznajemy Stwórcę i samych siebie, pojmujemy ostateczny sens istnienia oraz odnajdujemy pokój i spokój w naszym świecie wewnętrznym i zewnętrznym. Wszyscy prorocy, od Hz. Adama (pokój z nim) do Hz. Noego (pokój z nim), od Hz. Abrahama (pokój z nim) do Hz. Mojżesza (pokój z nim), od Hz. Jezusa (pokój z nim) aż po Hz. Muhammada (Aleyhisselâm – pokój z nim), byli posłańcami i przewodnikami tego wezwania do pokoju, miłości i zbawienia.

Religia islamu zawiera w sobie wszystkie zasady, które prowadzą ludzkość do materialnej i duchowej doskonałości (kemalât) oraz zapewniają szczęście i pomyślność człowieka. Jednostki i społeczeństwa, które do niej przynależą, prowadzi od duchowej obfitości (feyiz) do szczęścia, a od szczęścia do duchowego rozwoju (tekamül). Przywiązuje ogromną wagę do ochrony życia. Tych, którzy próbują zakłócić spokój jednostki i społeczeństwa, karze najsurowiej. Nakazuje jedność i wspólnotę, dobroczynność (ihsan) i wzajemną pomoc. Chroni życie społeczne przed anarchią i terrorem.

Przedstawia piękną moralność i zachęca ludzkość do zastosowania się do niej we wszystkich jej aspektach. Nie ma w niej żadnej kwestii, która nie przynosiłaby tysięcy korzyści, która nie byłaby lekarstwem i uzdrowieniem dla chorób materialnych i duchowych. Religia islamu opiera się na wiedzy (ilim) i mądrości (hikmet); prowadzi ludzi rozumnych z ich własnej woli do dobra i szczęścia. Uznaje ignorancję (cehalet) za największego wroga; nieustannie zachęca ludzi do refleksji (tefekkür). Aby zrozumieć, jak wielkim miłosierdziem dla całej ludzkości jest religia islamu, należy spojrzeć na stan świata przed i po Asr-ı Saadet (Asr-y Saadet – Wiek Szczęścia, okres życia Proroka Muhammada, pokój z nim, oraz jego Towarzyszy).

Przed islamem cały świat wił się w okrutnych szponach ignorancji i błądzenia (cehalet ve dalalet), terroru i anarchii. Półwysep Arabski również doświadczył tego okrucieństwa i grozy, które trawiły świat. Ludzie chlubili się grzebaniem swoich córek żywcem. Wierzyli w przesądy (hurafe) i oddawali cześć bożkom (put), które sami wykonali, prosząc je o pomoc.

W tym mrocznym okresie światło (nur) Koranu wzeszło jak słońce z zakątka Półwyspu Arabskiego. Rozerwało najgęstsze warstwy niewiary (küfür) i tyranii (zulüm). Oślepiło oczy swoją wzniosłą manifestacją (ulvî tecelli), oczyściło dusze swoją duchową obfitością i boskim przewodnictwem (hidayet), rozjaśniło umysły i oświeciło sumienia. Usunęło politeizm (şirk – grzech przypisywania Bogu wspólników), a w sercach zaszczepiło wiarę w jedność Boga (tevhid). Zlikwidowało tyranię, a na jej miejsce ustanowiło sprawiedliwość (adalet). Wyrzuciło z piersi nienawiść i wrogość, a zastąpiło je miłością (muhabbet), współczuciem (şefkat) i miłosierdziem (merhamet).

Ten wpływ Koranu nie ograniczył się jedynie do Wieku Szczęścia. Także później, każdy naród, który przyjął islam i wprowadził go w życie, rozwijał się zarówno w nauce i mądrości, jak i w przemyśle i handlu, stając się wzorem dla innych narodów. Najświetniejszymi tego przykładami są cywilizacje Andaluzji, Seldżuków i Osmanów.

Nie ma nic bardziej naturalnego niż to, że każdy uważa swoją religię za prawdziwą. Równie naturalne jest to, że osoby po przeciwnej stronie nie mogą w to uwierzyć. W żadnym okresie historii nie zaobserwowano, aby wszyscy ludzie zjednoczyli się w jednej, prawdziwej religii. Fakt, że od dnia, w którym świat stał się domem dla człowieka, istnieje konflikt między prawdą (hak) a fałszem (batıl), jest dowodem tej rzeczywistości.

Ludzie, którzy nie przyjmują religii islamu, dzielą się na dwie grupy:

Pierwsza grupa: Nie przyjmuje religii islamu bez opierania się na jakimkolwiek dowodzie za lub przeciw. Nazywa się to "adem-i kabul" (brak akceptacji, nieprzyjęcie). Są to ludzie, którzy w ogóle nie interesują się tym, czy islam jest prawdziwy, czy nie; dbają o własne zachcianki. Nie mają zamiaru odrzucać islamu na podstawie jakiegokolwiek dowodu, ale też nie przechodzi im przez myśl, by podjąć jakikolwiek wysiłek w celu jego przyjęcia na podstawie dowodów. Zdecydowana większość tych, którzy nie przyjmują islamu, to właśnie tacy ludzie. Nie chcą – w ich mniemaniu – psuć sobie przyjemności poprzez przyjęcie islamu, który przewiduje wprowadzenie porządku w życie ludzi poprzez nałożenie odpowiedzialności i obowiązków religijnych (mükellefiyet). Ta grupa, która pozostaje obojętna (lakayt) wobec islamu, jest całkowicie ofiarą ignorancji.

Druga grupa: To osoby, które z wielkim uprzedzeniem odczuwają alergię na islam i nie potrafią spojrzeć pozytywnie na żaden dowód na jego korzyść. Wręcz przeciwnie, najsłabszy i najdrobniejszy znak, który wydaje się być przeciwko islamowi, chwytają jako wielki dowód. Stanowią oni bardzo małą grupę i nigdy, opierając się na prawdziwych naukowych (ilmî) i racjonalnych (aklî) dowodach, wolnych od uprzedzeń, nie byli w stanie obalić prawd islamu, i nie będą w stanie tego zrobić. Wręcz przeciwnie, na przestrzeni dziejów tysiące niemuzułmanów (gayri müslim) przyjmowało islam na drodze naukowej i racjonalnej analizy. Nawet dzisiaj tysiące ludzi – w tym setki naukowców i duchownych – należących do religii chrześcijańskiej, która po islamie rości sobie prawo do uniwersalizmu, przeszło na islam i dzieje się tak nadal.

Chociaż wojna nie jest rzeczą pożądaną ani upragnioną, ludzkość w ciągu swojej historii rzadko potrafiła jej uniknąć. W Szlachetnym Koranie wspomniana jest również walka dwóch synów Adama. Jeden z nich jest niewinny, drugi jest agresorem. Agresor zabija niewinnego. (Zobacz: Sura Al-Ma'ida, 27-31). Niewinny nazywa się Abel, a agresor Kain.

Wraz z zabiciem brata przez Kaina, po raz pierwszy na ziemi przelano ludzką krew. Jednak z czasem ta krew będzie się mnożyć i pokryje niemal całą ziemię. Abel i Kain są przedstawicielami niewinnych i agresorów. Dopóki na świecie istnieją tacy jak Kain, tacy jak Abel również będą mieli prawo do obrony.

Właśnie dlatego Islam, w celu powstrzymania tyranii ciemiężycieli i zapewnienia powszechnego pokoju, w określonych warunkach zezwala na wojnę. Spójrzmy na przykład na ten werset:

„Tym, którzy są zwalczani, zostało dane zezwolenie na walkę, ponieważ zostali skrzywdzeni. Zaprawdę, Allah jest wszechwładny, by im udzielić pomocy.” (Sura Al-Hadżdż, 39)

Pierwszymi adresatami tego wersetu byli Prorok i jego towarzysze, którzy stanowili awangardę Islamu. Gdy byli w Mekce, poddawano ich uciskowi i torturom, które prowadziły nawet do śmierci. Część z nich, za radą Proroka, udała się do Abisynii. Pozostali wyemigrowali później do Medyny (tzw. Hidżra). Jednak i tam nie zaznali spokoju. Niemal codziennie docierały do nich wieści typu: „Mekkańczycy zaatakowali, atakują”. Gdy muzułmanie znajdowali się w takiej sytuacji, otrzymali zezwolenie na wojnę.

W innym wersecie dotyczącym wojny powiedziano:

„I zwalczajcie na drodze Allaha tych, którzy was zwalczają, lecz nie przekraczajcie granic. Zaprawdę, Allah nie miłuje tych, którzy przekraczają granice.” (Sura Al-Bakara, 190)

Werset ten zwraca uwagę na następujące kwestie:

1- „Zwalczajcie tych, którzy was zwalczają.” Oznacza to: nie walczcie z tymi, którzy z wami nie walczą. W istocie, Prorok surowo nakazywał swoim dowódcom, aby nie zabijali kobiet, dzieci, osób starszych ani tych, którzy oddają się modlitwie w świątyniach..

2- Prowadzona wojna musi być „na drodze Allaha”. Inni mogą toczyć wojny w celach takich jak zdobywanie nowych krajów czy przejmowanie kontroli nad surowcami. Jednak muzułmanin walczy jedynie na drodze Allaha. Oznacza to, że walczy w celach takich jak powstrzymanie tyranii, zamętu i chaosu na ziemi.

3- Podczas wojny lub po niej niedozwolone jest przekraczanie granic i dopuszczanie się niegodziwości. Islam nakazuje zabijać w sposób godny, nawet gdy się zabija. Na przykład zakazuje nadużyć takich jak zabijanie przez tortury czy okaleczanie, np. obcinanie uszu czy nosa.

W innym szlachetnym wersecie powiedziano:

„Dlaczego nie walczycie na drodze Allaha i za ludzi uciśnionych – mężczyzn, kobiety i dzieci, którzy mówią: ‘Panie nasz! Wyprowadź nas z tego miasta, którego mieszkańcy są niesprawiedliwi! I daj nam od Siebie opiekuna! I daj nam od Siebie pomocnika!’?” (Sura An-Nisa, 75)

Ten szlachetny werset zaleca podjęcie walki z krajem, w którym muzułmanie są prześladowani i uniemożliwia im się swobodne praktykowanie swojej wiary. W wyniku wojny muzułmanie zostają uwolnieni od tyranii i odzyskują wolność religii i sumienia, a mieszkańcom tego kraju pozostawia się swobodę wyboru, czy przyjąć Islam, czy też nie.

Podsumowując, możemy stwierdzić, co następuje:

W Islamie zasadą jest pokój, a nie wojna. Jednak w sytuacjach, gdy ludzie są ciemiężeni lub gdy jedno państwo atakuje drugie, dochodzi do wojny. W takiej sytuacji Islam zezwala na wojnę. Nie jest tak, że Islam wprowadził wojnę, gdy na świecie jej nie było.

Ci, którzy postrzegają Islam jako religię wojny, gdy spojrzą na swoją własną historię, staną w obliczu rzeczywistości, w której wojna była obecna w niemal każdym jej okresie. Dlatego istnienie przepisów dotyczących wojny w Islamie nie jest dla niego brakiem, lecz przeciwnie – doskonałością. Gdyż w przepisach zawartych w wersetach i hadisach, nieunikniona rzeczywistość, jaką jest wojna, została wyjęta z prymitywno-barbarzyńskiego obrazu i przekształcona w formę cywilizowaną i humanitarną.

W religii Islamu, podobnie jak życie człowieka, chronione są również jego wiara, wolność, majątek, własność, honor i godność. Bowiem na tych wartościach buduje się spokój i szczęście człowieka na tym świecie i w życiu przyszłym.

Nierespektowanie materialnych bądź duchowych praw drugiego człowieka jest w oczach Allaha wielkim grzechem i zostało wyłączone z Boskiego przebaczenia. Oznacza to, że tym, którzy naruszyli prawa drugiego człowieka, może przebaczyć tylko ten skrzywdzony człowiek. Dopóki skrzywdzony nie otrzyma zadośćuczynienia za swoje prawo lub z niego nie zrezygnuje, Allah nie przebacza tego grzechu. W religii Islamu każdy jest zobowiązany do poszanowania praw innych.

Człowiek jest istotą prowadzącą życie społeczne. W związku z tym między ludźmi istnieje niezliczona ilość relacji społecznych. Relacje te muszą opierać się na prawie i sprawiedliwości. W przeciwnym razie dochodzi do pogwałcenia praw jednostki i tyranii.

Koran tak bardzo chroni duchowe prawa człowieka, że zakazuje wiernym złego mniemania, dopatrywania się złych intencji w czynach wierzącego, wyszukiwanie błędów innych, wścibstwa oraz obmowy nieobecnego.

„O wy, którzy wierzycie! Unikajcie w dużej mierze podejrzeń; zaprawdę, niektóre podejrzenia są grzechem. Nie szpiegujcie się wzajemnie i nie obmawiajcie jedni drugich. Czy chciałby któryś z was jeść ciało swego zmarłego brata?” (Sura Al-Hudżurat, werset 12)

Zastanówmy się teraz uczciwie: czy religia, która zakazuje nawet obmowy i złego mniemania, mogłaby kiedykolwiek zezwolić na anarchię, terror czy niesprawiedliwe zabijanie ludzi?

Słownikowe znaczenie słowa Islam

W sensie słownikowym słowo islam (İslam) oznacza: poddać się, podporządkować się, być posłusznym. Ponieważ jest to religia oparta na poddaniu się i posłuszeństwie wobec nakazów Allaha Najwyższego (Allah Teala), została nazwana islamem.

Znaczenie terminologiczne

Jest to objawiony przez Allaha ludziom za pośrednictwem proroków sposób życia oraz system wierzeń i praktyk (itikadî ve amelî nizam), który prowadzi ludzi do szczęścia na tym świecie i w życiu pozagrobowym (ahiret – achiret). Islam jest boskim prawem (ilahî bir kanun), które prowadzi istoty rozumne, z ich własnego wyboru, ku temu, co jest dobre.

Istota islamu

Znaczeniem islamu jest poddanie się; poddanie się nakazom i zakazom Allaha. Bez poddania się postanowieniom Allaha nie ma islamu. (zob. Sura Al-An'am, 6:162 i Sura An-Nisa, 4:65). Człowiek jest sługą (kul) stworzonym przez Allaha.

Ponieważ Allah obejmuje wszystko swoją wiedzą i jest pełen mądrości, wymogiem służby (kulluk) wobec Niego jest poddanie się Mu. Prawa życia wymagają od człowieka poddania się Allahowi, ponieważ to Allah najlepiej zna zarówno te prawa, jak i samego człowieka.

Cały wszechświat i wszystko, co się w nim znajduje, jest posłuszne prawom Stwórcy. Dlatego religią całego wszechświata jest islam. Słońce, księżyc, gwiazdy – wszystkie są muzułmanami (Müslüman – ten, który się poddaje). Ziemia, powietrze, woda, światło, drzewa, kamienie i zwierzęta również są muzułmanami. Ponieważ islam oznacza posłuszeństwo i poddanie się Allahowi, widzimy, że wszystkie te byty są Mu posłuszne bez buntu. Innymi słowy, jesteśmy świadkami ich poddania się, ich bycia muzułmanami.

„Czyż oni szukają innej religii niż religia Boga? A przecież Jemu poddało się to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi, dobrowolnie lub wbrew woli. I do Niego oni będą sprowadzeni.” (Sura Al Imran, 3:83)

W tym wersecie (aja) poddanie się tego, co jest w niebiosach i na ziemi, jest przedstawione człowiekowi jako przykład: „O człowieku, ty również powinieneś się tak poddać!”. Jak powiedział Hz. Ali (ra – radijallahu anhu, co oznacza: „niech Allah będzie z niego zadowolony”): „Islam to poddanie się, to jest uległość.”

Osoba, która nie poddaje się Allahowi, nie jest uważana za muzułmanina. Człowiek staje się sługą tego, czemu się poddał. Islam jest manifestacją, zewnętrznym odzwierciedleniem wiary (iman – imaan, głęboka wiara w sercu). Czy może istnieć poddanie się bez wiary, czyli islam bez wiary? Nawet jeśli tak, nie jest ono przyjęte przez Boga. Hipokryci (Münafıklar – munafik) to ludzie, którzy okazują poddanie, nie posiadając wiary w sercu. W dzisiejszych czasach do tej kategorii zaliczają się również osoby, które nie wierzą we właściwy sposób, nie przyswoiły sobie wewnętrznie postanowień Allaha, przyjęły inne ideologie (lub religie), a mimo to określają się jako „muzułmanie”. Aby islam był ważny i przyjęty, konieczne jest poddanie się prawu Allaha, czyli szariatowi (szari’at), z dobrowolną zgodą serca, w sposób całkowity, bezwarunkowy i bez zastrzeżeń.

Gdy człowiek żyje w poddaniu się temu, czemu podporządkowuje się wszechświat, osiąga z nim pokój i harmonię. W ten sposób człowiek staje się namiestnikiem Allaha Najwyższego (Allah Teala) na ziemi, Jego przedstawicielem (halife – chalifa).

Nie jest możliwe krótkie i wyczerpujące zdefiniowanie religii islamu. Jej pełna, kompleksowa definicja może być dokonana jedynie poprzez całość Koranu (Kur’an) i Sunny (sünnet – sunna, czyli tradycja i praktyka Proroka Muhammada). Ponieważ treść i granice islamu są wytyczone przez Koran i Sunnę, islamu można nauczyć się właśnie z nich. Allah Wszechmogący uczynił tę religię doskonałą i wszechstronną pod każdym względem. Do tego stopnia, że w islamie nie ma żadnej kwestii, której status prawny nie zostałby wyjaśniony. Określono status każdego czynu lub wierzenia: czy dana kwestia jest dozwolona (mubah – mubah), zakazana (haram – haram), naganna, lecz nie zakazana (mekruh – makruh), zalecana (sünnet – sunna), obowiązkowa (vacip – ładżib) czy obligatoryjna (farz – fard). Niezależnie od tego, czy chodzi o wiarę, kult, politykę, sprawy społeczne, ekonomię, wojnę, pokój, prawo czy jakąkolwiek inną kwestię dotyczącą człowieka, w religii z pewnością istnieje na jej temat postanowienie, lub też uczeni uprawnieni do wydawania samodzielnych opinii prawnych (müctehidler – mudżtahidzi) ustalają je na podstawie Koranu i Sunny. Allah tak wyjaśnia cechę Koranu:

„...Zesłaliśmy tobie Księgę (Koran) jako wyjaśnienie dla każdej rzeczy...” (Sura An-Nahl, 16:89; zob. także Sura Jusuf, 12:111).

Postanowienia dotyczące kwestii, które nie są jasno określone w Koranie i Sunnie, są wyprowadzane przez uczonych mudżtahidów społeczności islamskiej (ümmet – umma) w oparciu o Księgę (Koran) i Sunnę.

Nasz Prorok (s.a.v. – sallallahu alajhi ła sallam, co oznacza: „niech pokój i błogosławieństwo Allaha będą z nim”) definiował islam na różne sposoby. Jedna z tych definicji jest następująca:

„Islam jest zbudowany (ustanowiony) na pięciu filarach: zaświadczeniu, że nie ma bóstwa oprócz Allaha i że Muhammad (s.a.v.) jest Jego sługą i wysłannikiem, odmawianiu modlitwy (namaz – salat), dawaniu obowiązkowej jałmużny (zekat – zakat), odbyciu pielgrzymki do Domu (al-Ka’by) (Beyt'i haccetmek – hadżdż) oraz poszczeniu w miesiącu Ramadan.” (Buchari, Iman 1; Muslim, Iman 22; Nesai, Iman 13; Tirmizi, Iman 3)

Powyższy hadis (hadis – relacja o czynach i słowach Proroka Muhammada) wyjaśnia, że budowla islamu jest wzniesiona na tych pięciu filarach. Należy zwrócić uwagę, że te pięć filarów to fundamenty islamu, ale nie cały islam. Tak jak nie można powiedzieć, że dom składa się tylko z fundamentów, tak samo błędne jest twierdzenie, że islam składa się tylko z tych pięciu filarów. Kto otworzy i przeczyta Koran, zobaczy, że oprócz tych pięciu kwestii mówi się w nim o moralności, ekonomii, sprawach społecznych, polityce, pokoju, wojnie, dobru, złu... Islam składa się z fundamentu i budowli. Fundamentem jest tych pięć filarów (rükn). Budowlą zaś są pozostałe postanowienia islamu dotyczące życia ludzkiego. Zadaniem muzułmanina jest poznanie islamu w całości i praktykowanie go w całości, podtrzymywanie go.

W świetle tego słynnego, szlachetnego hadisu (hadis-i şerif) możemy podzielić fundamenty islamu na dwie części: wiarę (iman), streszczoną w słowach świadectwa (şehadet), oraz dobre uczynki (amel-i salih), co rozumiemy ze wzmianki o czterech ważnych praktykach. Islam to wiara, która objawia się poprzez wyznanie wiary (şehadet kelimesi) i filary wiary (imanın rükûnları). Islam to akty kultu (ibadet), które objawiają się poprzez modlitwę (namaz), jałmużnę (zekat), post (oruç) i pielgrzymkę (hac). Nazywa się je filarami islamu (İslam’ın rükûnları), jego fundamentami. Pozostała część islamu to budowla wzniesiona na tych fundamentach. Elementy tworzące tę budowlę to systemy życiowe islamu (nizamlar): system polityczny, system ekonomiczny, system moralny, system wojskowy, system społeczny, system edukacyjny itd. Aby zapewnić panowanie islamu, istnieją również mechanizmy egzekwowania (müeyyideler). (Müeyyide: siła zapewniająca wykonanie praw i nakazów moralnych, zasada związana z sankcją). Te mechanizmy to: dżihad (cihad – dżihad, wysiłek na drodze Bożej), nakazywanie dobra i zakazywanie zła (marufu emredip münkerden sakındırmak), kary naturalne (fıtrî cezalar) oraz kary boskie (Rabbanî cezalar) wymierzane przez Allaha na tym świecie i w życiu pozagrobowym. A zatem, islam to: wiara, akty kultu, systemy życiowe i mechanizmy egzekwowania.

Islam to poddanie się i podporządkowanie Allahowi całym sobą – wnętrzem i zewnętrzem, sercem i ciałem (kalbi ve kalıbı), rozumem i sumieniem, pragnieniem i nienawiścią, uczuciem i wrażliwością. Oznacza uwolnienie serca i umysłu, rąk i czynów, wnętrza i zewnętrza od wszelkich wpływów innych niż postanowienia Allaha. Islam to ogólny porządek, program ludzkich zachowań, objawiony przez Boga jako prawo dotyczące każdego aspektu życia i przekazany przez Proroka. Dla tego, kto przestrzega tego programu, jest nagroda (sevap); dla tego, kto go nie przestrzega, jest kara (ceza). Islam to całość boskich postanowień (ahkam), systemu wierzeń (akide – akida), aktów kultu (ibadet), moralności (ahlak), relacji międzyludzkich (muamelat) oraz wszystkich przekazów zawartych w Koranie i Sunnie.

Przeciwieństwem islamu jest dżahilijja (cahiliyye – dżahilijja). (Dżahilijja, jako system wierzeń i sposób życia, jest wspólną nazwą dla wszelkiego rodzaju niewiary – küfür – poza islamem. Oznacza niewiarę). Każdy element islamu ma swoje przeciwieństwo w dżahilijji. Jak powiedział Hz. Omar (ra – niech Allah będzie z niego zadowolony): „Gdy pojawią się tacy, którzy nie znają islamu i dżahilijji, węzły islamu zaczną się rozwiązywać jeden po drugim.” Islam we wszystkich swoich szczegółach jest przeciwieństwem dżahilijji. Ponieważ każda część (cüz) islamu jest dziełem wszechogarniającej wiedzy Allaha, każda myśl i działanie, które się jej sprzeciwia, jest z pewnością dżahilijją, ponieważ jest dziełem ograniczonej ludzkiej wiedzy. Co więcej, ludzkie namiętności i pragnienia (heva) mogą nad nim zapanować; może on postrzegać piękno jako brzydotę, a brzydotę jako piękno.

„Czyż oni pragną sądu z czasów dżahilijji (pogaństwa)? A któż jest lepszy od Boga w sądzeniu dla ludzi, którzy posiadają pewność wiary?” (Sura Al-Ma'idah, 5:50)

Niektórzy ludzie, widząc pozorne piękno i dojrzałość w działaniach, stylu życia lub niektórych systemach tych, którzy podążają drogą dżahilijji, popadają w zwątpienie. Dzieje się tak, ponieważ coś, co pochodzi z islamu, czasami miesza się z dżahilijją. To, co islamskie, również tam wydaje się piękne. Człowiek nieświadomy (cahil), nie znając istoty islamu, przywiązuje się do takiego systemu. Gdyby jednak ten człowiek znał prawdę, zrozumiałby, że częściowe dobro, które dostrzega w systemie dżahilijji, w rzeczywistości należy do islamu, i zwróciłby się ku źródłu i oryginałowi.

W wierzeniach istnieje islam i dżahilijja. W aktach kultu istnieje islam i dżahilijja. W moralności, polityce, edukacji, w kwestiach wojny, pokoju i sprawach społecznych istnieje islam i dżahilijja. We wszystkich sprawach dotyczących człowieka, we wszystkich prawach i zasadach istnieje islam i dżahilijja. Dżahilijja w wierzeniach i aktach kultu jest najniebezpieczniejszą z form dżahilijji. Dlatego Allah Najwyższy przebacza tym, którzy mając zdrową wiarę, popełniają pewne czyny właściwe dla dżahilijji, ale nigdy nie przebaczy temu, którego wierzenia i akty kultu należą do dżahilijji – nawet jeśli osoba ta przyjęłaby całą moralność islamu.

„Zaprawdę, Allah nie przebacza dodawania Mu współtowarzyszy (şirk – szirk; grzech politeizmu, przypisywania Bogu równych partnerów). Przebacza jednak wszystko poza tym, komu zechce.” (Sura An-Nisa, 4:48)

Allah Najwyższy zesłał islam jako jedną całość. Kto przyjmuje go w całości, ten jest muzułmaninem (Müslüman). Kto zaś przyjmuje jedną jego część, a inną odrzuca, ten miesza islam z dżahilijją (cahiliyye).

„Czyż wy wierzycie w jedną część Księgi, a nie wierzycie w inną? A zapłata dla tych spośród was, którzy to czynią, nie będzie niczym innym, jak tylko hańbą w życiu na tym świecie, a w Dniu Zmartwychwstania (Kıyamet günü) będą im dane najstraszliwsze męki. A Allah nie jest obojętny na to, co czynicie!” (Sura Al-Baqarah, 2:85)

Każdy muzułmanin powinien oczyścić się ze wszystkich zwyczajów i zasad dżahilijji i przyjąć islam w całości.

Cel Religii Islamu

Postanowienia, które przyniósł islam, mają na celu szczęście ludzi. Ci, którzy postępują zgodnie z tymi postanowieniami, osiągną szczęście zarówno na tym świecie, jak i w życiu pozagrobowym (ahiret). Islam prowadzi do tego szczęścia poprzez reformowanie (ıslah ederek) i uszlachetnianie serca, rozumowania i czynów człowieka. Ponieważ szczęście społeczeństwa zależy od szczęścia jednostki, szczęście jednostki jest jednocześnie szczęściem wspólnoty. Aby zrealizować ten cel, islam ustanowił szereg postanowień. Nazywa się je postanowieniami szariatu (şer’î hükümler).

Postanowienia Religii Islamu

Postanowienia religii islamu dzielą się na cztery kategorie.

a) Wiara (İman – postanowienia dotyczące wierzeń - itikadi hükümler): Są to postanowienia dotyczące kwestii, które człowiek w ramach religii powinien przyjąć lub odrzucić. Te postanowienia uczą człowieka, co powinien akceptować, a co odrzucać. Wierząc w zasady wiary, człowiek przyjmuje duchowy pokarm, oczyszcza swoje serce z fałszywych przekonań i zyskuje swoją prawdziwą wartość.

b) Czynności (Amel): Amel to czyny wykonywane przez ludzi. Są to działania, które należy wykonywać lub których należy unikać. Postanowienia wyjaśniające, które czyny, w jakich warunkach i w jaki sposób należy wykonywać oraz jak sprawić, by były one ważne rytualnie (sahih), nazywane są postanowieniami praktycznymi (amelî hükümler). Na przykład: modlitwa błagalna (dua), dawanie jałmużny (zekat), podejmowanie wysiłku na drodze Bożej (cihad etmek), zdobywanie wiedzy (ilim tahsil etmek).

c) Etyka (Ahlak): Są to postanowienia wyjaśniające stany i zachowania, postępowanie oraz relacje islamskie i międzyludzkie. Są to zasady dotyczące doskonalenia moralności i kształtowania sumienia. Na przykład: unikanie złych słów i kłamstwa, pragnienie dla innych tego, czego pragnie się dla siebie...

d) Prawo (Hukuk – obejmujące relacje międzyludzkie - Muamelât, oraz system kar - Ukubat): Są to wszystkie postanowienia wykraczające poza tematy takie jak wiara, moralność i osobiste czyny, a obejmujące w szczególności kwestie związane z zarządzaniem państwem, administracją społeczną i sytuacją ekonomiczną. Określają one sprawy takie jak małżeństwo, rozwód, podział spadku, transakcje handlowe i polityczne – krótko mówiąc, wszystkie prawa i zasady państwa islamskiego.

Islam nie jest jedynie częścią życia ludzkiego, nawet jeśli jest jego nieodzownym elementem; jest całością życia ludzkiego we wszystkich jego aspektach. Islam obejmuje i określa dwadzieścia cztery godziny doby człowieka oraz każdy obszar i każdy aspekt jego życia od narodzin aż do śmierci. Obejmuje całe życie człowieka, od etykiety korzystania z toalety po zarządzanie państwem. Islam jest całością życia ludzkiego. Jest jednością ze swoimi wierzeniami, praktykami kultowymi, moralnością i prawem. Nie można go dzielić na części ani tworzyć z niego syntezy z czymkolwiek innym. Nie akceptuje pominięć, dodatków, przesądów (hurafe) i nowinkarstwa religijnego (bid’at). Jest doskonałym porządkiem, ukończonym przez Allaha.

Główne Cechy Islamu

1. Boskie pochodzenie (Rabbanîlik – Przynależność do Pana, bycie boskim): Islam jest religią prawdziwą i boską. Opiera się na objawieniu. Jego cele i dążenia są boskie. Zadowolenie Allaha jest dla muzułmanina celem nadrzędnym we wszystkim. Źródło i metoda islamu również są boskie.
2. Zgodność z naturą ludzką (İnsanîlik): Koran został zesłany ludziom, a prorocy zostali wybrani spośród ludzi. Islam przywiązuje wielką wagę do człowieka i jego rozumu, ustanowił zasady zgodne z jego wrodzoną naturą (fıtrat). Według islamu człowiek został stworzony na ziemi w najpiękniejszej postaci jako namiestnik (halife), został wyróżniony elementem duchowym, a wszechświat oddano mu na służbę. Islam nie zaniedbuje żadnego ośrodka siły ani energii człowieka. Wszystkie je kieruje ku naprawie, pracy i rozwojowi. Człowiek, biorąc na siebie te obowiązki, nałożone w miarę jego możliwości, kontynuuje swoją drogę w pokoju, bezpieczeństwie i spokoju. Te obowiązki są zgodne z jego własną naturą (fıtrat). Integrują się z głosem jego serca i sumienia. Celem jest uszlachetnienie jego natury. Wszystkie postanowienia islamu są skierowane na szczęście człowieka na tym świecie i w życiu pozagrobowym.
3. Wszechstronność i uniwersalność: Islam jest tak długi, by objąć wieczność, tak szeroki, by objąć wszystkich ludzi, i tak głęboki, by zawierać sprawy tego świata i życia pozagrobowego. Jego przesłanie i postanowienia są skierowane do wszystkich czasów, całego świata i całej ludzkości. Reguluje wszystkie etapy życia człowieka od kołyski aż po grób oraz wszystkie dziedziny życia. Nauki islamu są również wszechstronne. Ta wszechstronność przejawia się w wierze, kulcie, światopoglądzie, moralności i cnotach, a także w regulacjach i prawach.
4. Umiar (Vasatlık) i równowaga: Islam jest religią, której podstawowymi dynamikami są równowaga, droga środka, sprawiedliwość i umiar. Jest daleki od skrajności (ifrat ve tefrit). Nie ma w nim ekstremizmu. Nie prowadzi człowieka do pychy ani do ucisku. Ludzka siła nie jest w stanie ustanowić tak zrównoważonego porządku. Elementy umiaru (sprawiedliwości i równowagi) możemy łatwo dostrzec w wierze, kulcie, moralności i prawodawstwie (teşrî). Istnieje równowaga między tym światem a życiem pozagrobowym, materią a duchem, bogatymi a biednymi. Równoważy wnętrze i zewnętrze człowieka, jego duszę i ciało, jednostkę i społeczeństwo, jednostkę i państwo, kobietę i mężczyznę, rodzinę i naród. Określa wzajemne prawa i obowiązki każdego z nich w sposób uporządkowany, zrównoważony i harmonijny.
5. Jasność i klarowność: Zasady wiary w islamie, pojęcia religijne są proste i klarowne. Są łatwe do zrozumienia, wyjaśnienia i przyjęcia. Nie przeciążają rozumu ani logiki.
6. Czysta religia: Jest to religia, która nie akceptuje analiz i syntez, pominięć i dodatków. Jej źródło jest solidne i niezmienne, dlatego nie może zostać zniekształcona. Zamknęła swoje drzwi przed nowinkarstwem religijnym (bid’at) i przesądami (hurafelere). Jest jedyną prawdziwą religią, ukończoną przez Allaha i przez Niego zaakceptowaną.
7. Monoteizm (Tevhid): Przede wszystkim islam jest religią monoteizmu (tevhid). Ustanawia najdoskonalszą wiarę w Allaha. W islamie atrybuty Allaha nie są przypisywane ludziom ani innym bytom. Podkreśla się, że Allah nie jest podobny do niczego. Człowiek ani inne stworzenia nie mogą być deifikowane. Nie oddaje się czci nikomu poza Allahem, nie modli się do nikogo innego.
8. Potwierdzenie wszystkich proroków: Wierzy się we wszystkich proroków zesłanych przez Allaha. Nie czyni się rozróżnienia między prorokami. Akceptuje się, że są oni wysłannikami i sługami Allaha, unikając skrajności takich jak deifikacja czy przypisywanie im niestosownych czynów.
9. Suwerenność należy do Allaha: Ustalanie praw, zasad i stanowienie przepisów należy wyłącznie do Allaha. Islam tworzy społeczeństwo, w którym władza, panowanie, suwerenność i autorytet należą do Allaha, gdzie nie ma ciemiężycieli i ciemiężonych, ani służenia człowiekowi przez człowieka.
10. Solidne źródło: Podstawowym źródłem islamu jest Koran (Kur’an-ı Kerim). Koran jest księgą, która nie zostanie zniekształcona aż do Dnia Zmartwychwstania. Wszystkie egzemplarze Koranu na całym świecie są identyczne.
11. Harmonia z wszechświatem: Wszechświat i wszystkie istoty w nim zawarte są uważane za muzułmanów, ponieważ poddały się Allahowi i są Mu posłuszne. Człowiek, który wybiera islam i poddaje się, również żyje w harmonii z wszechświatem, przestrzegając tych samych praw. W ten sposób wysiłek i energia człowieka integrują się z zasobami wszechświata. Islam nie wprowadza człowieka w konflikt i walkę z naturalnymi siłami wszechświata.
12. Tworzy jedną społeczność (ümmet): Islam tworzy harmonijną, zżytą i solidarną społeczność (ümmet). Podstawowymi dynamikami (cechami motywującymi do działania) tej społeczności, zjednoczonej więzią wiary i nieczyniącej rozróżnień na rasę, kolor skóry, ojczyznę, kraj czy klasę, są braterstwo, wzajemna pomoc, równość, sprawiedliwość, wzajemne napominanie się do prawdy i cierpliwości, szerzenie dobra i walka ze złem. Tworzy cnotliwe i czyste społeczeństwo, w którym wyeliminowane są złe obyczaje i odrażające tradycje, takie jak cudzołóstwo, rozpusta, kradzież, niesprawiedliwość, lichwa, a ludzka zachłanność w jedzeniu, piciu, mieszkaniu i sprawach seksualnych jest powstrzymywana. Tak jak niewiara (küfür) jest jednym narodem, tak wszyscy muzułmanie są jednym narodem, uznającym się wzajemnie za braci.
13. Łatwość i dobra nowina: Islam uznaje za muzułmanina każdego, kto, bez względu na język, rasę czy przeszłość, wypowie wyznanie wiary (kelime-i şehadet) i żyje zgodnie z nim. Opiera się na zasadach równości i sprawiedliwości. Nie akceptuje zmuszania nikogo do przyjęcia islamu. Jego podstawą jest rozprzestrzenianie się poprzez zdobywanie serc. Jego postanowienia są łatwe do praktykowania. W wykonywaniu aktów kultu uwzględniono naszą siłę i wprowadzono wiele ułatwień. Nie nakazuje się trudności, których nie da się udźwignąć. W islamie przeważa aspekt miłosierdzia, przebaczenia i dobrej nowiny. Islam z tolerancją podchodzi do wszystkich duchowych i cielesnych potrzeb człowieka, oferując proste i łatwe rozwiązania. Jednak pomimo tych wszystkich ułatwień, ci, którzy z powodu lenistwa i nadmiernego przywiązania do świata zaniedbują swoją służbę Bogu, są ostrzegani karą Allaha.
14. Przywiązuje wagę do rozumu i wiedzy: Islam, będąc religią objawioną, przywiązuje wielką wagę do rozumu. Zwraca się do rozumu, a odpowiedzialnością obarcza człowieka rozumnego. Nadał również wielką wartość nauce, oznajmił, że zdobywanie wiedzy jest obowiązkiem (farz) każdego muzułmanina, i poświęcił należne miejsce takim sprawom jak praca, nauka i myślenie. Należy jednak pamiętać, że islam nie jest religią racjonalistyczną, lecz religią dla ludzi rozumnych.
15. Prawa człowieka: Islam, strzegąc praw człowieka w stopniu niespotykanym w żadnym innym systemie (religii), chroni następujące prawa człowieka:

a. Bezpieczeństwo religii (Din emniyeti): Islam gwarantuje prawo do religii i wolność jej praktykowania.

b. Bezpieczeństwo życia (Nefis (can) emniyeti): Islam zapewnia prawo do życia.

c. Bezpieczeństwo rozumu (Akıl emniyeti): Islam, nakazując zdobywanie wiedzy i refleksję (tefekkür), zakazuje wszystkiego, co szkodzi rozumowi, jak alkohol i narkotyki, i podejmuje środki ochronne w celu zabezpieczenia rozumu przed wszelkimi szkodami.

d. Bezpieczeństwo potomstwa (Nesil emniyeti): Islam tworzy wszelkie niezbędne warunki do ochrony godności osobistej, honoru i czci oraz wychowania zdrowych pokoleń.

e. Bezpieczeństwo mienia (Mal emniyeti): Aby chronić własność, islam nie tylko blokuje drogi prowadzące do przestępstw takich jak kradzież, ale także przyznaje ludziom prawo i możliwość posiadania wystarczających środków do życia.

Podsumowując, islam gwarantuje każdemu człowiekowi godność, honor, wolność, religię, majątek, życie, utrzymanie i pracę.

Islam w kwestii praw człowieka wciąż pozostaje niedościgniony. Wprowadza zasadę ludzkiego braterstwa. Odrzuca rasizm i wszelkie koncepcje wyższości poza pobożnością (takva). Nakazy i zakazy islamu, jego postanowienia, akty kultu, koncepcja kary dowodzą równości. W innych systemach taka równość nie istnieje nawet w teorii. W imię równości nie przymyka oka na niesprawiedliwość. Nie pozwala również na skrajności, które, mówiąc o równości kobiet i mężczyzn, ignorują różnice płci i prowadzą do ich wykorzystywania oraz do wyzysku i ucisku ludzi.

Relacja Islamu z Prawami (Szariatami) Poprzednich Proroków

a) Islam jest nazwą religii, które przyszły do wszystkich proroków (zob. Sura Al-Baqara, 2:130–133). Ludzkość pojawiła się na świecie wraz z prorokiem Adamem. Mimo że Allah Najwyższy w zależności od warunków, czasów i potrzeb ludzkości zsyłał proroków z różnymi systemami prawnymi (szariatami), zasady wiary (itikat) u każdego proroka były takie same.

b) Każda z religii głoszonych przez poprzednich proroków była zesłana do jednego ludu. Islam, który przyszedł do Hz. Muhammada (s.a.v. – pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim), jest religią uniwersalną. Oznacza to, że jest to sposób życia przedstawiony przez Allaha (c.c. – dżalla dżalaluhu, co oznacza „niech będzie wywyższona Jego chwała”) całemu wszechświatowi i całej ludzkości, i będzie obowiązywał aż do Dnia Zmartwychwstania.

c) Religia islamu, głoszona przez Hz. Muhammada (s.a.v.), uchyliła (nesh edip) i unieważniła postanowienia (szariaty) religii głoszonych przez poprzednich proroków. Oznacza to, że obecnie obowiązującym szariatem jest szariat Hz. Muhammada (s.a.v.).

d) Religia islamu potwierdza wszystkie księgi i wszystkich proroków zesłanych przez Allaha (c.c.) przed Hz. Muhammadem (s.a.v.).

Kilka Wersetów (Aja) na Temat Islamu

„Zaprawdę, religią prawdziwą w oczach Allaha jest islam.” (Sura Al Imran, 3:19)

„A kto szuka innej religii niż islam, to nie będzie ona od niego przyjęta; i on w życiu ostatecznym będzie w liczbie tych, którzy ponieśli stratę.” (Sura Al Imran, 3:85)

„A kto poddał swe oblicze (całego siebie) Allahowi, czyniąc dobro, ten uchwycił się najpewniejszego uchwytu. Do Allaha należy ostateczny wynik wszystkich spraw.” (Sura Luqman, 31:22)

„...Dziś udoskonaliłem dla was waszą religię i obdarzyłem was w pełni Moją łaską; wybrałem dla was islam jako religię...” (Sura Al-Ma'idah, 5:3)

Filary Islamu

Filarów (rükûnları) islamu jest pięć: zaświadczenie, że nie ma bóstwa oprócz Allaha i że Muhammad jest wysłannikiem Allaha, odprawianie modlitwy (namaz), dawanie jałmużny (zekat), odbycie pielgrzymki do Domu (Kaaby), poszczenie w miesiącu Ramadan.

Wiemy, że tych pięć filarów jest wymienionych w szlachetnym hadisie znanym jako Hadis Dżibrila (Cibril hadisi), w którym nasz Prorok definiował islam, oraz w hadisie, który przytoczyliśmy na początku tematu, informującym, że islam jest zbudowany na pięciu filarach (co ignoranccy ludzie błędnie nazywają „pięcioma warunkami islamu”). Filary wiary (zasady fundamentalne), które nazywamy wyznaniem wiary (şehadet) lub słowami jedności (tevhid), omówimy szczegółowo w przyszłości przy temacie monoteizmu (tevhid). Tutaj, ze względu na wagę tych aktów kultu, wspomnimy krótko o filarach, które zostały wymienione jako prototypowe przykłady i które wraz z innymi możemy ogólnie zdefiniować jako dobre uczynki (amel-i salih), z perspektywy ich znaczenia dla doktryny (akaidi). Sposób wykonywania tych czynów jest tematem ksiąg prawa islamskiego (fıkıh), katechizmów (ilmihal) i lekcji prawa islamskiego.

Czym jest dobry uczynek (amel-i salih)? Dobry uczynek to czyn, który jest miły Allahowi. Taki czyn (zachowanie) ma dwie cechy: pierwsza to zgodność z prawem islamskim (szariat), a druga to intencja czyniona dla zadowolenia Allaha i w celu oddania Mu czci. Jeśli czyn nie posiada tych dwóch cech lub jednej z nich, nie jest uważany za czyn miły Allahowi, czyli za dobry uczynek (amel-i salih). Za taki czyn nie ma nagrody (ecr) ani zapłaty (sevap). Nasz Pan Wszechmogący mówi:

„...A kto ma nadzieję na spotkanie ze swoim Panem, niech pełni dobre dzieła i niech nie dodaje do czci swego Pana nikogo jako współtowarzysza.” (Sura Al-Kahf, 18:110)

Miejsce dobrych uczynków (amel-i salih) w islamie jest naprawdę bardzo wielkie. Ponieważ te czyny są owocem wiary w Allaha i Dzień Ostateczny. Znaczenie wyznania wiary (kelime-i şehadet) objawia się poprzez pełnienie dobrych uczynków i wejście na tę drogę. Gdy przypomnimy sobie, że słowo „islam” oznacza poddanie się, a to poddanie się oznacza posłuszeństwo i uległość wobec nakazów Allaha, staje się jasne, że nie ma islamu bez czynów, bez posłuszeństwa, bez aktów kultu. Ze względu na znaczenie dobrych uczynków w islamie, wiele wersetów je wychwala. Niektóre z tych wersetów zbliżają je do wiary, inne wyjaśniają ich piękną nagrodę, a jeszcze inne mówią o korzyściach, jakie przyniosą zwłaszcza w życiu pozagrobowym.

„Na czas! Zaprawdę, człowiek jest na drodze do zatracenia! Z wyjątkiem tych, którzy uwierzyli i którzy pełnili dobre dzieła, i którzy zachęcali się wzajemnie do prawdy, i którzy zachęcali się wzajemnie do cierpliwości.” (Sura Al-Asr, 103:1–3)

(Inne przykładowe wersety, zob. Sura Al-Ma'idah, 9; Sura Ar-Ra'd, 29; Sura An-Nahl, 97; Sura Al-Kahf, 30; Sura Marjam, 76; Sura Al-Ankabut, 7, 9).

Warunkiem przyjęcia czynów jest przyjęcie islamu. Dlatego Allah wymienił wiarę (iman) razem z dobrymi uczynkami (amel-i salih). Nawet jeśli ktoś wykona czyn zgodny z prawem islamskim i z intencją zadowolenia Allaha, jeśli ta osoba nie zaakceptuje i nie przyjmie w całości prawdziwego islamu opisanego w Koranie, Allah odrzuci ten czyn. Za taki czyn nie ma ani zapłaty, ani nagrody. (zob. Sura Al Imran, 3:85)

Dobrych uczynków jest bardzo wiele. Są to wszystkie rzeczy, które nakazał Allah Wszechmogący, czy to akty kultu (ibadet), czy relacje międzyludzkie (muamelat). Gdy muzułmanin wykonuje czyn z myślą o posłuszeństwie swojemu Panu, poddaniu się szariatowi i poszukiwaniu zadowolenia Allaha, staje się jednym z dobroczyńców.

Na czele tych dobrych uczynków stoją (w węższym znaczeniu) akty kultu (ibadet). A na czele aktów kultu stoją modlitwa, post, pielgrzymka i jałmużna. Są to fundamenty islamu. Zaniedbywanie ich lub lekceważenie ich znaczenia jest absolutnie niedozwolone. Dlatego zostały one wyraźnie wymienione w słynnym hadisie definiującym islam. W islamie znaczenie aktów kultu jest ogromne. Akty kultu regulują relację człowieka z jego Panem i w określony sposób manifestują jego służbę Allahowi. Akty kultu są szczególnym prawem Allaha wobec Jego sług. Należy dbać o te akty kultu i zapraszać innych najpierw do zasad wiary, a potem do aktów kultu. Nie jest możliwe, aby wiara człowieka wzmocniła się i zakorzeniła w sercu, jeśli jego akty kultu są niedostateczne. Co więcej, w dzisiejszych czasach, gdy panowanie niewiary rozciąga się na wszystkie aspekty życia, wiara ludzi, którzy wykazują opieszałość w aktach kultu, zwłaszcza w modlitwie, jest narażona na wielkie niebezpieczeństwo. Oznacza to, że człowiekowi bardzo trudno jest pozostać wierzącym (mü’min), nie wykonując należycie modlitwy i innych aktów kultu. Są one jak woda dla ryby i powietrze dla człowieka.

Wśród tych aktów kultu modlitwa ma z perspektywy doktryny (akaidi) jeszcze większe znaczenie. Islam określił modlitwę jako znak rozróżniający muzułmanina od niewiernego (kâfir). Zaniedbywanie modlitwy nie jest dozwolone ani w podróży, ani na wojnie, ani w chorobie. Jej porzucenie i opieszałość w tej kwestii są zwyczajem hipokrytów (münafıklar). Gdy sługa powróci do swojego Pana, pierwszą rzeczą, o którą zostanie zapytany, będzie modlitwa. Modlitwa to akt kultu, który nieustannie przypomina człowiekowi o jego służbie Allahowi i o znaczeniu słów jedności (kelime-i tevhid). Modlitwa powstrzymuje tego, kto ją wykonuje, od wszelkiej niegodziwości, rozpusty i zła. Oto kilka numerów sur i wersetów z Koranu dotyczących znaczenia modlitwy: Sura Ar-Rum, 31; Sura Al-Baqara, 1–3, 153 i 238; Sura An-Nisa, 103, 142; Sura Al-Ankabut, 45 itd.

Muzułmanin jest wzywany do modlitwy słowami „Allahu Akbar” (Allah jest największy); tymi słowami rozpoczyna modlitwę i często je powtarza w jej trakcie, ponieważ Allah jest większy od wszystkiego, co wielkie, i potężniejszy od każdego posiadacza siły i mocy. Gdy sługa przywiązuje się do Allaha, który jest największy i najpotężniejszy, nie boi się nikogo innego. Unika służenia komukolwiek innemu.

Post, pielgrzymka, jałmużna i wszystkie inne akty kultu wzmacniają wiarę, oczyszczają duszę ze zła i łączą sługę z jego Panem. W poście przejawia się stan przedkładania miłości do Allaha nad pragnienia ciała. Uczy muzułmanina szczerości (ihlas), siły woli i cierpliwości. Zekat to finansowy akt kultu, który oczyszcza muzułmanina z choroby skąpstwa i chciwości. Poprzez zekat człowiek lepiej pojmuje, że prawdziwym właścicielem majątku jest Allah, a on sam jest tylko powiernikiem. Zekat to przedkładanie zadowolenia i miłości Allaha nad miłość do majątku. To przeznaczanie części majątku dla potrzebujących członków społeczeństwa w ramach sprawiedliwości społecznej. Pielgrzymka (hac) jest zaś praktyczną edukacją muzułmanina. W akcie pielgrzymki widzimy, jak muzułmanin w sposób czynny, jawny i określony manifestuje swoją służbę Bogu. Nakazy takie jak zdobywanie wiedzy, dżihad, nakazywanie dobra i zakazywanie zła, cierpliwość, zaufanie Bogu (tevekkül), pobożność (takva), miłość do Allaha i lęk przed Jego karą należą do najważniejszych dobrych uczynków, na które Koran kładzie szczególny nacisk.

Głoszenie Islamu (Tebliği)

Dopóki trwa historia ludzkości, islam powinien być głoszony wszystkim. Głównym celem tego zaproszenia i głoszenia (davet ve tebliğ) jest uwolnienie ludzi od służenia człowiekowi i połączenie ich wyłącznie z jedynym Allahem. Muszą istnieć ludzie, którzy będą wykonywać to zadanie.

„Niech powstanie spośród was społeczność, która wzywa do dobra, nakazuje to, co właściwe, a zakazuje tego, co naganne. Tacy są ci, którzy osiągną sukces.” (Sura Al Imran, 3:104)

Ten werset potwierdza tę sytuację. Islam powinien być zanoszony wszystkim, a zwłaszcza tym, którzy podają się za muzułmanów, ponieważ rzeczy, które uważają za islam, często nim nie są. Tę sytuację należy bezwzględnie naprawić i pokazać im prawdę.

Jednym z celów islamskiego zaproszenia jest odebranie islamu z rąk tych, którzy go monopolizują i uniemożliwiają innym dostęp do niego, i zapewnienie, by każdy mógł do niego dotrzeć. Islam nie może być monopolem żadnej siły. Żadna siła nie może przejąć kontroli nad niektórymi aktami kultu islamu i utrudniać ich wykonywanie. Ci, którzy to czynią, czy to w imię islamu, czy w imię dżahilijji, w obu przypadkach dopuszczają się wielkiego braku szacunku wobec Allaha, ponieważ Allah Najwyższy chce, aby wszystkie przeszkody na drodze do Niego zostały usunięte. Co więcej, dżihad przeciwko tym przeszkodom uczynił obowiązkiem (farz) każdego muzułmanina, aby ludzie z własnej woli poznali, nauczyli się i zaakceptowali czysty i klarowny islam. Uwolnienie ludzi od panowania i władzy ludzi, od szanowanych przez nich „panów”, „starszych braci”, przodków, ojców, mistrzów i zwyczajów, do których są przywiązani, i doprowadzenie ich do islamu, który jest porządkiem i panowaniem Allaha na każdym etapie życia – oto czym jest islam, i wszyscy prorocy zostali posłani właśnie w tym celu.

Uczynienie Islamu Dominującym w Życiu

Przez całą historię ludzkości podstawową zasadą, na której opiera się islam, jest reguła „La ilahe illallah” (Nie ma bóstwa oprócz Allaha). Oznacza to zasadę przypisywania boskości (uluhiyet), panowania (rububiyet), władzy królewskiej (saltanat) i suwerenności (hakimiyet) wyłącznie Allahowi. Ta reguła powinna manifestować się jako wiara w sercu i umyśle; jako kult w uczuciach i czynach; oraz jako prawo i porządek w sferze życia. Jeśli zaświadczenie, że nie ma bóstwa oprócz Allaha, nie jest realizowane w tak doskonały sposób, jest to brak szacunku wobec Allaha i islamu.

Zastosowanie tej reguły oznacza skierowanie całego życia ludzkiego ku Allahowi. W ten sposób człowiek we wszystkich swoich sprawach i na każdym etapie życia odwołuje się do postanowień Allaha, podporządkowuje się im i przedkłada postanowienia Allaha nad własne myśli i opinie.

Tym, który przekazuje i głosi ludziom postanowienia Allaha, jest Wysłannik Allaha (Rasülullah, s.a.v.). Ta reguła reprezentuje drugi filar wyznania wiary, które jest pierwszym warunkiem islamu.

„Muhammad jest Wysłannikiem Allaha.” (Sura Al-Fath, 48:29)

Oto druga podstawowa zasada, na której opiera się i którą reprezentuje islam. Gdy ta reguła zostanie zastosowana w życiu we wszystkich swoich aspektach, powstaje najdoskonalszy porządek. I to jest porządek, z którego Allah jest zadowolony.

Celem islamu jest wyeliminowanie dżahilijji. Aby to osiągnąć, konieczne jest stworzenie nowej i aktywnej kadry. Ta kadra to społeczność (cemaat), która działa zgodnie z metodą islamską we wszystkim: w sposobie życia, w strukturze myślenia, w porządku społecznym i w systemie wartości. Tylko taka kadra może na nowo utworzyć społeczność islamską (ümmet) i zasłużyć na następujące oświadczenie Allaha:

„Wy jesteście najlepszą społecznością (ümmet), jaka została stworzona dla ludzi. Nakazujecie to, co właściwe, a zakazujecie tego, co naganne, i wierzycie w Allaha.” (Sura Al Imran, 3:110)

„I tak uczyniliśmy was społecznością (ümmet) umiarkowaną, abyście byli świadkami dla ludzi i aby Wysłannik był świadkiem dla was...” (Sura Al-Baqara, 2:143)

Wszystkie religie zawsze opierały się na tych samych fundamentalnych zasadach i podkreślały te same prawdy. Każdy prorok (nebi) zesłany przez Allaha, w ramach podstawowych dyscyplin – zgodnie z warunkami swoich czasów i potrzebami epoki – działał jako kontynuacja, udoskonalenie i uzupełnienie poprzednika. Powtarzał przesłanie swojego poprzednika/poprzedników, uzupełniał je w zależności od sytuacji i warunków (ahvâl ve şerâit), wyjaśniał kwestie wymagające szczegółowego omówienia, dokonywał odnowy (tecdid) w sprawach, które tego wymagały, i zawsze koncentrował się wokół tych samych tematów: Monoteizm (Tevhid), proroctwo (nübüvvet), zmartwychwstanie (haşr) i oddawanie czci Bogu (ibadet) były najważniejszymi kwestiami dla każdego proroka. Tak, z zachowaniem różnic w stylu, sposobie wyrażania, narracji i formie, powyższe zasady stanowiły/stanowią istotę przesłania niemal wszystkich proroków (enbiya) i wysłanników (mürselîn).

Przesłanie Koranu jest kontynuacją objawienia, które rozpoczęło się od pierwszego człowieka i pierwszego proroka, Hz. Adama (as – Pokój z Nim). Albowiem w oczach Allaha podstawa wszystkich religii jest jedna i jest nią ISLAM:

„Zaprawdę, religią (prawdziwą) w oczach Allaha jest islam…” (Sura Al Imran, 3:19)

Prorocy, którzy przychodzili w różnych okresach i miejscach, nie odrzucali siebie nawzajem, podobnie jak Hz. Muhammad (s.a.s – sallallahu alejhi ła sallam, co oznacza: „niech pokój i błogosławieństwo Allaha będą z nim”) nie odrzuca żadnego z nich:

„Wysłannik uwierzył w to, co mu zostało zesłane od jego Pana, i tak samo wierni. Wszyscy uwierzyli w Allaha, w Jego aniołów, w Jego Księgi i w Jego wysłanników. My nie czynimy rozróżnienia między żadnym z Jego wysłanników. I powiedzieli: «Usłyszeliśmy i jesteśmy posłuszni! Przebacz nam, Panie nasz! Do Ciebie zmierza wędrowanie!»” (Sura Al-Baqara, 2:285)

„Powiedz: «Wierzymy w Allaha i w to, co nam zostało zesłane, i w to, co zostało zesłane Abrahamowi, Isma'ilowi, Izaakowi, Jakubowi i pokoleniom; i w to, co zostało dane Mojżeszowi, Jezusowi i prorokom od ich Pana. My nie czynimy żadnej różnicy między nimi i jesteśmy Jemu całkowicie poddani.»” (Sura Al Imran, 3:84)

Hz. Muhammad (s.a.s.), przeciwnie, jest kontynuacją wszystkich poprzednich proroków, jakby dopełnieniem ich misji proroczej (risalet). Z tą jednak różnicą, że po nim nie może już przyjść żaden prorok; on jest ostatnim z proroków, a tym samym tym, który przeniósł Boskie Przesłanie w wymiar uniwersalny.

Allah, który stworzył człowieka, zna go do najdrobniejszych szczegółów i zaspokaja jego potrzeby, w każdej epoce przekazywał ludziom niezbędne przesłanie, a kropkę nad i postawił wraz z Hz. Muhammadem (s.a.s.). Oznacza to, że odtąd nie przyjdzie już żaden prorok, nie będzie zmian w objawieniu, a ludzie będą prowadzić swoje życie zgodnie z tym ostatnim objawieniem:

„…Dziś udoskonaliłem dla was waszą religię i obdarzyłem was w pełni Moją łaską; i wybrałem dla was islam jako religię…” (Sura Al-Ma'ida, 5:3)

„A kto szuka innej religii niż islam, to nie będzie ona od niego przyjęta; i on w życiu ostatecznym (âhiret) będzie w liczbie tych, którzy ponieśli stratę.” (Sura Al Imran, 3:85)

„Muhammad nie jest ojcem żadnego z waszych mężczyzn, lecz jest Wysłannikiem Allaha i Pieczęcią Proroków. Allah jest o każdej rzeczy wszechwiedzący!” (Sura Al-Ahzab, 33:40)

Religia islamu zawiera wszystkie zasady, które prowadzą ludzkość do materialnej i duchowej doskonałości (kemalât) oraz zapewniają szczęście i pomyślność człowieka. Prowadzi jednostki i społeczeństwa, które do niej należą (intisap), od obfitości łask do szczęścia, a od szczęścia do doskonałości. Przywiązuje wielką wagę do ochrony życia. Tych, którzy próbują zakłócić spokój jednostki i społeczeństwa, karze najsurowszymi karami. Nakazuje jedność i solidarność, dobroczynność (ihsan) i wzajemną pomoc. Chroni (vikaye eder) życie społeczne przed anarchią i terrorem.

Islam przedstawia piękną moralność, ze wszystkimi jej gałęziami, do dyspozycji ludzkości. Nie ma w nim żadnej kwestii, która nie przynosiłaby tysięcy korzyści, która nie byłaby lekarstwem i uzdrowieniem dla chorób materialnych i duchowych. Religia islamu opiera się na wiedzy (ilim) i mądrości (hikmet); kieruje ludzi rozumnych, z ich własnej woli, ku dobru i szczęściu. Uznaje ignorancję za największego wroga; nieustannie zachęca ludzi do refleksji (tefekkür). Aby zrozumieć, jak wielkim miłosierdziem dla całej ludzkości jest religia islamu, należy spojrzeć na stan świata przed i po Epoce Szczęścia (Asr-ı saadet – okres życia Proroka Muhammada).

Przed islamem cały świat wił się w bezlitosnych szponach ignorancji i błądzenia (cehalet ve dalalet), terroru i anarchii. Półwysep Arabski również doświadczył tej dzikości i grozy, która ogarnęła świat. Ludzie szczycili się grzebaniem żywcem swoich córek. Wierzyli w przesądy i oddawali cześć bożkom, które sami wykonali, prosząc je o pomoc.

W tej mrocznej epoce, światło Koranu wzeszło jak słońce z zakątka Półwyspu Arabskiego. Przebiło najgęstsze warstwy niewiary (küfür) i tyranii (zulm). Jego wzniosy blask olśnił oczy, jego obfitość łask i przewodnictwo oczyściły dusze, rozjaśniły umysły i rozświetliły sumienia. Usunęło politeizm (şirk), a w sercach zaszczepiło monoteizm (tevhid). Zlikwidowało tyranię, a w jej miejsce ustanowiło sprawiedliwość. Wyrwało z piersi nienawiść i wrogość, a na ich miejsce zasiało miłość, współczucie i miłosierdzie.

Ten wpływ Koranu nie ograniczył się jedynie do Epoki Szczęścia. Także później, każdy naród, który przyjął islam i wprowadził go w życie, rozwijał się zarówno w nauce i wiedzy, jak i w przemyśle i handlu, stając się wzorem dla innych narodów. Najświetniejszymi tego przykładami są cywilizacje Andaluzji, Seldżuków i Osmanów.

W prawie islamskim istnieją dwa rodzaje przepisów:

1. Zasady o charakterze czysto dewocyjnym, czyli takie, których głębszy sens i mądrość nie są znane, i które opierają się wyłącznie na nakazie i zakazie Allaha.

2. Część, która jest zrozumiała dla rozumu, w której można badać mądrość zawartą w boskich nakazach i zakazach.

Spójrzmy na zadane przez Pana/Panią pytanie z tej perspektywy. „Dlaczego modlitwa poranna ma cztery rakaty (jednostki modlitwy, cykle), a nie dziesięć czy dwadzieścia?”. Odpowiedź brzmi: „Ponieważ Allah tak nakazał”.

Modlitwa południowa została przez Allaha ustanowiona jako dziesięć rakatów. Badanie mądrości stojącej za tą liczbą będzie bezowocne, ponieważ Allah tak nakazał. I to jest właściwa odpowiedź. Jednak niektóre zasady szariatu można wyjaśnić za pomocą mądrości. Ale mądrości nie są zasadą; zasadą jest nakaz lub zakaz Allaha.

Na przykład: „Dlaczego Allah nakazał modlitwę?”. Na to pytanie można odpowiedzieć, podając niezliczone, nawet całe tomy, wyjaśnień dotyczących jej mądrości i celów. Można badać i odpowiadać, dlaczego pościmy. Ale mądrości i korzyści nie mogą zastąpić nakazu Allaha. Oto przykład: jedną z mądrości postu jest to, aby ludzie, doświadczając głodu, zrozumieli stan osób żyjących w ubóstwie i podchodzili do nich ze współczuciem.

Teraz ktoś, biorąc to za podstawę, mógłby powiedzieć: „Będę pościł dłużej, aby moje uczucie współczucia wzrosło i abym mógł jeszcze bardziej pomagać ubogim”. Załóżmy, że czas imsak (rozpoczęcia postu) jest o godzinie 4:00. Ten człowiek rozpoczyna post o godzinie 23:00 poprzedniego wieczoru, ale przerywa go pięć minut przed czasem wieczornym (zachodem słońca). Czy jego post jest ważny?

Oczywiście, że nie. Ponieważ istnieje określony czas na przerwanie postu, a ten człowiek, mimo że pościł dłużej, nie jest uznawany za tego, który pościł. Oznacza to, że mądrość oczekiwana od postu została zrealizowana w większym stopniu, ale ponieważ przerwał on post w czasie, na który Allah nie zezwolił, post nie jest zaliczony.

Właśnie w ten sposób powinniśmy patrzeć na wszystkie nakazy i zakazy Islamu. Czynimy coś, ponieważ Allah tak nakazał lub tak zakazał. Oczywiście, istnieją za tym mądrości. I te mądrości z pewnością można badać. To także jest forma zdobywania wiedzy i aktu czci. Ale mądrości i korzyści z pewnością nie są zasadą, lecz szczegółem.

Islam nadaje ludziom wiele praw. Oto wartości, które można uznać za prawa podstawowe: życie, religia, rozum, własność i potomstwo.

1- Prawo do życia:

Religia islamu uważa człowieka za najdoskonalsze ze stworzeń i za jedną ze swoich fundamentalnych zasad przyjęła ochronę jego życia. W Szlachetnym Koranie stwierdza się, że bezprawne odebranie życia jednemu człowiekowi jest tak ciężkim grzechem, jak zabicie całej ludzkości, a uratowanie życia jednemu człowiekowi jest czynem tak wzniosłym i cennym, jak uratowanie całej ludzkości.

Prorok (s.a.v. – sallallahu alejhi ve sellem – niech Allah obdarzy go pokojem i błogosławieństwem) podczas Pielgrzymki Pożegnalnej, zwracając się do wszystkich muzułmanów, powiedział: „Tak jak ten dzień, ten miesiąc i to miasto są święte i nienaruszalne (masûn), tak samo wasze życie, wasz majątek i wasz honor (ırz) są nienaruszalne” (Al-Buchari, „Ilm”, 37, „Hadżdż”, 132; Muslim, „Hadżdż”, 147), podkreślając tym samym nienaruszalność prawa człowieka do życia. W innym hadisie powiedział: „Wystrzegajcie się siedmiu grzechów prowadzących do zguby. Jednym z nich jest odebranie życia, którego Allah zakazał (haram), z wyjątkiem słusznych przypadków” (Al-Buchari, „Łasaja”, 23; „Tibb”, 48; „Hudud”, 44; Muslim, „Iman”, 144; Abu Dałud, „Łasaja”, 10).

Nawet w stanie wojny zabronione jest zabijanie osób niebiorących udziału w walce, takich jak kobiety, dzieci, osoby starsze czy duchowni. Ponadto, tak jak zabronione jest zabijanie innych, tak samo zabronione jest samobójstwo (intihar) i jest ono zaliczane do największych grzechów.

2- Prawo do religii:

Każdy człowiek ma swobodę wyboru religii. Wersety o znaczeniu: „Nie ma przymusu w religii.” (Sura Al-Bakara, 2/256) oraz „Wy macie waszą religię, a ja mam moją religię...” (Sura Al-Kafirun, 109/6) podkreślają tę kwestię. Niemuzułmanom (gayr-i müslimler) żyjącym pod panowaniem państwa islamskiego przyznano prawo do praktykowania swojej religii.

3- Rozum:

Rozum jest najdoskonalszą cechą człowieka. Ponieważ dzięki rozumowi przyjmowane są depozyty powierzone przez Allaha (emânetler) i również dzięki rozumowi człowiek może osiągnąć zadowolenie Allaha. Źródłem i korzeniem wiedzy (ilim) jest rozum. Wiedza w stosunku do rozumu jest jak owoc w stosunku do drzewa, światło w stosunku do słońca, a wzrok w stosunku do oka. To rozum odróżnia człowieka od innych istot żywych i nieożywionych we wszechświecie i nadaje mu wyższość.

Wezwania do refleksji w Szlachetnym Koranie, takie jak: „Rozmyślajcie!”, „Czyż nie będziecie się zastanawiać?”, „Czyż oni w ogóle nie myślą?”, „Patrzcie!”, „Czyż nie patrzą?”, „O wy, którzy macie rozum, bierzcie przykład!”, ukazują wagę przywiązywaną do rozumu.

Bediüzzaman Said Nursi definiuje rozum jako: esencję świadomości przefiltrowaną z uczuć, najcenniejsze narzędzie człowieka, świetlistą substancję, klucz otwierający tajemnice wszechświata, narzędzie badające imiona i atrybuty Allaha objawiające się w kosmosie, odkrywcę rozwiązującego tajemnice natury, boskiego przewodnika (mürşid) i drogowskaz przygotowujący człowieka do szczęścia życia wiecznego, mądry dar, który postępuje na podstawie dowodów i ukazuje człowiekowi wzniosłe cele i wieczne owoce, oraz substancję, która sama w sobie jest abstrakcyjna (mücerret) od materii, a w swoim działaniu z materią związana.

W celu ochrony tak ważnej substancji religia islamu zakazała napojów alkoholowych powodujących upojenie i ustanowiła kary dla tych, którzy tego zakazu nie przestrzegają. W prawie islamskim, obok napojów alkoholowych, za surowo zakazane (haram) uznano również stosowanie wszelkich innych substancji, które odurzają ludzi i niszczą ich zdolność do rozumowania i osądu.

4- Własność:

Religia islamu gwarantuje prawo do posiadania własności. Islam pragnie, aby człowiek, będący namiestnikiem (halife) Boga na ziemi, wiódł życie godne ludzkiej godności. Islam nie jest przeciwny bogactwu. Przewiduje, że bogactwo nie powinno być siłą krążącą tylko w wąskim gronie, lecz powinno być rozpowszechnione wśród jednostek. Nasza religia, tak jak uznaje zamach na życie ludzkie za wielki grzech, tak samo za wielki grzech uznaje przywłaszczenie (gasp) i kradzież mienia, a za przestępstwo kradzieży wprowadziła nawet surową sankcję, taką jak odcięcie ręki.

5- Potomstwo:

Dla kontynuacji i rozwoju potomstwa (nesil) niezbędna jest instytucja małżeństwa. Kontynuacja rodzaju ludzkiego, ochrona pochodzenia, utworzenie instytucji rodziny, która tworzy społeczeństwo i jest jego kamieniem węgielnym, jest możliwa dzięki małżeństwu. Instytucja małżeństwa, oparta na kontrakcie małżeńskim (nikah), stanowi fundament społeczeństwa islamskiego.

Nasza religia, przywiązując wagę do siły społeczeństwa islamskiego, popierała i zachęcała do posiadania dzieci i powiększania potomstwa. Prorok (s.a.s.) powiedział: „Żeńcie się z kobietami kochającymi i płodnymi, gdyż ja (w Dniu Zmartwychwstania) będę się chlubił waszą liczną społecznością wobec innych narodów” (Ahmad ibn Hanbal, I, 412).

Prorok Zachariasz (a.s. – alejhi-s-selam – pokój z nim) modlił się do Allaha (c.c.) o kontynuację swojego rodu w następujący sposób: „Obawiam się moich krewnych, którzy przyjdą po mnie, a moja żona jest bezpłodna. Daj mi więc od Siebie potomka, który by dziedziczył po mnie. I uczyń go, Panie mój, miłym Tobie!” (Sura Marjam, 19/5-6).

W islamie posiadanie dzieci i zapewnienie kontynuacji rodu jest uznawane za akt czci (ibadet). Ze względu na jego wagę, jakiekolwiek szkodzenie mu z jakiegokolwiek powodu, usunięcie dziecka, które poczęło się w łonie matki, czy jego zniszczenie, jest uznawane za równoznaczne z zabiciem narodzonego dziecka. Szczególnie usunięcie dziecka, które uformowało się w łonie matki i którego członki stały się widoczne, jest zakazane (haram). Ponieważ Wysłannik Allaha (s.a.s.), przyjmując przysięgę wierności (bey'at) od kobiet, postawił im warunek, aby „nie zabijały swoich dzieci w żaden sposób”. Ten warunek jest bardzo ważny. Dziecko przed narodzeniem jest pod władzą matki. Ale po narodzinach to już nie matka, lecz ojciec jest odpowiedzialny za dziecko. Zatem warunek „niezabijania swoich dzieci z jakiegokolwiek powodu” jest warunkiem niezabijania dzieci, które znajdują się w łonach i są jeszcze płodami (cenin).

„O Proroku! Kiedy przyjdą do ciebie wierzące kobiety, aby złożyć ci przysięgę wierności: że nie będą dodawać Allahowi żadnych współtowarzyszy, że nie będą kraść, że nie będą cudzołożyć, że nie będą zabijać swoich dzieci, że nie będą przynosić oszczerstwa, zmyślonego między swoimi rękami i nogami, i że nie będą się tobie sprzeciwiać w tym, co jest dobre – to przyjmij od nich przysięgę i proś Allaha o przebaczenie dla nich...” (Sura Al-Mumtahana, 60/12).

Uczeni islamscy (İslâm âlimleri) dzielą religie głównie na dwie kategorie:

1. Religie prawdziwe (Hak dinler).

2. Religie fałszywe (Bâtıl dinler).

Religie, które opierają się na wierze w Jedynego Boga i nakazują oddawanie czci i służbę wyłącznie Jemu, nazywane są „religiami prawdziwymi”. Religie prawdziwe to religie zesłane przez Allaha. Z tego powodu nazywane są również religiami niebiańskimi (semavî dinler). Ponieważ ich fundamentem jest wiara w jedność Allaha i zasada oddawania czci tylko Jemu, nazywa się je także „religią monoteistyczną” (Tevhid dini – Tałhid dini).

Przekonania i idee, które nie zostały zesłane przez Allaha, lecz zostały wymyślone przez ludzi i nie zawierają zasady wiary w Jedynego Boga, nazywane są „religiami fałszywymi”.

Niektóre z religii prawdziwych zostały z czasem zniekształcone przez ludzi; wprowadzono do nich przesądy (hurâfeler) i fałszywe wierzenia, które nie pochodziły z pierwotnego rdzenia religii. Takie religie, które w swej istocie były prawdziwe, lecz później uległy zniekształceniu, nazywane są „religiami zniekształconymi” (Muharref dinler). Przykładem mogą być judaizm i chrześcijaństwo. Początkowo były one religiami prawdziwymi, lecz z czasem, przez wprowadzenie do nich przesądów i idei sprzecznych z monoteizmem (tevhid), uległy zniekształceniu i stały się religiami zniekształconymi. Religie zniekształcone również zaliczane są do religii fałszywych.

Pierwszą religią ludzkości była religia monoteistyczna (Tevhid dîni), oparta na wierze w jedność Boga, zesłana pierwszemu człowiekowi i pierwszemu prorokowi, Hz. Adamowi (Aleyhisselâm – Pokój z Nim). Badania socjologiczne również potwierdzają, że pierwszą religią ludzkości była religia monoteistyczna. Badacz historii religii i socjolog Wilhelm Schmidt, w wyniku badań przeprowadzonych nad Pigmejami, najstarszą pierwotną społecznością na ziemi, odkrył u nich istnienie wiary w jednego boga. Odkrycia Schmidta obaliły twierdzenia Durkheima, jakoby pierwszą religią ludzkości był totemizm, i podważyły powszechne zachodnie przekonania na ten temat.

Po Hz. Adamie (as – Pokój z Nim), wraz z upływem czasu, niektórzy ludzie, ulegając swoim namiętnościom i podszeptom Szatana, oddalili się od wiary monoteistycznej, wyobcowali się z religii prawdziwej i popadli w błędne wierzenia. W ten sposób powstały religie fałszywe. Ilekroć ludzie oddalali się od religii prawdziwej i popadali w fałsz, Bóg Prawy i Wszechmogący (Cenâb-ı Hak) zsyłał im nowego proroka i nową religię, wzywając ich do wiary monoteistycznej. Jednak tylko część ludzi odpowiadała na to wezwanie, podczas gdy reszta trwała w swoich fałszywych wierzeniach. Co więcej, nie tylko nie wracali do prawdy, ale nawet uciekali się do siłowego powstrzymywania, ucisku i tortur wobec tych, którzy powrócili. W ten sposób w każdym stuleciu i w każdej epoce toczyła się nieustanna walka między wierzącymi w religię prawdziwą a niewierzącymi. Dziś ta walka trwa pod różnymi nazwami i w różnych formach, i będzie trwać aż do Dnia Zmartwychwstania (kıyâmet).

Ostatnią religią objawioną jest islam.

Żadna z Ksiąg Objawionych (İlâhî Kitaplar), które poprzedzały Koran i które są dziś dostępne, nie jest oryginałem niebiańskich ksiąg, które Allah zesłał swoim prorokom. Z biegiem czasu ich oryginalne egzemplarze zaginęły, a zostały one na nowo spisane przez ludzi. Z tego powodu wkradły się do nich przesądy i fałszywe wierzenia. Jest znanym faktem historycznym, że na przykład Tora (Tevrat) nie mogła zostać zachowana przez Żydów, którzy po Proroku Mojżeszu (as – Pokój z Nim) przez długie wieki żyli w niewoli i na wygnaniu, a nawet w pewnym okresie stracili swoją wiarę i popadli w bałwochwalstwo. Obecny egzemplarz został spisany przez niektórych duchownych długo po czasach Proroka Mojżesza (as), ale został ponownie przyjęty jako księga religijna, jak gdyby był oryginałem Tory. Oczywistym jest, że księga, która powstała po tak długim i burzliwym okresie, nie może być identyczna z Torą zesłaną Prorokowi Mojżeszowi (as). Z tego powodu znajdują się w niej zarzuty i oszczerstwa nieprzystojące prorokom oraz postanowienia sprzeczne z duchem religii monoteistycznej.

Zabur (Psalmy), który został objawiony Dawidowi (as – Pokój z Nim), również nie uniknął losu, jaki spotkał Torę.

Jeśli chodzi o Ewangelię (İncil), Prorok Jezus (as – Pokój z Nim) nie kazał spisywać objawień, które otrzymywał. Został prorokiem w wieku trzydziestu lat, a jego misja prorocza zakończyła się w wieku trzydziestu trzech lat. W tak krótkim okresie, trwającym trzy lata, podróżował od wsi do wsi, od miasta do miasta, starając się nauczać lud. W ostatnich latach swojego życia był nieustannie ścigany przez rzymskich zarządców podjudzanych przez Żydów. W tej sytuacji nie miał ani czasu, ani możliwości, by spisać Ewangelię. Dlatego też Ewangelie, które posiadamy dzisiaj, noszą imiona swoich autorów i mają formę biografii (sira), zawierającej kazania, nauki i pouczenia, które Prorok Jezus (as) dawał swoim apostołom (havariler). Co więcej, nie zostały one napisane przez apostołów Proroka Jezusa (as), którzy byli pierwszymi wiernymi (mü'minler), lecz przez tych, którzy ich spotkali i od nich usłyszeli Boże słowa przekazane Prorokowi Jezusowi (as).

W dostępnych dziś Ewangeliach widoczne są pewne różnice w treści i narracji. W rzeczywistości te Ewangelie zostały zatwierdzone decyzją tysiącosobowego soboru duchownych, który zebrał się w 325 r. n.e. w Nicei (İznik). Gremium to przeanalizowało setki Ewangelii i, za zgodą 318 członków, wybrało spośród nich cztery dzisiejsze Ewangelie, które głosiły tezę o boskości (ulûhiyet) Proroka Jezusa (as), a pozostałe spalono i zniszczono.

Jak widać, zasada, że Prorok Jezus (as) jest – uchowaj Boże (hâşâ) – synem Bożym, została przyjęta decyzją soboru wiele lat po nim. Co więcej, niektóre kościoły chrześcijańskie nie zastosowały się do tej decyzji. Z tego względu nie można twierdzić, że dzisiejsze cztery Ewangelie są zgodne z oryginałem Ewangelii zesłanej Prorokowi Jezusowi (as).

Według dzieła „Zbiór Światła” misją Koranu jest przeanalizowanie tego z dwóch perspektyw:

Nauczenie ludzi prawdy o „kręgu panowania Boga” oraz stanów „kręgu służby człowieka wobec Boga”. Przez „krąg panowania Boga” rozumie się istotę Allaha, Jego atrybuty, działania i imiona. W ten sposób Koran przedstawia Allaha ludziom i chroni ich przed fałszywymi wierzeniami. „Krąg służby” natomiast oznacza obowiązki ludzi wobec Allaha. Co Allah nakazał ludziom, a czego im zakazał? Jakie czyny, stany i zachowania przynoszą zadowolenie Allaha, a jakie wywołują Jego gniew? Odpowiedzi na te pytania są w Koranie podane w najdoskonalszy sposób.

W obu tych kręgach ludzki rozum nie ma sam z siebie nic do powiedzenia. W obu tych sferach nie można mówić o wpływie czasu. Allah, ze swoją Istotą i atrybutami, jest taki sam, jaki był w pre-wieczności (rzeczywistość przed stworzeniem czasu). Model człowieka, który cieszy się zadowoleniem Allaha, jest również taki sam, jaki był w pre-wieczności.

Faktem jest jednak, że w różnych wiekach, w czasach poprzednich proroków, objawiane były różne przepisy dotyczące spraw społecznych i międzyludzkich. Ta zmiana zakończyła się, gdy ludzkość osiągnęła poziom, na którym mogła pobierać nauki od jednego proroka i być kształtowana przez jedną księgę.

Takie dyskusje zwykle krążą wokół przepisów dotyczących stosunków międzyludzkich i moralności, lecz nie istnieją dowody, że sprzeciw wobec nich miałby rację bytu. Zarzuty pochodzą od zdegenerowanych grup społecznych, które przywykły do zepsucia, i widząc, że przepisy Koranu nie pasują do tej wypaczonej struktury społecznej, wysuwają tego rodzaju twierdzenia.

Prawdy nie zmieniają się w zależności od większości. Prawda jest tym, czym jest. To masy ludzkie powinny starać się ją odnaleźć i do niej dostosować, a nie próbować dostosować prawdę do siebie.

Podajmy dwa przykłady. Koran zakazał lichwy/odsetek i alkoholu. Nikt, z wyjątkiem tych, którzy są uzależnieni od tych dwóch nieszczęść, nie może twierdzić, że są to rzeczy dobre i pożyteczne. Jeśli w jakimś kraju lub w jakimś stuleciu ogromna większość ludzi pije alkohol i korzysta z lichwy, nie oznacza to, że Koran nie odnosi się do tego kraju i tego stulecia. Wręcz przeciwnie, oznacza to, że ci ludzie bardzo oddalili się od bycia właściwymi adresatami Koranu, pozostali daleko w tyle i ulegli degeneracji.

Pozostałe przepisy są takie same.

Główne cechy, które odróżniają religię islamu od innych religii, są następujące:

1- Islam zwraca się do każdej epoki i każdego człowieka, a zasady, które przynosi, odpowiadają na wszystkie potrzeby ludzkości.

Na tę uniwersalną cechę islamu w Koranie wskazuje się w następujący sposób:

"O Muhammadzie! My wysłaliśmy ciebie do WSZYSTKICH LUDZI jako zwiastuna radosnej wieści i jako ostrzegającego." (Sura Saba, 28).

"O Muhammadzie! Powiedz: 'O ludzie! Zaprawdę, ja jestem Posłańcem Boga wysłanym DO WAS WSZYSTKICH'." (Sura Al-A'raf, 158).

2- Islam jest religią ułatwień.

W islamie ludzie nie są obciążani zadaniami, których nie byliby w stanie wykonać lub które sprawiałyby im trudność.

W Szlachetnym Koranie zasady ułatwień w islamie są wyrażone w następujący sposób:

"Allah nie nakłada na żadną duszę niczego ponad jej możliwości..." (Sura Al-Baqara, 286).

"Panie nasz! Nie nakładaj na nas ciężaru, którego nie jesteśmy w stanie unieść..." (Sura Al-Baqara, 286).

"Allah pragnie dla was ułatwienia, a nie pragnie dla was utrudnienia..." (Sura Al-Baqara, 185).

Podczas gdy w Koranie wyjaśnia się, że islam jest religią ułatwień, również nasz Prorok w swoich hadisach-i şerif (Hadis-i szerif – szlachetnych wypowiedziach) ustanowił w tej kwestii następujące zasady:

"Zostałem posłany jedynie jako miłosierdzie dla światów. Nie zostałem posłany, by przynosić karę czy utrudnienia..."

"Allah Teala (Allah Ta’ala – Bóg Wzniosły) nie posłał mnie jako kogoś, kto sprawia kłopot i trudność, ani jako tego, kto tego pragnie. Lecz Allah posłał mnie jako nauczyciela (muallim – mu’allim, ten, który objaśnia) i tego, który ułatwia..."

"Najlepszą częścią waszej religii jest to, co najłatwiejsze. Zaprawdę, religia jest ułatwieniem..."

"Czegokolwiek wam zakazałem, unikajcie tego; cokolwiek wam nakazałem, wykonujcie to na miarę swoich możliwości. Wspólnoty (ümmet – umma, narody, społeczności wiernych) przed wami zniszczyła jedynie mnogość ich pytań i sporów z ich Prorokami."

"Wykonujcie tyle czynów, na ile starcza wam sił. Dopóki wy nie znużycie się oddawaniem czci Bogu, dopóty Allah nie znuży się dawaniem nagrody."

"Ułatwiajcie, a nie utrudniajcie; zwiastujcie radosną wieść, a nie odstraszajcie."

Nasza Matka, Hz. Aisza (Hazreti Aisza – tytuł grzecznościowy, jedna z żon Proroka), opisała postępowanie Wysłannika Allaha w tej kwestii w następujący sposób:

"Gdy Resulullah (Resulullah – Wysłannik Boga) (asm - aleyhissalatu vesselam – Pokój i błogosławieństwo niech będą z nim) miał do wyboru jedną z dwóch rzeczy, zawsze wybierał tę łatwiejszą, o ile nie była grzechem. Jeśli jednak czyn był grzeszny, to on był osobą, która trzymała się od niego najdalej."

Wszystkie te hadisy-i şerif (hadisy-i szerif – szlachetne wypowiedzi) pokazują, jak łatwe do zastosowania zasady zawiera religia islamu. To zrozumienie ułatwienia ma ogromne znaczenie dla jej uniwersalności i trwałości aż do Dnia Zmartwychwstania.

Oto kilka praktycznych przykładów na to, że nasza religia jest religią ułatwień:

• W naszej religii do odprawienia modlitwy obowiązkowe jest wykonanie abdest (abdest – rytualnej ablucji, czyli obmycia) przy użyciu wody. Jednakże w sytuacjach, gdy woda jest niedostępna lub jest tak zimna, że istnieje ryzyko choroby, wykonuje się teyemmüm (tajammum – suchą ablucję za pomocą czystej ziemi lub piasku). Ziemia zastępuje wtedy wodę.
• Nasza religia dała podróżnym ułatwienie polegające na skracaniu obowiązkowych modlitw składających się z 4 rek'atów (rakat – jednostek modlitewnych) do dwóch, ze względu na takie mądrości jak zmęczenie czy brak czasu.
• Podczas modlitwy stanie (kıyam – kijam) jest obowiązkiem (fard – fard). Jednakże osoby, które nie mają siły stać, mogą odprawiać modlitwę na siedząco.
• Chorym i podróżnym poszczenie w miesiącu Ramazan (ramadan – dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego, miesiąc postu) może sprawiać trudność. Z tego powodu nasza religia daje im swobodę w kwestii poszczenia lub nieposzczenia w ramadanie. Jeśli nie poszczą, nie ma w tym nic złego. Odrabiają swój post (kaza – kada) po wyzdrowieniu lub powrocie z podróży.
• Jeśli na drodze do miejsca pielgrzymki (Hac – hadżdż) panuje niebezpieczeństwo z powodu choroby, wojny itp., muzułmanie, dla których pielgrzymka jest obowiązkowa, odkładają ją do czasu, aż niebezpieczeństwo na drodze ustanie.

3- Wszystkie zasady islamu są racjonalne. Nie ma w nim żadnej kwestii, która byłaby sprzeczna z rozumem lub przeciwna logice.

Najważniejszą cechą odróżniającą człowieka od innych istot jest jego rozum (akıl). Za jego pomocą człowiek rozmyśla nad tym, co widzi, odróżnia dobro od zła i dokonuje wyboru między prawdą a fałszem.

Z tego powodu w Szlachetnym Koranie w około 70 wersetach wspomina się o rozumie i ludziach rozumnych. Rozkazy Allaha są kierowane bezpośrednio do rozumu. Często pojawiają się pytania: "Czyż oni nie słyszą?", "Czyż nie używają rozumu?".

W naszej religii podstawą odpowiedzialności religijnej (mükellefiyet) jest rozum, dlatego ci, którzy go nie posiadają, nie są pociągani do odpowiedzialności za swoje czyny.

Gdy ludzie, którzy nie uwierzyli Prorokowi, mówili: "Pokaż nam cuda (mûcize), abyśmy uwierzyli w twojego Boga i uznali, że jesteś prorokiem", Allah Teala (Allah Ta’ala – Bóg Wzniosły) nie pochwalił ich propozycji; aby uwierzyć w Jego istnienie, wezwał ich nie do żądania cudów, lecz do patrzenia z uwagą i refleksją na niebiosa i ziemię. W Szlachetnym Koranie na ten temat powiedziano:

"Zaprawdę, w stworzeniu niebios i ziemi; w następstwie nocy i dnia; w statku, który płynie po morzu z tym, co jest pożyteczne dla ludzi; w wodzie, którą Allah zsyła z nieba, aby ożywić przez nią ziemię po jej śmierci, i w tym, że rozprzestrzenił na niej wszelkie istoty; w przemianie wiatrów i w chmurach, poddanych między niebem a ziemią - są znaki dla ludzi, którzy posiadają rozum." (Sura Al-Baqara, 164).

Hz. Anas (Hazreti Anas – tytuł grzecznościowy), jeden z wybitnych Sahaba (Sahaba – Towarzyszy Proroka), chwalił pewną osobę w obecności Wysłannika Allaha. Resulullah (Rasulullah – Wysłannik Boga) (asm - aleyhissalatu vesselam – Pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim) zapytał:

• Jaki jest jego rozum?

Hz. Anas odpowiedział:

• O Wysłanniku Allaha, jego praktyki religijne (ibadet), jego moralność (ahlak), jego cnota (fazilet) i jego dobre maniery (edep) są na wysokim poziomie. Wysłannik Allaha powtórzył pytanie:
• Jaki jest jego rozum?

Na to Hz. Anas rzekł:

• O Wysłanniku Allaha, mówimy o pobożności tego człowieka, jego cnotach i różnych dobrych uczynkach, a ty pytasz o jego rozum. Wówczas Wysłannik Allaha wypowiedział następujące słowa:
• Nierozumny, lecz gorliwy w oddawaniu czci Bogu człowiek (abid), z powodu swojej ignorancji (cehl), może, zwiedziony przez szatana, narazić się na grzechy większe niż grzech grzesznika (fasık – osoba nieprzestrzegająca praw Bożych). Bliskość ludzi do Allaha jest na miarę ich rozumu."

Ten hadis, przytoczony w dziele al-Małardiego zatytułowanym "Edebü'd-Dünya we'd-Din" (Kultura życia doczesnego i religii), jest niezwykle pouczający i skłaniający do refleksji, ponieważ ukazuje wagę, jaką islam przywiązuje do rozumu.

Oto inne hadisy związane z rozumem:

"Kto nie ma rozumu, nie ma religii."

"Allah nie miłuje wierzącego (mü'min), który nie używa rozumu."

"Dopóki rozum człowieka nie jest prawy, jego religia nie będzie prawa..."

"Cennet (Dżennet – Raj) ma sto stopni. Dziewięćdziesiąt dziewięć stopni jest dla ludzi rozumnych, a jeden stopień dla pozostałych ludzi..."

"O Ali! Gdy ludzie zbliżają się do Allaha poprzez różne dobre uczynki, ty zbliżaj się do Niego poprzez swój rozum."

"Allah Teala nie stworzył istoty cenniejszej i szlachetniejszej niż rozum."

4- Islam zniósł różnice klasowe, nierówności i przywileje, które istniały między ludźmi w każdej epoce, i wprowadził zasadę, że pod względem pochodzenia i korzeni nie ma między nimi żadnych wyjątków.

W Szlachetnym Koranie powiedziano:

"O ludzie! Zaprawdę, My stworzyliśmy was z mężczyzny i kobiety." (Sura Al-Hudżurat, 13).

Nasz Prorok zaś powiedział:

"Ludzie są synami Adama, a Adama Allah stworzył z ziemi."

Tym samym islam wykazał, że wszyscy ludzie pochodzą od tych samych rodziców i nikt nie może rościć sobie prawa do wyższości z urodzenia.

Islam uważa ludzi za równych wobec prawa, jak zęby jednego grzebienia. Nie przywiązuje żadnej wagi do różnic w pochodzeniu, kolorze skóry czy języku; podkreśla, że jedyną rzeczą, która nadaje człowiekowi wartość i czyni go lepszym od innych, jest bojaźń Boża w jego sercu i stopień jego wiary (iman). Nasz Prorok wyraził tę kwestię w następujący sposób:

"O ludzie! Nie zapominajcie, że wasz Pan jest jeden, wasz ojciec jest jeden. Arab nie ma żadnej wyższości nad nie-Arabem, ani nie-Arab nad Arabem; biały nad czarnym, ani czarny nad białym – z wyjątkiem miary bojaźni Bożej."

W ten sposób nasza religia uznała wszystkich za równych w prawach, nie przywiązywała wagi do doczesnych wyższości między ludźmi ani do przemijających etykiet, patrząc bardziej na wnętrze człowieka niż na jego wygląd zewnętrzny.

Judaizm stawia na pierwszym planie przyjemności cielesne i korzyści materialne. Skłania swoich wyznawców do zachłannego przywiązywania się do świata. Chrześcijaństwo i religie hinduskie z kolei kładą nacisk na rozwijanie wyłącznie ducha, osłabianie pragnień duszy poprzez zadawanie ciału cierpień i zaniedbywanie życia doczesnego. W przeciwieństwie do tego, islam ustanowił doskonałą równowagę między duchem a ciałem, między tym światem a życiem ostatecznym (âhiret); nie przyjął za zasadę zadawania cierpienia ani ciału, ani duchowi. Obu tym aspektom nadał taką samą wartość i przyjął zaspokajanie potrzeb każdego z nich z osobna.

Werset z Szlachetnego Koranu: "Boże nasz, daj nam dobro na tym świecie i dobro w życiu ostatecznym", w najlepszy sposób ukazuje równowagę między światem doczesnym a życiem ostatecznym w islamie.

Islam nie pozwala ani na porzucenie życia ostatecznego poprzez nadmierne przywiązywanie wagi do tego świata, ani na porzucenie tego świata poprzez skupianie się wyłącznie na życiu ostatecznym. Jako że życie ostateczne zdobywa się na tym świecie, islam nakazuje pracować "dla tego świata, jakbyś nigdy nie miał umrzeć, a dla życia ostatecznego, jakbyś miał umrzeć jutro"...

6- W islamie nie ma klasy kapłańskiej (ruhban sınıfı). Każdy jest zobowiązany do samodzielnego uczenia się swojej religii na miarę swoich możliwości. Nie ma miejsca na uprzywilejowaną, wybraną klasę, która pośredniczyłaby między sługą a Stwórcą w celu wypełniania obrzędów religijnych lub uzyskiwania przebaczenia grzechów.

7- Islam jest w pełnym tego słowa znaczeniu religią moralności i cnoty, a także strażnikiem wiedzy i prawdy na najwyższym poziomie.

Źródłem postępu jest wiedza. Największym wrogiem, którego ludzie powinni unikać, jest ignorancja. Ponieważ ignorancja jest przeszkodą dla wszelkiego postępu i rozwoju, a także źródłem wszelkiego upadku.

Koran w setkach swoich wersetów zachęca ludzi do zdobywania wiedzy, zarówno religijnej, jak i świeckiej. Przedstawmy dwa z nich:

„Czy równi są ci, którzy wiedzą, i ci, którzy nie wiedzą?” (Sura Az-Zumar, 9)

„Pytajcie więc ludzi pamiętających, jeśli nie wiecie.” (Sura An-Nahl, 43)

Istnieje wiele hadisów naszego Proroka (Pokój z nim), które zachęcają do zdobywania wiedzy. Oto kilka z nich:

„Zdobywajcie wiedzę od kołyski, aż po grób.”

„Wszystko ma swoją drogę. Drogą do Raju jest wiedza.”

„Szukajcie wiedzy, nawet gdyby była w Chinach.” (Al-Bajhaki, Szu’ab al-Iman, Bejrut, t. II, s. 254)

„Mądrość jest zgubą wiernego. Gdziekolwiek ją znajdzie, zabiera ją.” (At-Tirmizi, Ilm 19)

„Zdobywanie wiedzy jest obowiązkiem każdego muzułmanina i każdej muzułmanki.” (Ibn Madża, Mukaddima, 17)

Jak wiadomo, Prorok, gdy przybył do Medyny, jako jedno z pierwszych działań, wraz z meczetem założył szkołę. Uczniów, którzy uczyli się w tej szkole nazywano "Ahl as-Suffa" (Ludzie Werandy). Poświęcili oni całe swoje życie nauce i poznaniu. Fundamentem wszystkich islamskich szkół, które powstały do dnia dzisiejszego, jest właśnie ta Madrasat as-Suffa.

Gdyby religia była przeszkodą dla rozwoju, czy mógłby zaistnieć olśniewający postęp w Epoce Szczęśliwości (czasy Proroka i pierwszych kalifów)? Czy mógłby zaistnieć rozwój w Andaluzji, która była nauczycielem Europy, oraz cywilizacje Seldżuków i Osmanów, które zadziwiły świat? Czy w świecie Islamu mogliby wyrosnąć tysiące uczonych i mędrców, takich jak Imam al-Ghazali, Ibn Sina (Awicenna), al-Farabi, Imam ar-Rabbani czy Mawlana Dżalal ad-Din Rumi?

To, że Islam nie może być przeciwny nauce, Bediüzzaman Said Nursi wyraża w następujący sposób:

„Jak niewolnik może być wrogiem swego pana, sługa swego przełożonego, a dziecko swego ojca? Przecież Islam jest panem i przewodnikiem nauk oraz zwierzchnikiem i ojcem prawdziwej wiedzy.” (Muhakemat, s. 10)

Prawdą jest, że współcześni muzułmanie nie osiągnęli pożądanego poziomu w dziedzinie nauki i technologii. Jednak przypisywanie przyczyn tego zacofania Islamowi i szukanie ich w religii absolutnie nie odzwierciedla prawdy.

Niektóre środowiska ogłaszają każde odkrycie naukowe jako zwycięstwo odniesione przeciwko religii. Może to być prawdą w przypadku fałszywej religii, która zaprzecza nauce. Jednak muzułmanin ocenia takie wydarzenia jako „odkrycie kolejnej tajemnicy z tego wszechświata, który jest księgą mocy Allaha”. Słysząc o nowych odkryciach, jego podziw i zdumienie wobec wiedzy i mądrości Allaha jeszcze bardziej wzrasta.

Bardzo istotne jest, że w Koranie – ostatniej i najdoskonalszej z ksiąg objawionych – nie znajdziemy ani jednego przepisu zakazującego ludziom zajmowania się naukami przyrodniczymi. Stąd twierdzenia, że Islam sprzeciwia się wiedzy i technice, są nie tylko bezpodstawne, lecz wręcz celowo wprowadzają w błąd.

Branie za podstawę jedynie ostatniego stulecia, okresu, w którym muzułmanie oddalili się od ducha Islamu – a raczej zostali planowo od niego oddaleni – i ignorowanie wszystkich postępów i osiągnięć czternastu wieków, nie mieści się w granicach sprawiedliwości.

„Zaprawdę, religią prawdziwą (hak din) w oczach Allaha jest islam! Ci, którym została dana Księga (Ehl-i kitap), poróżnili się – dopiero kiedy przyszła do nich wiedza – z powodu zawiści i zachłanności, jaka była między nimi. A kto nie wierzy w znaki (âyet) Allaha... zaprawdę, Allah jest szybki w rozrachunku!” (Sura Al Imran, 3:19)

W sensie słownikowym, słowo „din” (religia) oznacza „odpłatę, zarówno w formie nagrody, jak i kary” i wyraża relację między tym, który podąża (tâbi), a tym, który posiada władzę i jest przedmiotem podążania (metbû). W sensie terminologicznym istnieje wiele definicji religii. Między definicjami religii proponowanymi przez zachodnich uczonych a tymi od uczonych muzułmańskich istnieją fundamentalne różnice. Podobnie, w obu tych środowiskach występują znaczne rozbieżności w poglądach na temat źródła i pierwotnej formy pojawienia się religii.

Zgodnie z islamskim rozumieniem, religia, w skrócie, oznacza zbiór zasad, które wskazują człowiekowi drogę, aby mógł żyć zgodnie z celem swojego stworzenia i realizować ten cel w ramach określonej dyscypliny. Chociaż religia jest instytucją regulującą relacje oparte na świętych nakazach i zwierzchnictwie jednej strony oraz na posłuszeństwie i oddaniu drugiej strony, z tego wersetu (âyet-i kerîme) wynika, że według Koranu, aby religia i religijność miały wartość w oczach Allaha, muszą opierać się na dobrowolnym poddaniu się. Innymi słowy, według islamskiej koncepcji (telakki), religia jest instytucją kierującą istoty rozumne, z ich własnej woli i wyboru, ku dobru i szczęściu; jest boskim prawem regulującym czyny człowieka oparte na jego własnym wyborze.

Ten werset jest pierwszym miejscem w Koranie, w którym pojawia się słowo „islam”. Słownikowe znaczenie słowa „islam” to „przywiązanie, posłuszeństwo, poddanie się, bycie w pokoju i bezpieczeństwie”. W sensie terminologicznym „islam” oznacza „całkowite przyjęcie całą swoją istotą tego, co Prorok Muhammad ogłosił w imieniu religii, i bycie w stanie poddania, które to ukazuje”. Nazwą prawdziwej religii, którą przyniósł Prorok, jest również islam. W języku arabskim „islam” jest także rzeczownikiem odczasownikowym (masdar) oznaczającym wejście do tej religii. Wyznawca religii islamu w języku arabskim nazywany jest muslim, a w perskim müselmân. W języku polskim dla tej religii używa się terminów „islam”, a dla jej wyznawcy „muzułmanin”.

Między słownikowym a terminologicznym znaczeniem słowa „islam” istnieje silny związek. Zgodnie z islamskim rozumieniem religia jest prawem, które zapobiega konfliktom i sporom między istotami obdarzonymi wolą i rozumem, zapewniając zgodę. Religia wyraża porozumienie nie tylko między ludźmi, ale także między ludźmi a Allahem. W ten sposób osiąga się harmonię (uyum) między wolą Stwórcy a wolą stworzeń.

Ponieważ wszystkie religie objawione opierają się na zasadzie jedności Allaha, religia islamu głoszona przez Proroka Muhammada łączy się w podstawach z religiami przyniesionymi przez innych proroków. Mimo to, część uczonych muzułmańskich uważa, że terminy „religia islamu” i „wspólnota islamska” (ümmet) mogą być używane wyłącznie w odniesieniu do religii przyniesionej przez Proroka Muhammada i jej wyznawców. Chociaż islam w swoich fundamentach zgadza się z poprzednimi prawdziwymi religiami, posiada własne, specyficzne cechy i postanowienia dotyczące swojej wspólnoty. Według innej grupy uczonych muzułmańskich możliwe jest również nazywanie poprzednich religii pochodzenia boskiego „islamem”. Uważają oni, że w Koranie znajduje się wiele wersetów wspierających ten pogląd: odpowiedź apostołów Proroka Jezusa wyrażona słowami: „Bądź świadkiem, że my jesteśmy muzułmanami”, stwierdzenie o Proroku Abrahamie: „Był on hanifem, muzułmaninem”, a także ogólne określenie: „On nazwał was wcześniej i w tym (Koranie) 'muzułmanami'” są tego przykładami. Zdaniem zwolenników przeciwnego poglądu takie określenia odnoszą się do samych proroków.

Naszym zdaniem, jeśli weźmiemy pod uwagę, że w księgach objawionych innych niż Koran nie nadano nazwy religii dla tych, którzy mieli za nimi podążać, a nazwy takie jak judaizm czy chrześcijaństwo pojawiły się później i zostały nadane zwolennikom tych proroków w późniejszym okresie, znaczenie zwrotu „Zaprawdę, w oczach Allaha religią jest islam” staje się jaśniejsze. Chociaż religia głoszona przez Proroka Muhammada ma swoje specyficzne postanowienia, Koran nieustannie podkreśla cechę potwierdzania tego, co przynieśli poprzedni prorocy. Wskazuje to, że ich nauki również w swej istocie mieszczą się w kręgu islamu, jednak z woli boskiej mądrości, najdoskonalszą formę tych nauk osiągnięto wraz z posłannictwem Proroka Muhammada. Zatem jedyną drogą do osiągnięcia zadowolenia Allaha Wszechmogącego jest całkowita wiara w to, co On objawił. W związku z tym, choć można mówić o innych religiach w oparciu o fakty i dla określenia konkretnych grup, ostatecznym celem jest, aby poszukujący prawdy spotkali się w ramach tego, co zadowala Allaha Najwyższego. Nieuniknione jest, że ten proces, obowiązujący dla boskich objawień, odbije się w rozumie i sumieniu ludzkości. Uczeni islamscy skonceptualizowali to rozumienie w terminach „wspólnota odpowiedzi” (ümmet-i icabet) i „wspólnota zaproszenia” (ümmet-i davet). Pierwszy termin odnosi się do tych, którzy aktywnie i jawnie wyrazili wolę podążania za naukami Proroka Muhammada, a drugi do potencjalnej grupy, która jeszcze nie osiągnęła tego poziomu, ale znajduje się we wspomnianym procesie refleksji. W związku z tym, w porównaniu z nazwami takimi jak „mozaizm” czy „chrystianizm”, nazywanie islamu przez niektórych zachodnich autorów ograniczającym terminem „mahometanizm” (Muhammedîlik) jest nietrafne; jest to dalekie od odzwierciedlania rzeczywistości i ma charakter uniemożliwiający wspomnianą komunikację i zjednoczenie.

Rozumienie tego wersetu z perspektywy ostatecznego celu nie jest sprzeczne z tezą, że każdy, kto bez względu na to, gdzie i kiedy żył, potrafił unikać dodawania Allahowi współtowarzyszy (şirk) i kierował swoimi czynami zgodnie z tą wiarą, powinien być określany jako „muzułmanin” w rozumieniu Koranu. Rzeczywiście, w wielu wersetach widać, że to kryterium jest podstawą zbawienia ludzi w życiu ostatecznym.

Islam (bycie muzułmaninem) w szerokim znaczeniu wyraża poddanie się sercem, językiem i czynami. Spośród nich najważniejsze i najcenniejsze jest poddanie się sercem. W Koranie widać również, że słowo „islam” jest używane do określenia poddania się, które nie osiągnęło jeszcze poziomu wiary (iman).

Wyrażenie „ci, którym została dana Księga” jest generalnie rozumiane zgodnie z treścią terminu Ehl-i kitap (Ludzie Księgi). Słowo ilim (wiedza) jest wyjaśniane jako „objawienie i jasne dowody”. Stwierdzenie w wersecie, że Ludzie Księgi poróżnili się dopiero po tym, jak przyszła do nich wiedza, ma na celu podkreślenie, że mimo iż otrzymali wystarczająco jasne boskie objawienie i nie mieli pod tym względem żadnej wymówki, popadli w spory i konflikty wyłącznie z własnej winy, z powodu chęci zysku i ludzkich namiętności. W oparciu o uzasadnienie „z powodu wzajemnej zawiści i zachłanności”, wysuwano wyjaśnienia, że chodzi tu o żydów, chrześcijan lub obie te grupy. W świetle wiedzy historycznej można powiedzieć, że krytykowane jest tu to, iż społeczności, które otrzymały boskie objawienie, zamiast wykorzystać światło, jakie ono dało, i kroczyć drogą pokoju i cywilizacji, odrzuciły zdrowy rozsądek na rzecz osobistych ambicji i podzieliły się na frakcje religijne (fırkalar) oparte głównie na konfliktach interesów. Mimo tego ostrzeżenia powtarzanie tego samego błędu przez tych, którzy uwierzyli w Koran, stało się istotną przeszkodą w wypełnianiu przez nich misji przekazywania ludzkości boskiego przesłania w najpiękniejszy sposób oraz w zajmowaniu należnego im miejsca w wyścigu cywilizacyjnym.

"Skoro zwrot „Prawda jest najwyższa” jest rzeczywistością. Dlaczego niewierzący dominuje nad muzułmaninem; a siła nad prawdą?"
Sözler (Słowa), s. 725

Istnieje choroba, która od czasu do czasu była często wysuwana na pierwszy plan, a teraz okresowo powraca: przekonanie, że religia jest przeszkodą dla postępu i szukanie przyczyny naszego zacofania w porównaniu z krajami chrześcijańskimi w religii Islamu.

Zanim odpowiem na to twierdzenie, chciałbym zwrócić uwagę na kilka kwestii. Linia rozumowania, którą przez nie poprowadzimy, doprowadzi nas do pierwszej odpowiedzi na postawione pytanie.

Punkt pierwszy: W pierwszych latach Islamu, muzułmanie przez pewien czas byli poddawani uciskowi i tyranii politeistów, ale później stworzyli państwo i nieustannie postępowali naprzód, aż do ubiegłego stulecia. To, że Epoka Szczęśliwości (okres życia Proroka Muhammada) była wiekiem wiary, moralności, cnoty, sprawiedliwości i pokoju, jest tego pierwszym dowodem. Nie da się ukryć, że późniejsi Umajjadzi w Andaluzji mieli znaczący wpływ na naukę w Europie, a Seldżukowie i Osmanowie osiągnęli szczyty zarówno w nauce, jak i w sztuce.

W tym miejscu pojawia się potrzeba rozróżnienia pojęć Islamu oraz samych muzułmanów. To muzułmanie czynili postępy i to oni podupadli. Islam jest tym, czym jest.

„Dziś udoskonaliłem dla was waszą religię i obdarzyłem was w pełni Moją łaską; wybrałem dla was Islam jako religię.” Sura Al-Ma'idah, werset 3

Należy zatem poszukać odpowiedzi na następujące pytanie: W którym okresie byliśmy bardziej przywiązani do Islamu: w czasach, gdy tworzyliśmy imperia, czy w okresie naszego zacofania?

Kolejny punkt: Ci, którzy wskazują na Islam jako przyczynę naszego zacofania, powinni zostawić muzułmanów na boku i skupić się na samym Islamie, wychodząc z założenia: „Te oto przepisy Koranu, te oto hadisy (hadis – relacje o czynach i słowach Proroka) Wysłannika Allaha są przeszkodą dla postępu” i przedstawić na to dowody.

Na przykład, musieliby udowodnić, że zakaz kłamstwa, tyranii, alkoholu, hazardu, cudzołóstwa, spekulacyjnego gromadzenia towarów, lichwy, obmowy, rasizmu – krótko mówiąc, wszelkiego rodzaju zła – jest przeszkodą dla postępu.

Punkt trzeci: Ci, którzy przypisują Islamowi fakt, że chrześcijanie są od nas bardziej zaawansowani, mają jeszcze jedno zadanie. Muszą poszukać podstaw dzisiejszej technologii i rozwoju materialnego w Ewangelii i wystąpić z uzasadnieniem: „Jesteśmy zacofani, ponieważ jesteśmy tego pozbawieni”. Jest to dla nich niemożliwe, ponieważ w Ewangelii nie ma ani jednego wersetu dotyczącego życia gospodarczego czy zarządzania państwem.

Zwróćmy uwagę na ostatni punkt i przejdźmy do odpowiedzi: Ci, którzy wysuwają te twierdzenia, muszą również udowodnić, że system edukacji, który przemienił wczorajszego pracowitego, energicznego, patriotycznego, uczciwego człowieka w dzisiejszego człowieka lekceważącego prawa, uważającego grabież za sztukę, lubieżnego, poświęcającego wszystko dla własnej przyjemności egoistę, wywodzi się z Islamu.

Teraz spróbujmy przedstawić odpowiedź na to pytanie, opierając się na ustaleniach Autora Zbioru Światła (tytuł odnoszący się do uczonego Badiuzzamana Saida Nursiego):

W dziele ze Zbioru Światła zatytułowanym „Promienie” pojawia się następujące pytanie:

Pewnego razu pytający rzekł: "Skoro zwrot „Prawda jest najwyższa” jest rzeczywistością. Dlaczego niewierzący dominuje nad muzułmaninem; a siła nad prawdą?"

Innymi słowy: „Skoro prawda jest najwyższa i nie można jej pokonać, co powiecie na to, że niewierzący dominują nad muzułmanami, a silni nad mającymi rację?”

Odpowiedź na to pytanie jest udzielona z czterech różnych perspektyw, w sposób bardzo zwięzły, ale i wyczerpujący.

Najpierw rozważane są środki prowadzące do rezultatów i zwraca się uwagę na to, że w tym świecie mądrości ścierają się ze sobą skutki i przyczyny. Niezależnie od tego, czy jest się muzułmaninem, czy niewierzącym, ktokolwiek spełni warunki wstępne dla osiągnięcia zamierzonego celu i w pełni zastosuje się do przyczyn i skutków, odniesie sukces. Wiadomo, z jakiego produktu, w jakich warunkach, przy użyciu jakich technik i jakiego planowania można uzyskać plon. Sukces należy do tego, kto przestrzega tych warunków i stosuje te środki.

Pojęcie siły wspomniane w pytaniu jest omówione w następujący sposób: „Siła ma swoje prawo, ma swoją tajemnicę stworzenia”.

Jeśli chcesz odnieść sukces, pokonać wrogów lub rywali, musisz dążyć do bycia silnym. Bowiem siła również ma swoje prawo. Ktokolwiek dzierży to prawo, jest wielce prawdopodobne, że zwycięży. Jeśli zderzysz stal z drewnem, oczywistym jest, że drewno przegra.

Po drugie, kwestia jest rozpatrywana z perspektywy ludzkich cech. Wszystkie szlachetne cechy zostały wspomniane w Słowie Allaha (Koranie), a także w najdoskonalszy sposób ukazane przez Wysłannika Allaha, Proroka Muhammada (alejhissalatu łassalam – Pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim). Jednakże w praktyce, pod wpływem ego, szatana, zepsutej struktury społecznej i wielu innych czynników, muzułmanin może nie być w stanie w pełni zamanifestować wszystkich tych pięknych cech w swoim życiu. Z kolei niemuzułmanin, jako produkt otrzymanej edukacji i struktury społecznej, może posiadać niektóre szlachetne cechy. Są to w nim cechy muzułmańskie. Kiedy dochodzi do działania, to nie wewnątrzne przekonania same w sobie decydują o czynach, lecz rzeczywiste cechy i właściwości, które w nim istnieją.

Weźmy handel za przykład: cechy takie jak wiedza, uczciwość, pracowitość, organizacja czasu pracy i trzymanie się zasad mają bezpośredni wpływ na wynik w handlu. Jeśli niemuzułmanin posiada te cechy, a muzułmanin jest ich pozbawiony, oczekiwanym rezultatem jest to, że niemuzułmanin będzie bogatszy od muzułmanina. W tym przypadku to nie niewierzący zwyciężył nad muzułmaninem, lecz cechy muzułmańskie zwyciężyły nad cechami niemuzułmańskimi. A zatem wynik, w sferze cech, ponownie należy do prawdy.

Podczas omawiania tego tematu, przedstawiono następującą tezę, która otwiera nowe horyzonty dla naszej myśli:

„Również na świecie prawo do życia jest wszechogarniające i powszechne. Jest to znaczący przejaw powszechnego miłosierdzia, ma ono swoją tajemnicę mądrości, a niewiara nie jest dla niego przeszkodą.”

Prawo do życia jest powszechne i wszechogarniające. Oznacza to, że pod tym względem nie ma różnicy między wierzącym, niewierzącym, człowiekiem, a zwierzęciem. Komukolwiek dane jest życie, temu dane jest również zaopatrzenie. Zaopatrzenie nie jest prawem wynikającym z wiary i czci, lecz z życia. Prawem wynikającym z nich jest wieczne szczęście w życiu przyszłym.

W tej perspektywie możemy kontynuować nasze rozważania w następujący sposób:

Dla manifestacji każdego z imion Allaha istnieją różne zwierciadła i odrębne płaszczyzny. Większość z nich nie jest związana z wiarą danej osoby. Na przykład: rolnik, który chce uzyskać większy udział w manifestacji imienia Zaopatrującego, otrzyma większe plony ze swojego pola, jeśli spełni niezbędne ku temu warunki. W tym przypadku nie patrzy się na wiarę tej osoby. Podobnie, osoba, która pragnie, aby zamanifestowało się w niej imię Uzdrowiciela, używa leku skutecznego na swoją chorobę. W jej uzdrowieniu również nie patrzy się na jej wiarę. Ponieważ osoba ta potrafiła prosić o manifestację tego imienia i w odpowiedzi na to została obdarzona uzdrowieniem. Człowiek, który nie podąża tą drogą, nawet jeśli jest doskonałym wierzącym, może nie doznać uzdrowienia.

Zgodnie z tym, jeśli muzułmanin pragnie w życiu doczesnym czerpać korzyści z obfitości Boskich imion, musi podążać drogą stawania się godnym zwierciadłem dla tych manifestacji. Jeśli tego nie uczyni, nie osiągnie rezultatów. Jednak ten sam muzułmanin, spełniając warunki czci, dobrych uczynków i szczerości intencji, staje się kandydatem do Boskich łask w życiu przyszłym. Człowiek, który nie spełnia tych warunków, bez względu na to, jak wielki sukces odniesie w tym świecie, nie będzie miał udziału w Raju.

W tym samym fragmencie zwrócono uwagę na trzeci wymiar tej kwestii:

Wskazuje się, że istnieją dwa odrębne zbiory praw Allaha. Jednym z nich są przepisy Koranu, które regulują dobrowolne czyny człowieka. Drugi to prawa, które zapewniają porządek we wszechświecie i w rzeczach w nim zawartych. Pierwszy z nich to znany nam szariat. Drugi nazywany jest prawem stwórczym. Prawa natury należą do tego drugiego rodzaju szariatu.

Stwierdza się, że ci, którzy są posłuszni lub nieposłuszni przepisom Koranu, w większości zobaczą swoją nagrodę i karę w życiu przyszłym, podczas gdy ci, którzy przestrzegają lub nie przestrzegają prawa stwórczego, w przeważającej mierze zobaczą skutki swoich działań na tym świecie. Zgodnie z tym, wierzący, który nie przestrzega prawa stwórczego, ponosi karę na tym świecie w postaci niepowodzenia, nędzy i rozpaczy. Natomiast niemuzułmanin, który przestrzega tych praw, widzi na tym świecie nagrodę za swoje, choćby i nieświadome, postępowanie zgodne z wolą Bożą.

Te trzy punkty są fundamentalnymi przyczynami sukcesu lub porażki. Zdecydowana większość wydarzeń jest wyjaśniana przez jeden lub kilka z tych punktów. Jednakże, czasami można ponieść porażkę, mimo spełnienia wszystkich warunków. W takiej sytuacji jesteśmy zobowiązani do poszukiwania ukrytego aspektu miłosierdzia i mądrości w Boskim przeznaczeniu. Właśnie na ten punkt wskazuje czwarta część odpowiedzi; uwaga jest zwrócona na aspekt przeznaczenia i woli Bożej.

W czwartym punkcie wskazuje się, że chwilowe zwycięstwo fałszu nad prawdą pomaga w rozwoju prawdy, wzmacniając ją i nadając jej blasku.

Ten punkt ma ogromne znaczenie z następującego powodu: W szlachetnym hadisie powiedziano: „Największe nieszczęścia spotykają proroków, a następnie innych pobożnych sług Allaha, odpowiednio do ich stopnia”. To, że większość proroków doznawała zniewag od swoich ludów, była wypędzana ze swoich krajów i poddawana torturom, jest Pańską tajemnicą i Boską mądrością. Cierpienia, których doświadczali, są, jak to ujął Autor Zbioru Światła, formą negatywnej czci. Jest to forma czci oparta na cierpliwości, zaufaniu do Boga i akceptacji, która jest niezwykle trudna do zniesienia, a jej nagroda jest równie wielka. Poprzez te trudności, umiłowani słudzy Allaha, a na ich czele prorocy, zarówno duchowo się rozwijają, jak i w zamian za to, ich słuszna sprawa, choćby z opóźnieniem, znajduje miejsce w sercach ludzi. Podczas gdy ci, którzy ich uciskali, cierpią męki w grobach, ich wspólnoty żyją prawdą i podtrzymują ją na ziemi.

Tak jak noc i dzień mają odrębne korzyści dla wzrostu rośliny, tak samo manifestacje majestatu i piękna Allaha mają swoje oddziaływanie na rozwój ludzkiej duszy.

To jest Boska mądrość. A nieszczęścia i klęski, które dotykają przyjaciół Prawdy za sprawą tej tajemnicy, nie mają związku z trzema pierwszymi punktami.

Wszechmogący Allah w szlachetnym wersecie objawia:

„Zaprawdę, Allah nakazuje sprawiedliwość, dobro i pomaganie bliskim, a zakazuje bezwstydu, zła i buntu.” (Sura An-Nahl, werset 90)

Oznacza to, że Bóg Najwyższy nie godzi się na tyranię i sianie zepsucia.

Allah, który jest Absolutnie Sprawiedliwy, nigdy nie jest obojętny na czyny ciemiężycieli, a ci, którzy dopuszczają się tyranii i zdrady, bez wątpienia odpowiedzą za swoje czyny przed Boską sprawiedliwością w najdrobniejszych szczegółach.  Inny szlachetny werset wyjaśnia, jak niebezpieczne jest nie tylko sprzyjanie tyranom, ale nawet skłanianie się ku nich sercem i tolerowanie ich niesprawiedliwości:

„Nie skłaniajcie się ku tym, którzy czynią niesprawiedliwość, bo inaczej dotknie was ogień (męka piekielna).” (Sura Hud, werset 113)

W jeszcze innym szlachetnym wersecie czytamy:

„Zaprawdę, Allah nakazuje wam, abyście powierzali depozyty tym, którzy są ich godni, a gdy sądzicie między ludźmi, abyście sądzili sprawiedliwie.” (Sura An-Nisa, werset 58)

Uderzającym punktem jest tutaj to, że w kwestii sprawiedliwości nie mówi się „między wierzącymi”, lecz „między ludźmi”. Zgodnie z tym, należy traktować każdego sprawiedliwie, bez rozróżniania na przyjaciela i wroga.

Istotnie, następujący szlachetny werset naucza tej samej prawdy:

„Kto uczynił dobro ważące tyle, co pyłek, zobaczy je (jego nagrodę). A kto uczynił zło ważące tyle, co pyłek, zobaczy je (jego karę).” (Sura Az-Zilzal, werset 7-8)

Jedną z ważnych zasad sprawiedliwości w islamie jest to, że za błąd jednej osoby nie można czynić odpowiedzialnymi innych – jej krewnych, przyjaciół, narodu czy państwa. Bóg Najwyższy w Koranie objawia:

„Żadna dusza obarczona grzechem nie poniesie grzechu innej.” (Sura Fatir, werset 18)

Każdy ponosi karę za swój własny grzech. Kto popełnił zbrodnię, tylko ten powinien ponieść karę i ją poniesie. Jednakże, jeśli ktoś stał się przyczyną grzechu innej osoby, w takim przypadku karę poniosą zarówno ten, kto grzech popełnił, jak i ten, kto do niego doprowadził.

Bóg Najwyższy, aby Jego słudzy nie naruszali wzajemnie swoich praw, ustanowił w Koranie wiele granic i określił je jako „granice Allaha”. Z groźbą pouczył, że ci, którzy przekraczają te granice, staną się ciemiężycielami i dosięgnie ich Boska kara.

Nasz Prorok w szlachetnym hadisie mówi: „Allah ukarze tych, którzy na świecie zadają ludziom cierpienie.”

Bóg Najwyższy w wielu wersetach Koranu oznajmia, że los narodów, które nie rządzą sprawiedliwie, będzie bardzo zły. Dla przykładu przywołajmy dwa z nich:

„Ileż to miast zniszczyliśmy, gdy ich mieszkańcy byli niesprawiedliwi! Pozostały po nich ruiny walące się na dachy, opuszczone studnie i puste pałace.” (Sura Al-Hadżdż, werset 45)

„Ileż to miast, których ludność była niesprawiedliwa, zniszczyliśmy, a po nich stworzyliśmy inne narody!” (Sura Al-Anbija, werset 11)

Religia Islamu nakazuje również poszanowanie praw ludzi należących do innych religii. W stanie pokoju ich prawa są chronione tak samo, jak prawa muzułmanów. Istotnie, w szkole hanafickiej „w stanie pokoju, na muzułmaninie, który bezprawnie zabije niemuzułmanina, również stosuje się zasadę talionu”, co oznacza, że on także zostaje skazany na śmierć.

Nasz Prorok w jednym ze swoich szlachetnych hadisów grozi takim ludziom w następujący sposób:

„Kto skrzywdzi jednego z dhimmi (chroniony niemuzułmanin żyjący w państwie muzułmańskim), ja będę jego przeciwnikiem. A kogo ja jestem przeciwnikiem, tego w Dniu Ostatecznym pociągnę do odpowiedzialności.” (Kashf al-Khafa, II, 218, hadis nr 2341)

Skoro taka jest prawda, to źródła terroru i tyranii, w które uwikłani są niektórzy muzułmanie oddaleni od ducha Islamu, należy szukać nie w religii, lecz w ich ignorancji i uleganiu własnym namiętnościom.

Wiadomo, że człowiek nie jest wolny od błędów; popełniony błąd obciąża tylko jego samego. Próba obwiniania jego religii za ten osobisty błąd nie mieści się w miarach uczciwości i sprawiedliwości.

W tej kwestii należy również krótko poruszyć bardzo ważny temat:

Ośrodki, które uniemożliwiają muzułmanom poznawania i życia z zgodzie z prawdziwym Islamem z jego oryginalnych źródeł, a które oddalają ich od religii, zachęcając do rozpusty, i które, bezlitośnie wyzyskując ich kraje, spychają ich w szpony ubóstwa – te ośrodki ponoszą pierwszorzędną odpowiedzialność za to, że ci ludzie wpadają w plagę anarchii. Byłoby bardziej stosowne, gdyby te sieci interesów, zamiast oskarżać innych, dokonały rachunku sumienia i wsłuchały się w głos własnego sumienia.

W swojej książce „Myśli Postmodernistyczne” prof. dr İbrahim Özdemir, w rozdziale zatytułowanym „Braterstwo Muzułmanina z Ludźmi”, podsumował przykłady z historycznych praktyk Islamu. Pozostawiam Państwa z tymi niezwykle ważnymi spostrzeżeniami. Czy pokój, którego szuka ludzkość, znajduje się w Islamie? Zastanówmy się nad tym wspólnie.

Według Koranu człowiek jest najszlachetniejszą z istot. Jest namiestnikiem Allaha na ziemi. Z tego powodu człowiekowi nadano wielką wagę i został on wywyższony. Bezprawne zabicie jednego człowieka zostało zrównane z wymordowaniem całej ludzkości.

Prorok okazywał szacunek zmarłym, nawet jeśli nie byli muzułmanami, pokazując w ten sposób, że bycie człowiekiem jest ważniejsze niż przynależność do określonej religii. To zrozumienie miało ogromny udział w kształtowaniu przez muzułmanów tradycji opartej na tolerancji i dialogu z wyznawcami innych religii.

Z drugiej strony, ponieważ postrzeganie przez muzułmanów innych ludzi opierało się na zasadach Koranu, nigdy nie zmuszali oni ludzi pod swoim panowaniem do zmiany religii i przyjęcia Islamu. Należy to postrzegać jako naturalną konsekwencję koranicznej zasady: „Nie ma przymusu w religii.”.

Dzięki temu ludzie na podbitych terytoriach nie byli poddawani żadnemu przymusowi, a wręcz przeciwnie, pozostawiano im wolność wyznania i wiary pod warunkiem płacenia podatku dżizja (podatek pogłówny płacony przez niemuzułmanów w zamian za ochronę i zwolnienie ze służby wojskowej).

Następujące oświadczenia Proroka zawsze stanowiły światło dla muzułmańskich władców: „Kto zadaje ludziom cierpienie, temu i Allah zada cierpienie. Kto skrzywdzi jakiegoś dhimmi (chronionego niemuzułmanina żyjącego pod panowaniem muzułmańskim) i nałoży na niego ciężar ponad jego siły, w Dniu Zmartwychwstania znajdzie mnie jako swojego przeciwnika.”

Ponieważ przymus w kwestii wiary jest sprzeczny z istotą religii, od samego początku Islamu nie było na niego miejsca. Z tego powodu w jednym z wersetów zostało jasno stwierdzone, że głównym zadaniem Proroka (Pokój z nim) jest dostarczenie przesłania, a nie zmuszanie ludzi do przyjęcia przewodnictwa.

Praktyki Proroka w tej kwestii również odbywały się oczywiście w ramach zasad koranicznych. Jak wiadomo, Prorok po emigracji z Mekki do Medyny zaczął żyć wspólnie ze społecznością żydowską. Prorok uregulował swoje stosunki ze społecznością żydowską w formie pisemnego dokumentu. Ta konstytucja państwa-miasta, którą Prorok stworzył, gromadząc przywódców Medyny, jest uznawana za pierwszą na świecie konstytucję ustanowioną przez państwo.

W tym pisemnym dokumencie, składającym się z około pięćdziesięciu artykułów, stwierdzono: „Muzułmanie mają swoją religię, a Żydzi swoją religię”, przyznając tym samym Żydom i ich sojusznikom pełną wolność religijną.

Region Nadżran, położony na południe od Mekki, był chrześcijańskim centrum Hidżazu. W słynnej umowie, którą Prorok zawarł z mieszkańcami Nadżranu, zagwarantował im wolność życia, mienia i religii, a także przyznał pełną nienaruszalność ich świątyniom i duchownym.

Ta podstawowa linia, wyznaczona przez Koran i Sunnę (tradycję Proroka), była kontynuowana przez późniejszych muzułmańskich władców. W tym kontekście instrukcje wydane przez Abu Bakra dowódcom wyruszającym na wojnę oraz umowa zawarta przez Omara podczas zdobycia Jerozolimy odzwierciedlają tego samego ducha. Co więcej, w instrukcjach Abu Bakra znalazło się stwierdzenie: „Nie ścinajcie palm ani innych drzew owocowych, nie zabijajcie owiec, kóz, ani innych zwierząt w celu innym niż pożywienie, nie niszczcie ich”, dzięki czemu środowisko naturalne nie było niszczone nawet w stanie wojny.

Islamski system ekonomiczny nie akceptuje ani okrutnego kapitalizmu, ani bezlitosnego, utopijnego socjalizmu. Niewątpliwie każdy błędny system może mieć również pewne słuszne aspekty. Islam z pewnością nie odrzuca słusznych aspektów systemów, których nie akceptuje. Przykładowo, kwestie takie jak indywidualna przedsiębiorczość, własność prywatna, handel, rzemiosło oraz gospodarka wolnorynkowa oparta na zasadzie zysku, które są w pewnym stopniu akceptowane w kapitalizmie, mogą znaleźć i znalazły swoje miejsce w islamskim systemie ekonomicznym – pod warunkiem, że nie są sprzeczne z duchem i ogólną moralnością Islamu. Z drugiej strony, walka z niesłusznym zyskiem, dążenie do zlikwidowania przepaści między bogatymi, a biednymi oraz ogólne stanowisko przeciwko lichwie, które, choćby w teorii, są podkreślane w socjalizmie, mogą być w Islamie uznane za słuszne punkty.

Elementy negatywne, takie jak wyzysk oparty na lichwie, praktyki prowadzące do oszustwa lub bycia oszukanym oraz zwyczaje zapewniające niesłuszny zysk, są w islamskim systemie ekonomicznym jednoznacznie wykluczone.

Chociaż ramy islamskiej ekonomii zostały określone na poziomie prawa, szczegóły ekonomiczne, które mają być stosowane, zostały pozostawione warunkom czasu i miejsca, o ile nie wykraczają poza te ramy.

Islam co do zasady szanuje prawo do własności prywatnej i wolności jednostki. Właściciel majątku, o ile nie jest dzieckiem lub osobą niepoczytalną, która nie wie, co czyni, ma prawo dysponować swoją własnością w dozwolony sposób według własnego uznania. Jeśli nie posiada zdolności do czynności prawnych, prawo to jest mu odbierane. Nadmierne marnotrawstwo i rozrzutność są ważnymi przesłankami do zastosowania takiego ograniczenia. Zasada ta obowiązuje również we współczesnym prawie cywilnym.

Jednocześnie Islam stara się trzymać ludzi z dala od marnotrawstwa i skąpstwa, zaliczając je do zachowań niemoralnych i potępiając je. Chociaż nie podlega to formalnemu prawu, nakłada na jednostkę odpowiedzialność religijną w tej kwestii, ponieważ jest to związane z życiem przyszłym. To z kolei może chronić muzułmanów przed skrajnościami i kierować ich ku drodze środka, zwanej oszczędnością/umiarkowaniem.

W związku z tym tematem, gorąco polecamy lekturę artykułu prof. dr. Osmana Eskicioğlu pt. KORAN i EKONOMIA.

W tym artykule, który uznaliśmy za stosowne nazwać „Koran i ekonomia”, postaramy się najpierw przedstawić Koran, następnie ekonomię, a potem poszukać i zrozumieć, jaki istnieje związek między nimi.

Muszę od razu stwierdzić, że choć jego adresatem jest człowiek, Szlachetny Koran jest boską księgą, która mówi o Allahu, aniołach, Prorokach, życiu ostatecznym, ludziach, zwierzętach, roślinach i istotach nieożywionych, przedstawiając wszechświat. Oznacza to, że Koran mówi o wszystkim, co istnieje i czego istnienie można pojąć zmysłami, jak również o bytach i istnieniach pozazmysłowych. Z tego względu uważam, że zadawanie pytania, czy w Koranie jest ekonomia, czy nie, jest zajmowaniem się rzeczą absurdalną.

Jeśli chodzi o ekonomię, to chociaż w krajowych i zagranicznych źródłach istnieją dziesiątki jej definicji, my chcielibyśmy przedstawić ekonomię, w definicji obejmującej to, co do niej należy, a wykluczającej inne rzeczy, jako „naukę o pracy i życiu” lub „porządek pracy i życia”. Chociaż ekonomia została przez dzisiejszą cywilizację wyodrębniona jako niezależna gałąź nauki, naszym zdaniem jest to dziedzina, której prawa i zasady nie zostały jeszcze w pełni ukształtowane, a być może ma ona jeszcze wiele braków i niedoskonałości. Tak oto twierdzimy i podtrzymujemy to. Zresztą, naszym zdaniem, cywilizacja renesansowa, odnosząc sukcesy w dziedzinie rzeczy materialnych, poniosła porażkę w naukach o człowieku. Jeśli mielibyśmy podać przykład z ekonomii, możemy powiedzieć, że żadne z obecnie stosowanych podatków, czy to w naszym kraju, czy na świecie, nie mają podstaw naukowych, logicznych, racjonalnych, sprawiedliwych, ani humanitarnych.

Zanim przejdziemy do tematu, aby nasz punkt widzenia był dobrze zrozumiany i aby mógł on owocnie obracać się na orbicie naszego rozumienia świata ekonomii, przedstawimy pewne wstępne założenia. Zgodnie z nimi, świat lub wszechświat ma naturalny-boski porządek. Człowiek pracuje jak robotnik w fabryce wszechświata, której właścicielem jest Allah i której wszystkie prawa, zasady, regulaminy i przepisy zostały ustanowione przez Allaha. Zadaniem tego robotnika jest, poprzez badania, zrozumienie porządku działania fabryki i praca oraz produkcja zgodnie z jej wymogami. Źródłem i obszarem zdobywania wiedzy dla człowieka są religia i nauka. Nauka to prawa i zasady dotyczące materii i zjawisk, które przemawiają do naszych zmysłów i mogą być badane w laboratorium. Religia natomiast to zasady, prawa i reguły naszych działań i zachowań, które przemawiają do naszego wnętrza i opierają się na naszych przekonaniach. Dlatego człowiek jest istotą żyjącą na płaszczyźnie, która przechodzi przez punkt przecięcia religii i nauki. W człowieku bowiem łączą się działania i zachowania dobrowolne i niedobrowolne. Człowiek odczuwa głód, poci się, męczy i marznie, czyli zachodzą w nim zjawiska niezależne od jego woli. To nie jest religia i z perspektywy religii nie ma to wartości nagrody, ani grzechu. Jednak jedzenie, picie, ubieranie się, praca i produkcja są dokonywane z udziałem woli, dlatego wchodzą w zakres religii i podlegają ocenie religijnej jako nagroda lub grzech, dobre lub złe, pożyteczne lub szkodliwe. Inna definicja religii opiera się bowiem na woli; dlatego wszelkie działania i zachowania dokonywane z udziałem woli są religijne i stanowią niejako sumę religii. Człowiek będzie w życiu przyszłym rozliczany ze swoich czynów, działań i zachowań dokonanych z udziałem woli. Te czyny mogą być pożyteczne i szkodliwe, a także dobre i złe, nagradzane lub karane. Człowiek, ucząc się od nauki aspektu ekonomii dotyczącego materii i rzeczy, a od religii aspektu dotyczącego człowieka, jednostki i społeczeństwa, łączy je i w ten sposób tworzy porządek pracy i życia. Zasady religii i nauki zostały ustanowione przez Allaha, a zadaniem człowieka jest jedynie ich odnalezienie i zastosowanie.

Dlatego człowiek, jako jednostka i społeczeństwo, nie ma ani prawa, ani siły, ani uprawnień, by samowolnie ingerować w ten ustalony porządek, nawet w najmniejszym stopniu. Życzenia i pragnienia ludzi nie są ani religią, ani nauką. Życie ludzkie jest częścią wszechświata, a ekonomia jest częścią życia ludzkiego. Wszechświat jest bowiem wypadkową sumy praw i zasad. Wszystkie one są ze sobą w jakiś sposób powiązane. Nawet słońce zostało podporządkowane człowiekowi (czyli ma za zadanie produkować bezpłatnie, bez wynagrodzenia i bezinteresownie). Tak jak ciało ludzkie składa się z równowag, tak i w życiu ludzkim istnieją naturalne-boskie równowagi. Niestety, dzisiejsza cywilizacja próbowała tworzyć sztuczne klasy i strony w celu utrzymania i zrównoważenia dziedzin życia ludzkiego, ale można powiedzieć, że w ekonomii przyniosło to więcej szkody, niż pożytku. Dlatego, naszym zdaniem, zwłaszcza w naukach społecznych, terminy, definicje i klasyfikacje powinny zostać na nowo ustanowione, księga wszechświata powinna zostać na nowo odczytana, a jej alfabet na nowo napisany.

W ciele ludzkim, podobnie jak we wszechświecie i w życiu gospodarczym, istnieje produkcja, konsumpcja, podział pracy i dystrybucja. Ponieważ w produkcji uczestniczą wszystkie systemy – oddechowy, trawienny, krwionośny i wydalniczy – wspólnie też uczestniczą w konsumpcji. Na przykład, wyprodukowane dobro, jakim jest krew – jest ona dystrybuowana w taki sposób, że bez kłótni i walk, bez wrogości klasowej, bez potrzeby wojen o prawa czy strajków, każdy zaspokaja swoje potrzeby w najpiękniejszy sposób. Muzułmanie, w świetle nauki i religii, w blasku Koranu i sunny (tradycji Proroka), z Bożą pomocą na nowo zbudują taki porządek ekonomiczny, na wzór ciała ludzkiego.

W Koranie powiedziano: „Allah zezwolił na handel, a zakazał lichwy” (Sura Al-Baqarah, 2:275), co wskazuje, że islamska ekonomia różni się zarówno od kapitalizmu, jak i od komunizmu. W jednym z nich obie te rzeczy są dozwolone, w drugim obie są zakazane, podczas gdy ten werset informuje, że w Islamie zysk i handel są dozwolone, a lichwa jest zakazana. W ten sposób islamska ekonomia odróżnia się od innych. W innym wersecie powiedziano: „O wy, którzy wierzycie! Nie zjadajcie waszych majątków między sobą w sposób niesłuszny, chyba że jest to handel oparty na wzajemnej zgodzie” (Sura An-Nisa, 4:29), co wskazuje na gospodarkę wolnorynkową. Ponieważ przy kupnie i sprzedaży towarów wymagany jest warunek wzajemnej zgody stron. Zgoda zaś, jak powiedział Tabari, to zadowolenie, które pojawia się w sercu (Ihtilaf-ul Fukaha, s. 146). Może się to zrealizować jedynie w systemie, w którym równowaga podaży i popytu ustala się samoczynnie, nie ma ingerencji w produkcję i konsumpcję, nie ma presji na rynek, a zwłaszcza nie ma ustalania cen minimalnych i maksymalnych ani narzucania cen urzędowych przez rządy, czyli w obszarze wolnej gospodarki. Muszę jednak dodać, że mówiąc o gospodarce wolnorynkowej, mam na myśli, że islamska ekonomia we wszystkich swoich obszarach i warstwach jest systemem jedynym w swoim rodzaju.

W Islamie podstawą produkcji jest własność. W Szlachetnym Koranie powiedziano: „Człowiekowi nie należy się nic, oprócz tego, na co zapracował” (Sura An-Nadżm, 53:39). Dlatego właściciel towaru, na przykład kupiec, będzie go sprzedawał po cenie rynkowej, nie dopuszczając się spekulacji. Człowiek jest również właścicielem swojej pracy; dlatego w islamskim porządku nie ma miejsca dla związków zawodowych, które handlują pracą robotników. Jest tu jednak jeszcze jeden ważny punkt. Podczas gdy ci, którzy realizują produkcję, stają się właścicielami wyprodukowanych dóbr, konsumpcja należy do społeczeństwa, w którym ta produkcja miała miejsce. Oznacza to, że w danym towarze udział ma każdy, niezależnie od tego, czy pracował przy jego produkcji, czy nie. Dlatego w społeczeństwie islamskim każdy ma prawo do życia. Prorok (Pokój z nim) wyraził to w dwóch pozornie sprzecznych hadisach. Z jednej strony, wskazując na prawo, które państwo pobiera prawnie, siłą i przymusem, powiedział: „Zaprawdę, na majątku nie ma innego prawa niż zakat” (Ibn Madżah, Zakat, 3). Z drugiej strony, mając na myśli dobrowolną jałmużnę (sadaqa), którą jednostka daje z własnej woli jako obowiązek religijny, moralny i sumienny, powiedział: „Zaprawdę, na majątku jest inne prawo niż zakat” (Tirmidhi, Zakat 27, nr 659; Darimi, Zakat, 13). Ahmed Naim pogodził te dwa hadisy w następujący sposób: przekaz Tirmidhiego o istnieniu prawa odnosi się do sadaqi (czyli bezinteresownej pomocy i wszelkiego rodzaju dobra świadczonego ubogim dla zadowolenia Allaha), a przekaz Ibn Madżaha o braku prawa odnosi się do zakatu (czyli podatku pobieranego przez państwo muzułmańskie). (Ahmed Naim, Tecrid-i Sarih, I, 314).

Muhammed Hamidullah o słowie zakat powiedział: „W kulturze islamskiej termin zakat był używany w znaczeniu corocznego podatku płaconego państwu” (Modern İktisat ve İslam, Stambuł–1963, s. 17), wskazując, że zakat jest podatkiem państwa islamskiego. Jak wspomniałem w moim badaniu „Krytyka Islamu i współczesnego pojmowania podatków”, opublikowanym na stronie www.enfal.de, najważniejszym ogniwem i powiązaniem między obywatelem, a państwem jest podatek. Ponieważ w naszych czasach rządzenie państwem stało się grą, jak zabawa dzieci w dom, podatki stały się zabawką w rękach rządów. Z bólem muszę przyznać, że ta cywilizacja renesansowa, nie potrafiąc w pełni zrozumieć państwa i jego funkcji, nie wiedząc, czy państwo jest spółką handlową, instytucją działającą za pieniądze i opłaty, czy też naturalną rodziną świadczącą bezpłatne usługi swoim obywatelom, w książkach do ekonomii nie znaleźliśmy poprawnych i pożytecznych zdań wyjaśniających i opisujących prawidłową definicję, przyczynę i cel pobierania podatków. My, opierając się na hadisie Proroka (pzn): „Wierni w swojej wzajemnej miłości, miłosierdziu i opiece przypominają jedno ciało. Gdy jeden z organów ciała choruje, pozostałe organy również cierpią z powodu bezsenności i gorączki” (Rijad as-Salihin (Buchari, Adab 27; Muslim, Birr 66)), przyjmujemy, że społeczeństwo i państwo nie są oparte na umowie społecznej, lecz są organicznym społeczeństwem, a państwo jest naturalnym organizmem, jak rodzina. Tak jak rodzina bezinteresownie służy swoim członkom, tak i państwo będzie świadczyć swoje obowiązki i usługi obywatelom bezpłatnie i bez wynagrodzenia. Wniosek, który z tego wynika, jest taki, że państwo służy bezinteresownie i bezpłatnie nie dlatego, że pobiera podatki, ale dlatego, że jest opiekunem i jest państwem. Gdyby państwo było spółką handlową działającą za wynagrodzeniem lub instytucją działającą za pieniądze, czy nie powinna istnieć równowaga między podatkami, a usługami? A przecież o czymś takim nie można nawet myśleć. W islamskim rozumieniu państwo jest opiekunem: pobiera podatki, ponieważ przyczynia się do produkcji, i wydaje te podatki na służbę społeczeństwu. W ekonomii islamskiej wydatki budżetu zostały wyjaśnione w 60. wersecie Sury At-Tauba poprzez wymienienie ośmiu grup uprawnionych do zakatu.

W ekonomii islamskiej produkcja jest opodatkowana. Jest to jasno wyrażone w księgach prawa islamskiego i księgach prawodawstwa islamskiego (fiqh). Oznacza to, że państwo, w zamian za swój wkład w produkcję, pobiera w formie podatku swój udział w zyskach. Tymczasem dzisiaj, pod nazwą podatku, pobiera się go zarówno od produkcji, jak i od konsumpcji. W ten sposób, w środowisku, w którym tworzone są terminy społeczeństwa informacyjnego, wyciąganie tego samego wniosku z dwóch sprzecznych rzeczy jest zgodne z nauką i logiką, a raczej z nielogicznością. To jest niezrozumiałe. Tyle sprzeczności jest stosowanych w społeczeństwie informacyjnym, i to przez państwa, a ekonomiści milczą.

Kiedy mówimy, że „każdy system działa w ramach swojej własnej struktury”, należy przez to rozumieć, że tak jak ekonomia jest harmonijna w swoim obszarze, tak i dziedziny tworzące społeczeństwo, takie jak prawo, moralność i ekonomia, muszą być ze sobą w harmonii. Dlatego towary produkowane ekonomicznie muszą być również legalne i dozwolone z religijnego punktu widzenia, a nawet zgodne z moralnością. Chcę tutaj poruszyć bardzo ważną kwestię. Rozumienie ekonomii przez cywilizację renesansową lub kapitalizm jest amoralne. Na ten temat Şükrü Baban w swojej serii „Wykłady z ekonomii” mówi dokładnie tak: „Ekonomia rozpatruje zjawiska wyłącznie z perspektywy użyteczności. Tymczasem, jeśli zbadamy to samo zjawisko pod kątem sprawiedliwości, stanie się ono prawem. Jeśli rozważymy je pod kątem moralności, stanie się «moralnością». Dla narkomana opium jest użyteczne. To rozumienie jest zgodne z zasadą «w ekonomii wszystko, co zaspokaja potrzebę, jest użyteczne». Ale moralnie może to nie być słuszne.” (s. 7). Ten sposób myślenia jest bardzo błędny. Ponieważ systemy w ciele ludzkim nie są ze sobą sprzeczne, działają w zgodzie i harmonii. W rzeczywistości dziedziny w społeczeństwie również są takie lub takie powinny być. Jeśli nauka lub religia mówi „nie” temu, na co ekonomia mówi „tak”, lub jeśli religia lub ekonomia mówi „nie” temu, co prawo dopuszcza, oznacza to, że w takim społeczeństwie istnieje walka między dziedzinami. W rezultacie w takim społeczeństwie nie będzie zdrowej ekonomii, zdrowego prawa ani zdrowego życia religijnego. Gdy bowiem jeden organ jest chory, całe ciało i organizm chorują.

Jeśli życie gospodarcze nie jest zgodne z nakazami i zakazami religii, według Islamu taka ekonomia nie jest zdrowa. Na przykład, w ekonomii islamskiej alkohol nie może być produkowany przez muzułmanów, nawet jeśli ludzie znajdują pracę, handlują i zarabiają. Ponieważ w Koranie powiedziano: „O wy, którzy wierzycie! Wino, hazard, bałwany i wróżbiarskie strzały to obrzydliwość, dzieło szatana. Unikajcie go, a być może, odniesiecie sukces. Szatan pragnie przez wino i hazard zasiać między wami wrogość i nienawiść i odwieść was od wspominania Allaha i od modlitwy. Czy więc nie zaprzestaniecie?” (Sura Al-Ma'idah, 5:90–91). Prorok (pzn) w jednym ze swoich hadisów potępił surowo grupę ludzi, informując, że przeklęty jest ten, kto produkuje alkohol, kto zleca jego produkcję, kto go pije, kto go nosi i zleca noszenie, kto go dystrybuuje, kto go sprzedaje, kto czerpie z niego dochód, kto go kupuje, kto nim częstuje i kto wydaje zarobione na nim pieniądze. (Abu Dawud, „Aszriba”, 2; Tirmidhi, „Buju‘”, 58; Ibn Madżah, „Aszriba”, 6). Jak widać z tego wersetu i hadisu, alkohol jest zakazany; dochodzimy więc do wniosku, że jego produkcja i konsumpcja nie mogą być realizowane przez muzułmanów.

Jak jasno widzimy z praktyki, dzisiejsze praktyki ekonomiczne są zawsze indeksowane do pieniądza. Dlatego możemy powiedzieć, że gospodarki naszych czasów opierają się na pieniądzu. Jest to jednak rzecz bardzo błędna i szkodliwa. Ponieważ, jak wiadomo, dzisiaj w obiegu dominują pieniądze papierowe. Jednak te papiery same w sobie nie mają żadnej wartości. Nie można nimi zaspokoić żadnej potrzeby. Nie mają one nic poza wartością umowną. Wartość umowna to wartość nierealna, założona i wyimaginowana, czyli wirtualna. Skoro tak, czy środek, który sam w sobie nie ma wartości, może być miarą wartości tylko dlatego, że nazywa się go pieniądzem? Jak realistyczny może być taki pieniądz w mierzeniu wartości towarów, co o tym sądzicie? W ten sposób widać, jak wadliwe u podstaw są gospodarki oparte na pieniądzu.

W ekonomii islamskiej istnieje pieniądz. W Szlachetnym Koranie, oprócz słowa łariq, jako pieniądz występują również słowa dirham i dinar. „Wyślijcie więc jednego z was z tym waszym srebrnym pieniądzem (łariq) do miasta.” (Sura Al-Kahf, 18:19). Słowo łariq to nazwa nadawana srebru, niezależnie od tego, czy jest bite, czy nie. Bity dirham, czyli pieniądz, nazywany jest przez Turków rika. Komentatorzy Koranu powiedzieli: Mieli przy sobie pieniądze z wizerunkiem królów swoich czasów, z miasta, które dzisiaj nazywa się Tarsus. (zob. Fachruddin ar-Razi).

„Sprzedali go (proroka Józefa jako dziecko) za niską cenę, za kilka policzonych dirhamów.” (Sura Jusuf, 12:20). Raghib wyjaśnił słowo dirham jako bity (srebrny pieniądz), którym dokonywano transakcji. Z drugiej strony, w Koranie występuje również słowo dinar w znaczeniu złotego pieniądza. (Sura Al 'Imran, 3:75). Hasan Basri Çantay, w tłumaczeniu wersetu, w którym występuje to słowo, użył zdania: „jeśli powierzysz mu w depozyt złoto, on go nie zwróci”. (Kur'an-ı Hâkim ve Meali Kerim, I, 94). Po użyciu w Koranie słów „złoty pieniądz” i „srebrny pieniądz”, użyto ich również w ogólnym znaczeniu jako metale – złoto i srebro. I od tych metali, „złota” i „srebra”, pobierany jest podatek, niezależnie od tego, czy są w postaci bitych monet, czy sztabek. Wielki prawnik islamski Kasani w swoim dziele Bedayi’ (I, 16) stwierdził, że zakat (podatek) od złota i srebra, które są pieniądzem absolutnym, jest płacony w wysokości 5 dirhamów, gdy osiągną one wagę 200 dirhamów. W wersecie powiedziano: „A tym, którzy gromadzą złoto i srebro, a nie wydają ich na drodze Allaha, zwiastuj karę bolesną…” (Sura At-Tawba, 9:34). W rezultacie, ponieważ w Koranie wspomina się o złocie i srebrze jako o pieniądzu, prawnicy nazwali złoto i srebro pieniądzem absolutnym, a Elmalılı w swoim dziele (Hak Dini Kur'an Dili, IV, 324) wyjaśnił: „Prawo złota i srebra, mądrość ich stworzenia z punktu widzenia pożytku dla ludzkości, polega na tym, że są środkiem wymiany, czyli ułatwiają handel jako pieniądz, i są wydawane na prawdziwe potrzeby sług Allaha”. Dlatego we wszystkich tych względów widzimy ogromne korzyści dla życia gospodarczego w ponownym wprowadzeniu złota i srebra do obiegu jako pieniądza, tak jak to było dawniej. Jesteśmy przekonani, że kryzysy pojawiające się dzisiaj w życiu gospodarczym, a zwłaszcza kryzys nazywany ostatnio globalnym, który jest na porządku dziennym całego świata, generalnie wynikają z polityki monetarnej. Złote i srebrne monety same w sobie mają wartość odpowiadającą ich wadze. Srebrne monety mogłyby być walutą narodową, a złote – walutą międzynarodową i uniwersalną, a gry rozgrywane na tych kawałkach papieru zwanych pieniędzmi dobiegłyby końca. Ponieważ te papiery z jednej strony popychają rządy do błędnego działania, jakim jest drukowanie pieniędzy bez pokrycia, z drugiej strony skłaniają fałszerzy do oszustwa, jakim jest wprowadzanie na rynek fałszywych pieniędzy.

Ponadto, w dzisiejszym systemie kapitalistycznym, obowiązującym w teorii i praktyce w większości świata, w podziale dochodów pieniądz jest również wynajmowany. Tymczasem ta opłata za wynajem, zwana odsetkami, nie jest zapłatą za nic. Dlaczego? Wyjaśnijmy od razu: pieniądz papierowy sam w sobie nie ma wartości, nie ma właściwości zaspokajania potrzeby jak towar; po drugie, pieniądz nie zużywa się w trakcie użytkowania. Opłata za wynajem jest zapłatą tylko za zużycie. Do XVI wieku, kiedy zaczęły pojawiać się kapitalistyczne koncepcje, odsetki nie były uważane za legalne przez żadną religię, żadną filozofię, żadną osobę ani żadną instytucję, były zakazane i uznawane za zakazane. Po raz pierwszy na świecie zostały uznane za legalne przez francuskiego reformatora religijnego, założyciela kalwinizmu, Jeana Calvina, który żył w latach (1509–1564). Po tym, jak Calvin uznał odsetki za legalne, prawo cywilne w Genewie, kolebce kalwinistów, zalegalizowało je. John Knox w Szkocji i Henryk VIII w Anglii znieśli zakaz pobierania odsetek... 50 lat po Calvinie, jeden z liderów kalwinistów, Claudius Salmasius, usunął wszystkie przeszkody dla odsetek.

Zachodni ekonomiści, próbując usprawiedliwić odsetki, włożyli w to wiele wysiłku. Enver Ikbal Kureşi w swojej pracy doktorskiej „Teoria odsetek a islam” opisuje, że przedstawili oni następującą, pozornie najbardziej rozsądną myśl: Gdy osoba pożycza komuś lub bankowi pewną sumę pieniędzy, na przykład na rok, rezygnuje na ten czas z prawa do korzystania z tych pieniędzy. Ta osoba dała prawo do korzystania z pieniędzy na rok i sama przez ten czas była pozbawiona możliwości ich używania. Odsetki są właśnie zapłatą za to, twierdzili. To wyjaśnienie, choć wydaje się rozsądne i logiczne, jest niewystarczające, ponieważ pieniądz nie zużywa się w trakcie użytkowania i w związku z tym nie traci na wartości. My więc powiemy tak: pieniądz jest takim narzędziem, które nie może wytworzyć wartości, jeśli nie zostanie do niego dodane działanie, ryzyko lub coś podobnego. Gdyby osoba, która pożycza te pieniądze, nie dała ich komuś lub do banku, ale włożyła do własnej szafy, czy po roku, otwierając szafę, zobaczyłaby, że pieniądze się rozmnożyły? Jaka jest różnica między włożeniem pieniędzy do szafy, a włożeniem ich do banku? Nie ma żadnej. Dlaczego więc pieniądze w banku miałyby się mnożyć, skoro w szafie tego nie robią? Koran zapowiedział, że systemy oparte na odsetkach będą cierpieć na kryzysy, podobnie jak ludzie chorzy na epilepsję. „Ci, którzy pożerają lichwę, nie powstaną inaczej, niż jak powstaje ten, którego szatan obłąkał przez dotknięcie. (Czyli będą stać, przeżywając kryzys). To dlatego, że mówili: «Handel jest podobny do lichwy». A przecież Allah zezwolił na handel, a zakazał lichwy.” (Sura Al-Baqarah, 2:275).

W ekonomii islamskiej jest jeszcze jedna kwestia dotycząca pieniądza. Jak wiadomo, bicie pieniądza w tradycji islamskiej jest zadaniem państwa; waga, wartość pieniądza (ponieważ był to pieniądz złoty i srebrny) oraz ochrona jego wartości zawsze były rozważane pod kontrolą i nadzorem państwa. W ten sposób, podczas gdy dysponowanie pieniądzem należy do państwa, dobra materialne należą niejako do narodu i jednostek. Oznacza to, że naród sam, bez uzyskiwania pozwolenia czy licencji od żadnego urzędu czy władzy, sieje, sadzi, produkuje i sprzedaje towary w ramach równowagi podaży i popytu oraz produkcji i konsumpcji. Tak jak państwo nie jest odpowiedzialne za produkcję, ustalanie cen, sprzedaż, ani za planowanie towarów, tak i jednostki oraz ludność nie są odpowiedzialne za pieniądz; za to odpowiedzialne jest państwo. Ponieważ w Koranie powiedziano: „Odprawiajcie modlitwę, dawajcie podatek (zakat) i dajcie Allahowi piękną pożyczkę.” (Sura Al-Muzzammil, 73:20). Wyrażenie „dajcie Allahowi” jest tutaj zwrotem metaforycznym. W prawie islamskim „prawo Allaha” oznacza „prawo publiczne”. Niektórym prawom nadano tę nazwę, ponieważ nie należą do osób prywatnych, lecz leżą w interesie publicznym. Porządek i ład społeczeństwa, jego honor i przetrwanie, postęp i rozwój również zależą od tych praw. Nazwano je tak i przypisano Allahowi ze względu na ich wagę. (Ö. N. Bilmen, Hukuk-ı İslamiyye, I, 226). Wniosek, który z tego wynika, jest taki, że w systemie bankowym podstawą jest bankowość bez odsetkowa, i nie mogą istnieć banki prywatne, a jedynie oficjalne banki państwowe. Ponieważ ekonomia islamska jest w pewnym sensie ekonomią równowagi, z jednej strony równoważą się wzajemnie jednostka, społeczeństwo i państwo, a z drugiej strony równoważą się również dobra materialne i pieniądz; jeśli dobra należą do narodu, pieniądz należy do państwa.

Prorok Szuajb (Pokój z nim) był prorokiem zarówno dla ludu Madian, jak i ludu Ajka. Lud Madian czcił bożki. Prorok Szuajb wezwał ich do monoteizmu. Oszukiwali oni lud, używając fałszywych miar i wag oraz obciętych, startych i niedoważonych (inflacyjnych i o zaniżonej wartości) pieniędzy. (Tecrid, VII, 295–296). Prorok Szuajb powiedział do swojego ludu: „O ludu mój! Czcijcie Allaha! Nie macie żadnego innego boga oprócz Niego. Nie oszukujcie na mierze i wadze. Ja widzę, że żyjecie w dobrobycie, i obawiam się dla was kary dnia, który was wszystkich ogarnie. O ludu mój! Dopełniajcie miary i wagi sprawiedliwie. Nie umniejszajcie ludziom ich dóbr (towarów i pieniędzy). Nie czyńcie zła w kraju, siejąc zepsucie.” (Sura Hud, 11:84–85). Tymi wersetami prorok Szuajb ostrzegł ludzi, aby przestrzegali sprawiedliwości przy kupnie i sprzedaży towarów, a tym samym nie dopuszczali się oszustw na wagach, metrach, litrach i wszelkiego rodzaju miarach. Ponadto wydał jasne polecenia, aby nie obniżać wartości dóbr ludzi (czyli ich towarów i pieniędzy), co obejmuje również dzisiejszą inflację. Podobne wersety do tych z Sury Hud znajdują się w Surze Al-A'raf i Surze Asz-Szu'ara. Można tam zajrzeć i porównać. (Sura Al-A'raf, 7:85–93; Sura Asz-Szu'ara, 26:176–191).

Patrząc na te wersety, z zaleceń i podjętych środków przez Proroka Szuajba (Pokój z nim) można zrozumieć, że został on wysłany, aby naprawić zepsutą gospodarkę. Jedną z najważniejszych rzeczy, jakie zrobił, była walka z inflacją. Ponieważ inflacja jest źródłem wszelkiej niesprawiedliwości i niemoralności, a obcinanie brzegów złotych i srebrnych monet powodowało inflację i oczywiście niesprawiedliwość, Prorok Szuajb zakazał tego tym, którzy to czynili. Według relacji Zajda ibn Aslama, lud Madian obcinał brzegi złotych i srebrnych monet, takich jak dirhamy i dinary, i dawał te monety o obniżonej wartości ludowi na sztuki, a odbierając od ludu, ważył je. Znowu, odbierając od ludu pełnowartościowe monety, przyjmowali je na sztuki, a swoje obcięte, spiłowane i o obniżonej gramaturze-wartości monety poddawali ważeniu. Oznaczało to umniejszanie majątku i pieniędzy ludzi. Takie postępowanie z ich dirhamami i dinarami, czyli srebrnymi i złotymi monetami, oznaczało niszczenie mienia i tym samym niesprawiedliwość. Ponieważ lud Madian nie zaprzestał tych praktyk, Allah zesłał na nich swoją karę i wymierzył im sprawiedliwość. (Tabari, Dżami’ul Bajan, XII, 102; Ajni XII, 246; Tecrid, VII, 295–296). Innymi słowy, przekładając te relacje źródeł na dzisiejszy język, możemy powiedzieć, że lud Madian zginął z powodu inflacji.

Według relacji pochodzącej od Ibn Abbasa, było to społeczeństwo buntownicze i zuchwałe. Zawsze czynili ludziom niesprawiedliwość. Gdy do ich kraju przybywał obcy, siadali na rozdrożach, zabierali mu dobre, pełnowartościowe pieniądze, mówiąc: „twoje dirhamy są fałszywe”, obcinali monety, a następnie płacili mu zaniżoną cenę. Była to niesprawiedliwość. W rzeczywistości zakazano im nie tylko oszukiwania na mierze i wadze, ale wszelkiego rodzaju niesprawiedliwości finansowej. (zob. Alusi, Ruh-ul Ma'ani, VIII, 177).

W komentarzu Kurtubiego czytamy: „Zakazano im obcinania dirhamów i dinarów, a ponieważ nie posłuchali tego zakazu, zginęli. Obcinali brzegi pełnowartościowych monet, aby zapewnić sobie niesłuszną korzyść. Pełnowartościowe monety przyjmowali i wydawali na sztuki, a obcięte monety poddawali ważeniu i oszukiwali na wadze.” (Kurtubi, al-Dżami li-Ahkam-il Kur'an, IX, s. 88). Nie tylko nie posłuchali swojego proroka Szuajba, ale na dodatek drwili z niego, mówiąc zuchwale: „O Szuajbie! Czy twoja modlitwa nakazuje ci, abyśmy porzucili to, co czcili nasi ojcowie, albo żebyśmy przestali czynić z naszymi majątkami to, co chcemy?” (Sura Hud, 11:87). W ten sposób mówili: „my używamy naszych majątków, jak chcemy; tniemy je, wyrzucamy, palimy, robimy, co chcemy”. (Tabari, Dżami’ul Bajan, XII, 102). Tymczasem, niezależnie od tego, czy towar jest mierzony wagą, objętością czy innymi miarami, ludziom należy płacić, nie umniejszając w żaden sposób ich praw. (Tabari, XII, 99; XIX, 108).

Prorok Szuajb był posłany nie tylko do swojego ludu Madian, ale także do ludu Ajka, z którym nie był spokrewniony. Do ludu Ajka powiedział: „Dopełniajcie miary i nie bądźcie z tych, którzy umniejszają. Ważcie na sprawiedliwej wadze. Nie krzywdźcie ludzi w ich prawach (dobrach, majątku i pieniądzach). Nie siejcie zepsucia w kraju, wywołując zamęt.” (Sura Asz-Szu'ara, 26:181–183). Powiedziano, że celem wyrażenia „nie krzywdźcie ludzi w ich prawach” jest zakazanie im uszczuplania praw ludzi poprzez obcinanie i spiłowywanie dirhamów i dinarów. (Alusi, Ruh-ul Ma'ani, XIX, 118).

Jeśli przyjrzymy się wersetom, zobaczymy, że ludzie nie mają uprawnień do postępowania ze swoimi majątkami w dowolny sposób. Użyto wyrażenia „przestać czynić z majątkami to, co chcemy”, drwiąco sugerując, jakoby mieli prawo postępować ze swoimi majątkami tak, jak im się podoba, pytając: „czy to twoja modlitwa ci to nakazuje?”. Z tego wynika, że człowiek nie może robić z majątkiem wszystkiego, co zechce, i nie może postępować z dobrami materialnymi według własnego upodobania, ponieważ dobra materialne same w sobie podlegają prawom i zasadom, czyli mają swoje prawa. Na każdej naturalnej istocie znajduje się pieczęć natury, odciśnięta przez boską moc. Ponieważ byty noszą znamię panowania Wszechmogącego Allaha, praw i zasad umieszczonych w ich naturze nie mogą przekroczyć ani one same, ani ludzie. Życie ludzkie i życie wszystkich istot żywych i nieożywionych jest zaprogramowane przez wolę Allaha. Dlatego Maududi w komentarzu do tego wersetu powiedział: „Żądanie ludu Proroka Szuajba, by móc swobodnie dysponować swoimi dobrami, pokazuje, że do teorii podziału życia na dwie odrębne sfery, religijną i świecką, nie dodano nic nowego.” (Tafhim, II, 418).

Nieżyjący już Elmalılı napisał na ten temat, co następuje: „Uważali oni za ograniczenie wolności lub głupotę samo tylko oddawanie czci Allahowi i uwolnienie się od służenia różnym bożkom, a także przestrzeganie zasad prawa i etyki w handlu i polityce. Prorok Szuajb nie powiedział im: «nie dysponujcie swoimi majątkami, jak chcecie», lecz: «nie czyńcie niesprawiedliwości wobec majątków ludzi». To nie było ograniczanie wolności, lecz wręcz przeciwnie – ustalanie i potwierdzanie praw i wolności. Ponieważ dopóki majątki i prawa wszystkich nie zostaną zabezpieczone, nikt nie może być pewien swoich praw i i tak nie mógłby swobodnie dysponować swoim majątkiem. Ale oni traktowali majątki innych ludzi jak swoje własne i nie powstrzymywali się od czynienia niesprawiedliwości na miarę swoich sił. Nie przestrzegali prawa, sprawiedliwości i zasad, nie wystrzegali się tego, co zakazane. Ostrzeżenia Proroka Szuajba, by powstrzymali się od siania zepsucia, uważali za przeszkodę dla swojej swobody, uciekając się do demagogii i drwin, mówiąc: «Czy to ta twoja modlitwa nakazuje nam, byśmy przestali dysponować naszym majątkiem, jak chcemy? Ależ z ciebie mądry człowiek, pobożnisiu!». W ten sposób z jednej strony czcili bożki, z drugiej zaś okazywali pychę i arogancję wobec Allaha i gardzili modlitwą. Z jeszcze innej strony, pod pretekstem wolności i handlu, dopuszczali się oszustwa, braku szacunku dla praw, nieprzyzwoitości i zuchwalstwa, nazywając objawienie i proroctwo mądrzeniem się, co jest jedną z chorób epoki ignorancji (dżahilijja), najczęściej spotykaną również u dzisiejszych niewierzących. Z tego względu współcześni ludzie powinni z wielką uwagą i przestrogą słuchać historii Szuajba i losu ludu Madian.” (Elmalılı, Hak Dini, IV, 561–562).

Obowiązki takie jak ochrona religii, ochrona rozumu, ochrona życia, ochrona potomstwa i ochrona mienia były postrzegane od czasów nauczyciela Ghazalego, Dżuwajniego, aż po Szatibiego, jako nieodzowne elementy i fundamentalne sfery życia. Ochrona mienia, będąca jedną z tych pięciu sfer, nie ogranicza się jedynie do zakazu kradzieży. Jest to ochrona mienia poprzez stosowanie jego naturalnego prawa, za pomocą całościowego zbioru praw i zasad, które od początku do końca obejmują sferę ekonomiczną.

Jest tu coś jeszcze interesującego: zgodnie z tym, sfera ekonomiczna ma pojemność wynoszącą 1/5, czyli 20% wszystkich fundamentalnych sfer życia. Podobnie, w podziale łupów wojennych wspomnianym w Koranie, udział przyznany państwu wynosi również 1/5, czyli 20%. „I wiedzcie, że cokolwiek weźmiecie w postaci łupów, to jedna piąta z tego należy do Allaha, Jego Posłańca, jego krewnych, sierot, ubogich i podróżnych. Allah jest wszechmocny.” (Sura Al-Anfal, 8:41). Z tego wnioskujemy, że tak jak sfera ekonomiczna ma wartość i znaczenie odpowiadające 1/5 całego życia, tak i państwo ma w ekonomii uprawnienia tylko w takim stopniu. Oznacza to, że w ekonomii islamskiej 80% to wolna strefa dla prywatnej przedsiębiorczości, a 20% to oficjalna strefa państwa. Dlatego możemy powiedzieć, że ekonomia proponowana przez Koran, czyli ekonomia islamska, jest gospodarką wolnorynkową.

Gdy mówimy „gospodarka wolnorynkowa”, musimy od razu wyjaśnić pewną kwestię. To wyrażenie jest produktem noszącym zachodni patent i pieczęć cywilizacji renesansowej. Słowami i definicjami Zachodu, myślami i ideami przez nich stworzonymi, nie dotrzemy do porządku islamskiego. Oznacza to, że chociaż wolność w ekonomii islamskiej i gospodarka wolnorynkowa Zachodu mogą mieć podobne aspekty, z pewnością mają też różne. W rzeczywistości zachodnie rozumienie wolności oznacza uwolnienie jednostki spod władzy państwa. Jeśli można tak powiedzieć, w zachodnim rozumieniu, ponieważ nie udało im się właściwie umiejscowić relacji między jednostką, a państwem, można stwierdzić, że lud i państwo są w konflikcie. W Islamie coś takiego jest nie do pomyślenia. Ponieważ obowiązek indywidualny to jednostka, a obowiązek wspólnotowy to społeczeństwo; jedno z nich to jednostka, a drugie to państwo. Nawet w USA podział w życiu politycznym na republikanów i demokratów jasno pokazuje ten antagonizm i sprzeczność, i jest to oczywiście błędne. Jeśli przyrównamy państwo do sufitu domu, to jego podłogą będzie lud. Czy w takim domu część mieszkańców może popierać dach i być jego zwolennikami, a druga część popierać podłogę i być zwolennikami fundamentu? Czy coś takiego jest możliwe, czy istnieje dom bez sufitu lub fundamentu? Dlatego w społeczeństwie islamskim jednostka jest zarówno indywidualistą, jak i zwolennikiem państwa. Przypomina to osobę żyjącą w rodzinie. Członek rodziny musi cenić, dbać i myśleć zarówno o sobie, jak i o swojej rodzinie, i jest zobowiązany do równoważenia obu tych aspektów. Uważamy, że każda nauka, każda cywilizacja i każdy system ma swoje własne terminy, definicje i klasyfikacje. My, muzułmanie, ponieważ jeszcze nie doszliśmy do etapu tworzenia własnych słów i terminów oraz budowania własnego społeczeństwa, jesteśmy zmuszeni używać terminów rynkowych, mówiąc na przykład, że w Islamie istnieje gospodarka wolnorynkowa. Jednakże, jeśli w gospodarce wolnorynkowej istnieje prawo lub praktyka otwierania prywatnych banków i jest to wymóg tej wolności, musimy od razu powiedzieć, że w ekonomii islamskiej takiej wolności nie ma, i stwierdzić, że w Islamie banki należą do państwa.

Gdy mówimy „wolny rynek”, słowo „rynek” pochodzi z włoskiego słowa „piazza”. Słowo to oznacza plac, targ i rynek. Słowo „pazar” pochodzi z perskiego „bazar”, co oznacza „handel; miejsce handlu; otwarte miejsce sprzedaży”. W języku tureckim oba te słowa są używane w miejsce francuskiego „marché” i angielskiego „market”. (H. Atıf Kuyucak, İktisat Dersleri, Wydawnictwo Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Stambulskiego, 1960, s. 197, przypis 2).

Wyrażenie „wolny rynek” w pełni oddaje zachodnią myśl i rozumienie ekonomii. I tak należy je rozumieć i akceptować. Popełnilibyśmy błąd, mówiąc, że w Islamie istnieje lub nie istnieje wolny rynek w sensie wolności, jaką chcieli wyrazić klasycy. Ponieważ „wolny rynek”, o którym mówi klasyczny ekonomista, nie oznacza tego samego, co „wolny rynek”, o którym mówi muzułmański ekonomista.

Na temat tych terminów Samuelson przedstawił bardzo interesujące wyjaśnienie. Jego słowa można uznać za przyznanie się do bezradności cywilizacji zachodniej w naukach społecznych, a nawet w samej ekonomii. Zresztą, naszym zdaniem, świat zachodni nie doprowadził ekonomii do stanu nauki, uzupełniając jej terminy, definicje i klasyfikacje. Samuelson, po stwierdzeniu, że musimy się chronić przed „tyranią terminów”, zwłaszcza w naukach społecznych, mówi, że nie powinniśmy używać dwóch różnych terminów dla tego samego pojęcia, ani jednego terminu dla dwóch różnych zjawisk, i próbuje wyjaśnić tę kwestię, podając następujący przykład: „Gdy Robinson twierdzi, że przyczyną kryzysu jest nadmierne oszczędzanie, Jones odpowiada: «Mylisz się, prawdziwą przyczyną jest niedostateczna konsumpcja». Słysząc to, Schwartz wtrąca się, mówiąc: «Obaj bredzicie, prawdziwą przyczyną jest niedostateczna inwestycja». Gdyby jednak na chwilę przestali dyskutować i przeanalizowali oraz porównali używane przez siebie terminy, zrozumieliby, że te trzy pozornie różne twierdzenia są w rzeczywistości takie same, a różnica wynika z pomieszania terminów.” (Paul A. Samuelson, Ekonomia, s. 10).

Terminy ekonomii nowoczesnej i terminy ekonomii islamskiej również się od siebie różnią. Najlepszym tego przykładem jest słowo „mal” (dobro, majątek). W prawie lub ekonomii islamskiej, aby coś zostało uznane za „mal”, musi być dozwolone religijnie i jednocześnie mieć wystarczającą moc, by zaspokoić potrzebę. Zgodnie z tym, wino i wieprzowina, które są zakazane dla muzułmanina, nie są uważane za „mal”, podobnie jak trzy czy pięć ziaren pszenicy nie są uznawane za „mal”, ponieważ nie mogą zaspokoić nawet najmniejszej potrzeby. (Zob. Ibn Abidin, IV, 3; M. Mutahhari, Filozofia ekonomii islamskiej, tłum. Kenan Çamurcu, Stambuł 1995, s. 33; Medżelle, art. 126 i 127).

Słowo „wolność” jest w historii ekonomii nazwą szkoły. Szkoła ta nazywana jest szkołą klasyczną, a także szkołą wolności. Zwolennicy tej szkoły nie akceptują interwencji państwa w gospodarkę; bronią wolności jednostki. (İbrahim Fadıl, İktisat, Stambuł 1928, s. 43–45). Rozwijając ideę naturalnego-boskiego prawa fizjokratów, którzy pojawili się jako reakcja na merkantilistów, twierdzili, że dzięki wolności jednostek gospodarką będzie „kierować niewidzialna ręka”. Hasło „Laissez faire, Laissez passer” (Pozwólcie czynić, pozwólcie przechodzić), wymyślone przez Gournaya, członka szkoły fizjokratycznej, stało się sloganem szkoły wolności. (Feridun Ergin, Ak İktisat Ans. s. 355). Naturalnie, ludzie doszli do tej myśli o wolności w ekonomii po przejściu przez pewne etapy ekonomiczne, po zobaczeniu szkód wynikających z zakazów, ograniczeń i interwencji.

Ponieważ wierzono, że postęp materialny i duchowy ludzkości jest możliwy tylko dzięki wysiłkowi jednostki, szkoła wolności była również nazywana indywidualizmem. (İbrahim Fadıl, İktisat, s. 45). W rzeczywistości nowoczesna ekonomia narodziła się jako ekonomia społeczna lub, innymi słowy, jako ekonomia państwowa. Po XV wieku, gdy średniowieczne lenna zaczęły powoli upadać i powstawały wielkie scentralizowane państwa, ekonomia natychmiast zaczęła nawiązywać kontakt z polityką i państwem. Wkrótce potem francuski ekonomista Antoine de Monchretien po raz pierwszy połączył słowa „polityka” i „ekonomia”, publikując w 1615 roku książkę ekonomiczną pod tytułem „Economie Politique”, czyli ekonomia polityczna. (Feridun Ergin, İktisat, s. 1; Ak İktisat Ans. s. 685; İbrahim Fadıl, İktisat, s. 40). We wczesnym okresie na Zachodzie było to tak bardzo prospołeczne i propaństwowe, że nawet Adam Smith, o którym mówi się, że położył podwaliny pod indywidualizm i liberalizm, zatytułował swoje słynne dzieło „The Wealth of Nations” (Bogactwo Narodów). (Zob. Adam Smith, Bogactwo Narodów, tłum. Haldun Derin, Milli Eğitim Basımevi, Stambuł 1948).

W naszym dziele „Gospodarka wolnorynkowa z perspektywy prawa islamskiego” po przedstawieniu szkoły fizjokratycznej, omówiliśmy warunki i idee, które ją ukształtowały, i dokonaliśmy ich oceny z perspektywy prawa islamskiego. Fizjokraci to myśliciele ekonomiczni, którzy jako pierwsi stwierdzili, że we wszechświecie istnieje naturalny-boski porządek, a ekonomia działa zgodnie z prawami tego naturalnego porządku. Z tego względu można powiedzieć, że fizjokraci mieli myślenie zgodne z Islamem. „Ponieważ Islam jest religią zakorzenioną w naturze człowieka i zjednoczoną z prawami natury. Natura jest prawem stwórczym Allaha, a Islam jest Jego prawem objawionym. Z tego powodu w nakazach Islamu nie ma żadnego przepisu, który byłby sprzeczny z rozumem lub naturą.” (Ahmet Hamdi Akseki, İslam s. LXX (70)).

Elmalılı na ten temat napisał, co następuje: „Rzeczywiście, ponieważ Allah Wszechmogący jest Panem światów, w całym wszechświecie obowiązują Jego prawa. Prawa są czasem przypisywane tym, którzy je ustanowili, a czasem swoim przedmiotom, rzeczom, z którymi są związane. Na przykład, prawo Solona jest przypisywane jego twórcy, a prawo nieruchomości jego przedmiotowi, zobowiązanym. Ponieważ natura również podlega prawom ustanowionym przez Allaha, te z nich, które pozostają poza prawami woli, nazywane są «prawami natury». Ale ponieważ twórcą wszystkich jest Allah Wszechmogący, z pewnością bardziej poprawne jest nazywanie ich prawami Allaha i boskim porządkiem… Dlatego prawem ludzkości, zarówno w nauce, jak i w religii, nie jest stanowienie praw, lecz szukanie i odnajdywanie praw Allaha, odkrywanie i ujawnianie tych praw. Nie jest poprawne mówienie, że Archimedes ustanowił prawo hydrostatyki, Newton prawo grawitacji, a Arystoteles prawo sprzeczności, tak jak nie jest poprawne mówienie, że Abu Hanifa ustanowił prawa analogii i jurysprudencji. Gdyby te prawa zostały przez nich ustanowione, byłyby błędne i fałszywe. Ich poprawność wynika z tego, że udało im się odkryć prawo Allaha. Dlatego uczeni nie są wynalazcami, lecz odkrywcami i ujawniającymi.” (Elmalılı, Hak Dini, I, 126).

W ekonomii islamskiej nie ma sprzeczności między zasadami produkcji, konsumpcji, wymiany, obiegu i podatków, a ponadto nie ma niezgodności między ekonomią a religią, moralnością i prawem. Z drugiej strony, między stylem życia proponowanym przez Islam człowiekowi i społeczeństwu, a kulą ziemską i wszechświatem nie ma sprzeczności ani niezgodności, lecz pełna harmonia. Tyle, że słowa i terminy innych systemów nie mogą wyrazić islamskiego rozumienia. Na przykład, gdy mówi się, że w Islamie istnieje gospodarka wolnorynkowa, nie jest to wolność w rozumieniu liberałów, zwolenników szkoły wolności i w ramach zachodniego rozumienia. Zachodnie rozumienie wolności postrzegamy jako brak zasad. Widać to wyraźnie zwłaszcza w ich malarstwie, poezji i literaturze. Tymczasem w Islamie i w proponowanym przez niego życiu gospodarczym nie ma braku zasad. Ponieważ w wersecie powiedziano: „Czy człowiek myśli, że zostanie pozostawiony sam sobie?” (Sura Al-Qiyamah, 75:36). Tak jak normalne życie i zdrowe środowisko - zawsze podlegają prawom i zasadom, tak i nienormalne życie i chore społeczeństwo, zawsze działają w ramach praw i zasad. Oznacza to, że w świecie bytu nie ma braku zasad; zarówno chora osoba, jak i chore społeczeństwo również działają w ramach zasad. To Allah ustanowił te prawa i zasady dla natury, życia społecznego i gospodarczego. A my, drogą religii i nauki, czyli metodą, której chce Allah, odnajdujemy te prawa ustanowione przez Allaha i stosujemy je do zjawisk ekonomicznych. Dlatego Islam w zjawiskach ekonomicznych, podobnie jak w zjawiskach społecznych, nie uznał samego oświadczenia woli za wystarczające, lecz dodatkowo postawił warunek, aby strony były z serca zadowolone i zgodne. Relacje między pacjentem i lekarzem, nauczycielem i uczniem, państwem i obywatelem oraz mężem i żoną nazywamy zjawiskami społecznymi. Uznajemy, że w korzystaniu z takich praw wystarczające jest oświadczenie woli. Na ten temat Ibn Abidin powiedział: „Umowy małżeństwa, rozwodu i wyzwolenia zawarte pod przymusem, bez warunku zgody, prawnie są ważne, ale nie religijnie. Jeśli ktoś dla żartu lub kłamliwie rozwiedzie się ze swoją żoną, z prawnego punktu widzenia jest rozwiedziony, ale z religijnego punktu widzenia nie jest.” (Ibn Abidin, II, 421; por. Kasani, V, 176). Transakcje między ludźmi, które opierają się głównie na dobrach materialnych, pracy i pieniądzu, nazywamy zjawiskami ekonomicznymi. W nich, oprócz oświadczenia woli, technicznie nazywanego ofertą i przyjęciem, istnieje również warunek zgody. Dlatego osoba musi być zadowolona z pracy, którą wykonuje i produkuje, z tego, co kupuje i sprzedaje, oraz ze wszystkich swoich transakcji ekonomicznych. Czy można dzisiaj powiedzieć, że jednostki zwane robotnikami są z serca zadowolone z umów zbiorowych zawieranych rzekomo w ich imieniu przez przewodniczących związkowych?

W ekonomii islamskiej, aby wolny rynek mógł powstać w ramach własnych warunków, wprowadzono następujące zasady:

1- Nie wolno niesprawiedliwie zjadać majątków ludzi, a handel powinien odbywać się jedynie na podstawie umowy wymiany i umowy handlowej zawartej za ich wzajemną zgodą. Werset dotyczący tego tematu wyjaśniliśmy już wcześniej.

2- Zakaz lichwy i spekulacyjnego monopolu jest jedną z zasad ustanowionych przez Islam. Lichwa, w ujęciu islamskich prawników, jest nadwyżką bez ekwiwalentu. Ponieważ dobra materialne i pieniądze w gospodarce są tym, czym krew w ciele ludzkim, podstawą jest ich ciągły obieg i cyrkulacja. Z tego powodu nadmierne gromadzenie się ich w jednym miejscu powoduje w organizmie gospodarczym nowotworowe obrzęki, prowadząc do chorób i kryzysów. Werset na ten temat również już przytaczaliśmy.

Spekulacyjny monopol to przetrzymywanie towaru, którego lud potrzebuje, i niesprzedawanie go w oczekiwaniu na wzrost cen (Kamil Miras, Tecrid, VI, 448). Istnieją również hadisy na ten temat. Na przykład, Muaz ibn Dżabal relacjonuje: Zapytałem Wysłannika Allaha o istotę spekulacji. Odpowiedział: „Gdy człowiek słyszy, że jest tanio, smuci się, a gdy słyszy, że jest drogo, cieszy się. Jakże złym człowiekiem jest ten, kto dopuszcza się spekulacji; gdy Allah obniża ceny, smuci się, a gdy je podnosi, raduje się.” (Hajsami, Madżma'uz Zawaid, IV, 101; Mansur Ali Nasif, at-Tadż, Buju, 2). Mamer i Abu Hurajra przekazują, że Prorok (pzn) powiedział: „Kto dopuszcza się spekulacji wobec muzułmanów, pragnąc wzrostu cen, ten zbłądził.” (Hajsami, tamże, IV, 101 i At-Tadż, Buju, 2). Istnieją również hadisy mówiące o tym, że Allah wrzuci do piekła tych, którzy dopuszczają się spekulacji. (Zob. Hajsami, tamże, IV, 101).

3- Zakaz ustalania cen: W ekonomii islamskiej nie ma czegoś takiego jak ustalanie cen, cen minimalnych czy maksymalnych. Ustalanie cen jest zakazane; takie jest zdanie ogólnej większości. Jednak Imam Malik uważa, że jest to dopuszczalne. Celem tego jest jednak, aby państwo ustaliło odpowiednią cenę, gdy jakiś człowiek na targu dopuszcza się spekulacji i ustanawia monopol cenowy. (Mansur Ali Nasif, Tadż, II, 204, przypis 4).

Prorok (pzn) nie uważał ustalania cen przez państwo za środek zapobiegający inflacji. (zob. Fazlurrahman, İslamiyet ve İktisadi Adalet meselesi, (tłum. Yusuf Ziya Kavakçı) s. 42). Ömer Nasuhi Bilmen stwierdził: „Zasadą jest, że państwo nie ustala cen, nie określa i nie ustala cen towarów. Allah Wszechmogący w każdej rzeczy ma swoją mądrość. Jeśli spadek lub wzrost cen wynika jedynie z warunków naturalnych, należy to przyjmować jako normalne.” (Ö.N.Bilmen, Istılahat-ı Fıkhiyye, VI, 125). Z drugiej strony, ustalanie cen może prowadzić do ukrywania towarów w handlu. Ukrywanie towarów prowadzi do wzrostu cen. A wzrost cen szkodzi ubogim. (Seyyid Sabık, Fıkhu’s Sünneh, III, 105).

Anas i Muhammed ibn Abdurrahman przekazują, że za czasów Wysłannika Allaha (pzn) pewnego razu ceny wzrosły. Ludzie przyszli do Proroka (pzn) i powiedzieli: „Ustal dla nas ceny”. Na to Wysłannik Allaha odpowiedział:

„Tym, który ustala ceny, który zsyła niedostatek i obfitość i który daje zaopatrzenie, jest Allah. Przysięgam na Allaha, że ja sam z siebie nie mogę wam niczego dać, ani niczego zabronić. Ja jestem tylko skarbnikiem; wykonuję polecenia tak, jak mi nakazano; tym, który daje, jest Allah. Chcę spotkać Allaha, nie mając na sobie prawa nikogo, ani w kwestii majątku, ani życia, ani krwi.” (Abu Jusuf, Kitab-ul Charadż, s. 91; Abu Dawud, III, 272; Tirmidhi, III, 605; Ibn Madżah, II, 741).

4- Jedną z zakazanych rzeczy w ekonomii islamskiej jest sztuczne podbijanie ceny przez podstawionych kupujących. Prowadzi to do inflacji i stwarza sytuację korzystną dla sprzedawcy, ale niekorzystną dla kupującego. Prorok (pzn) zakazał sztucznego podbijania cen. (Buchari, III, 91; Ibn Madżah, II, 733; Tecrid, VI, 457). Chodzi o podbijanie ceny towaru, udając kupującego w celu zachęcenia innych, bez zamiaru kupna tego towaru. (Marginani, al-Hidaja, III, 40; Kasani, V, 233; Ibn Kudama, al-Mugni, IV, 160; Molla Husrev, Durer, II, 177). Niektórzy uznali takie zachowanie, które przez podbijanie ceny prowadzi do drożyzny, wzrostu cen i niesłusznego zysku, za czynność naganną, bliską zakazanej (Muhammed b. Abdurrahman ad-Dımışkî, Rahmet-ül Ümmeh, II, 2), a inni określili je jako niedozwolone (helal değildir). (Zob. Ibn-ül Humam, Feth-ul Kadir, V, 240).

5- W Koranie i sunnie nie ma ustalonego limitu zysku. W rzeczywistości limit zysku zawiera się w cenie, która kształtuje się w punkcie przecięcia podaży i popytu. System, który przyjął wolny rynek, nie powinien ustalać cen, ani określać procentu zysku. Z tego powodu w wersetach koranicznych czy hadisach nie ma określenia, że zysk ma wynosić tyle czy tyle. Chociaż naturalne jest, że ceny rosną wraz ze wzrostem popytu, nie należy sądzić, że w ekonomii islamskiej dozwolone są bardzo wygórowane zyski. Poziom moralny społeczeństwa, równowaga podaży i popytu, różnice miejsca i czasu oraz wiele innych czynników wpływa na stopę zysku. W tej kwestii są tacy, którzy mówią, że zysk wynosi połowę ceny podstawowej (Ö.N.Bilmen, Hukuku İslamiyye, VI, 120), a także tacy, którzy podawali stopy zysku 1/2 i 1/3 przy ustalaniu cen. (zob. Celal, Yeniçeri, Yıllık, s. 212). Imam Abu Hanifa nie uważa za dozwolone ponowne osiąganie zysku ze sprzedaży towaru, w którym zysk ze sprzedaży z ujawnioną marżą był równy kapitałowi.

Chociaż w hadisach nie ma określenia limitu zysku, nie oznacza to, że nie ma przykładów, które mogą dać nam pewne pojęcie. Na przykład Prorok (pzn) dał Hakimowi ibn Hizamowi 1 dinara, aby kupił dla niego ofiarne zwierzę. Hakim za 1 dinara kupił owcę, a następnie sprzedał ją za 2 dinary. Potem za jednego z tych 2 dinarów kupił kolejne ofiarne zwierzę, a drugiego dinara przyniósł Prorokowi (pzn) wraz z kupioną owcą. Prorok (pzn) przeznaczył tego 1 dinara na jałmużnę i pomodlił się za Hakima o pomyślność i błogosławieństwo w jego handlu. (Abu Dawud, III, 256; nr 3386). To samo zdarzenie powtórzyło się między Prorokiem (pzn) a Urwą al-Barikim. (Zob. Abu Dawud, III, 256; nr 3384). W obu tych hadisach widzimy, że towar o kapitale i koszcie 1 dinara został sprzedany za 2 dinary, czyli osiągnięto stuprocentowy zysk, inaczej mówiąc, zysk równy kapitałowi.

Istnieje inny hadis określający związek między kapitałem, a zyskiem. Prorok (pzn) powiedział: „Zysk z towaru, za który nie ponosi się odpowiedzialności i ryzyka, nie jest dozwolony.” (Abu Dawud, III, 283, nr 3503; Ibn Madżah, II, 737, nr 2187; Imam Szafi'i, al-Ümm, III, 70; Sarachsi, Mebsut, XIV, 36). Chodzi tu prawdopodobnie o zysk, w którym nie ma równowagi zysk-strata, czyli zysk wolny od ryzyka. Sarachsi (Sarachsi, XV, 130–131; por. Kasani, Bedayi, IV, 206; Ibn-ül Humam, Feth-ul Kadir, V, 215, 265) wyjaśnia to na przykładzie: Jeśli ktoś wynajmie towar za 100 lir, a następnie, nie ponosząc żadnych kosztów i nie dokonując żadnych ulepszeń, podnajmie go przyjacielowi lub innej osobie za 120 lir, te 20 lir jest zyskiem z kapitału, za który nie ponosi się odpowiedzialności ani ryzyka. (Zob. Kasani, IV, 206; Szewkani, Nejl-ül Evtar, V, 203 i nast.).

Biorąc pod uwagę istnienie kapitału obarczonego ryzykiem, uwzględniając równowagę między korzyścią a obciążeniem, w świetle powyższych hadisów i korzystając z idżtihadu (badanie źródeł w celu ustanowienia prawa) Imama Abu Hanify, chcemy powiedzieć, że w ekonomii islamskiej dozwolone jest osiąganie zysku co najwyżej równego kapitałowi. Nie mamy jednak na celu stwierdzenia, że w ekonomii islamskiej istnieje limit i granica zysku.

Jak już wskazaliśmy, zysk jest zjawiskiem o zmiennej funkcji. W zależności od czasu, miejsca i warunków może być niski lub wysoki. Jednak naszym zdaniem, w normalnych warunkach zysk z towaru handlowego przekraczający jego kapitał, ta nadwyżka, czyli zysk powyżej stu procent, jest zyskiem wolnym od ryzyka i prawdopodobnie nie jest dozwolony.

6- W ekonomii islamskiej przywiązuje się dużą wagę do rynku. Prorok (pzn) nakazał, aby towary handlowe nie były sprzedawane w drodze, zanim dotrą na targ: „Nie wychodźcie na spotkanie towarów handlowych wiezionych na targ, aby je sprzedać…” Prawnicy islamscy zbadali przyczyny, dla których Prorok (pzn) zakazał spotykania towarów w drodze, i przedstawili wyjaśnienia z perspektywy właściciela towaru, handlarzy z targu i mieszkańców regionu.

Właściciel towaru, ponieważ jeszcze nie dotarł na targ, nie ma wiedzy o cenach, więc mógł sprzedać tanio i ponieść stratę. Z tego powodu, gdy dotrze na targ i zobaczy, że ceny są wysokie, i zrozumie, że został oszukany, może odstąpić od umowy i odzyskać swój towar. Dla handlarzy z targu, którzy nie mają możliwości wyjścia na spotkanie, towary te będą kupowane z drugiej ręki, co będzie dla nich droższe i z tego powodu poniosą stratę. Ci, którzy spotkali i kupili towary w drodze, po powrocie sprzedają te tanio kupione towary po dowolnie wysokiej cenie, szkodząc w ten sposób mieszkańcom regionu. Ponieważ gdyby producenci sami przywieźli towary na targ, towar nie zmieniłby rąk i w związku z tym ceny by nie wzrosły. (Imam Malik, Muwatta, IV, 307; Szafi'i, al-Ümm, III, 93; Kasani, V, 232; Marginani, III, 40; Ibn Tajmijja, al-Hisba, s. 11; Ibn Kajjim al-Dżawzijja, at-Turuk-ul Hikemijja, s. 283; Ibn Humam, V, 239; M. Husrev, II, 177; Ibn Nudżej, VI, 108; Szach Walijjullah, Hudżdżatullah, II, 110; Seyyid Sabık, Fıkh-üs Sünneh, III, 11).

7- Istnieje inny hadis, który wspiera wolny rynek. Prorok (pzn) powiedział: „Żaden mieszkaniec miasta niech nie sprzedaje towaru w imieniu żadnego mieszkańca wsi” (Buchari, III, 94; Muslim, V, 17; Abu Dawud, III, 269). A zatem, mieszkańcy miast, czyli miejscowi, nie powinni sprzedawać towarów w imieniu mieszkańców wsi, czyli przyjezdnych i obcych. Gdy zapytano Ibn Abbasa o znaczenie tego hadisu, wyjaśnił: „Nie bądźcie dla nich pośrednikami”.

Chcielibyśmy tutaj, opierając się na opinii Imama Szafi'iego, przedstawić następujące wyjaśnienie: Obcy przywożą swoje towary na targ, nie mając wiedzy o rynku. Mieszkańcy regionu potrzebują tych towarów. Ale ponieważ są obcy, napotykają na trudności, takie jak znalezienie miejsca, transport towarów i tym podobne. Lud chce kupić te towary, ponieważ ich potrzebuje. A oni, z wyżej wymienionych powodów, chcą je natychmiast sprzedać. W ten sposób, po zapoznaniu się z ceną rynkową, towary zostają sprzedane po najbardziej odpowiedniej cenie i zysku, w pełnej równowadze podaży i popytu. W ten sposób zyskują zarówno sprzedający, jak i kupujący.

Jeśli założymy, że te towary nie są sprzedawane przez nich samych, lecz w ich imieniu przez mieszkańców miasta i miejscowych, miejscowi pośrednicy będą chcieli kupić te towary od nich po niskiej cenie, a następnie, czekając na wzrost cen rynkowych, sprzedać je z dużym zyskiem. W ten sposób, uniemożliwiając im zarobek, szkodzą zarówno właścicielom towarów, jak i, przechowując towary i sprzedając je drogo, szkodzą mieszkańcom regionu. Ponieważ w tej sytuacji obie strony ponoszą stratę, Prorok (pzn) zakazał takiego handlu. (Szafi'i, al-Ümm, III, 92; Ibn Kudama, IV, 162; Ibn Kajjim, s. 308).

8- Jednym z rodzajów handlu zakazanych przez Proroka (pzn), gdyż zakłócał swobodne kształtowanie się cen, było narzucanie własnej ceny i wchodzenie w cudze negocjacje. W tej kwestii Szlachetny Wysłannik powiedział: „Niech nikt z was nie wchodzi w transakcję handlową w trakcie transakcji drugiego. Gdy jego brat jest w trakcie kupowania towaru, niech nikt inny nie próbuje go kupić.” (Buchari, III, 90; Muslim, V, 12; Abu Dawud, III, 269).

Zgodnie z tym hadisem, zrywanie sfinalizowanej umowy handlowej, bez względu na przyczynę, jest zakazane. Podburzanie sprzedawcy i odkupowanie sprzedanego towaru, oferując wyższą cenę, czyli mówienie sprzedawcy: „zerwij umowę, ja dam ci większy zysk”, jest zakazane. (Marginani, III, 90; Molla Husrev, II, 177; Ibn Kudama, IV, 161; al-Ajni, Umdet-ül Kari, XI, 257; Ibn Humam, V, 239; Ibn Nudżej; el-Bahr, VI, 107; esz-Szewkani, V, 189).

9- Sprzedaż towarów przed ich odbiorem została zakazana, ponieważ mogłaby prowadzić do powstania innej ceny niż cena rynkowa. Na ten temat Prorok (pzn) powiedział: „Kto kupuje żywność, niech jej nie sprzedaje, dopóki jej nie odbierze i nie wejdzie w jej posiadanie.” (Ibn Madżah, II, 749; nr 2226). Na ten temat przekazano wyjaśnienia od Ibn Omara. Za czasów Proroka (pzn) ludzie kupowali zboże od kupców z karawan, nie odbierając towaru i nie wchodząc w jego posiadanie. Wysłannik Allaha wysłał urzędników do tych kupców i zakazał im sprzedawania towaru na miejscu, dopóki nie przetransportują go na targ zbożowy. Ibn Omar powiedział również, że Prorok (pzn) zakazał sprzedaży zakupionego zboża przed jego odmierzeniem i dostarczeniem, czyli przed wejściem w posiadanie. (Buchari, III, 89; Muslim, V, 23; nr 38; Nesai, VII, 287; Tecrid, VI, 437, nr 986). Ibn Umar kontynuował:

„Za czasów Proroka (pzn) widziałem takich spekulantów i monopolistów, którzy kupowali żywność ryczałtem i chcieli ją sprzedać innym, nie wchodząc w jej posiadanie, że byli bici, dopóki nie załadowali i nie przetransportowali tych towarów, i zabraniano im sprzedaży przed wejściem w posiadanie.” (Tecrid, VI, 446, nr 991). Te hadisy wyjaśniono w ten sposób, że sprzedaż towaru przez handlarza zbożem przed dotarciem na targ zbożowy powoduje nieuzasadniony wzrost cen i tym samym prowadzi do niesłusznej szkody dla innych, dlatego została zakazana. (Zob. Tecrid, VI, 437, nr 986).

Kupowanie towaru na oko, bez ważenia i mierzenia, inaczej mówiąc ryczałtem, zostało uznane za legalne i dozwolone. Jednakże sprzedaż tak zakupionego towaru innemu klientowi przed jego odbiorem i przetransportowaniem została zakazana. Ponieważ jest to forma handlu, która prowadzi do spekulacji. Jeśli droga do sprzedaży zakupionego towaru bez jego odbioru jest otwarta, towar zmagazynowany w jednym magazynie, nie ruszając się z miejsca, przechodząc z rąk do rąk i z ust do ust, powoduje nieuzasadniony wzrost cen. Aby temu zapobiec, w hadisie Ibn Omar wskazał na konieczność odbioru zakupionego zboża: Mówi się, że właściciele towarów zakupionych ryczałtem byli chłostani, dopóki nie załadowali tych towarów na zwierzęta i nie zawieźli ich na targ. Oznacza to, że przeniesienie i transport towaru z miejsca, w którym się znajduje, jest odbiorem i przejęciem, które szariat postawił sobie za cel, aby zapobiec wzrostowi cen, i to jest jedyny cel, do którego dąży hadis. (Tecrid, VI, 447, 448).

10- Handel osoby w przymusowej sytuacji również został zakazany, ponieważ cena nie będzie odpowiadała cenie wolnorynkowej i będzie to umowa sprzedaży lub kupna zawarta pod przymusem. W źródłach znajduje się informacja, że ten rodzaj handlu jest zakazany. W hadisie przekazanym od Alego (Bóg z niego rad) podaje się, że Prorok (Pokój z nim) zakazał handlu osoby w przymusowej sytuacji. (Abu Dawud, Hattabi Szarh, III, 676).

Gdy sprzedawca sprzedaje swój towar osobie w przymusowej sytuacji, powinien dać go po cenie, po której sprzedaje innym, nie podnosząc jej; w przeciwnym razie handel jest nieważny. (Ibn Abidin, IV, 110). Osoba, która potrzebuje towaru i może go znaleźć tylko u jednej osoby, kupuje go po cenie, po której kupują inni. Zwłaszcza jeśli taki handel dotyczy podstawowych, codziennych potrzeb ludzi, takich jak żywność i odzież, sprzedawca jest zobowiązany sprzedawać takie towary po znanej, normalnej cenie. Takie postępowanie staje się dla niego obowiązkiem religijnym. (Ibn Tajmijja, Fetava, XXIX, 361).

Podstawowe Zasady Ekonomii Islamskiej

Na koniec chcielibyśmy przytoczyć kilka zasad z naszej książki „Podstawy ekonomii islamskiej według Szlachetnego Koranu”, przygotowanej jako praca doktorska. Numery sur i wersetów podano w nawiasach. W celu ich interpretacji i komentarza należy odnieść się do rozdziału „Dowody i wyjaśnienia” w źródle.

• Ludzie są stwarzani i wychowywani przez jednego Wychowawcę. (2/139) Ludzie nie mogą sami z siebie ustanowić porządku. Są zobowiązani do badania, uczenia się i stosowania porządku naturalnego. (1/7) Człowiek jest z jednej strony organem państwa, z drugiej zaś niezależną istotą chroniącą swoją osobowość. (2/30) Żadna osoba nie może być pozbawiona osobowości. (2/30) Jednostki stoją w bezpośredniej relacji z państwem, bez żadnych pośredników. (1/5)
• Życie gospodarcze jest życiem naturalnym. Sztuczne interwencje przynoszą szkodę. (28/78) Celem wszelkiej działalności gospodarczej jest zapewnienie wzrostu populacji i dóbr. (2/155) Rozwój gospodarczy mierzy się ilością dóbr i populacji. (9/69) Zachowania gospodarcze kształtują się w ramach porządku i są jego wynikiem. Dobre zachowanie nie wystarczy; potrzebny jest dobry porządek. (2/188)  Ludzki rozum może znaleźć porządek, który odróżni dobro od zła, towar wadliwy od dobrego. (5/100) Ustanowienie porządku jest zadaniem państwa. (1/1)
• Islam również ma system ekonomiczny. (2/1–5) W islamskim porządku gospodarczym podstawą jest wolna przedsiębiorczość i wolny handel. (2/286) Wolna przedsiębiorczość i wolna konkurencja w gospodarce są naturalnym wynikiem ewolucji i selekcji ekonomicznej. (3/140) W ekonomii islamskiej świat i życie przyszłe, materia i duch mają taką samą wagę. Jedno nie jest poświęcane dla drugiego. (24/37) W Koranie nie brakuje żadnego przepisu. (6/38) Wiele rzeczy w Koranie jest wyjaśnionych przez analogię. Kwestia jest wyjaśniona albo bezpośrednio, albo przez podobne zjawisko. (6/38) System islamski i lichwa są nie do pogodzenia. (2/278) Podatek-zakat jest przeciwieństwem lichwy. (2/280) System oparty na lichwie i system bez odsetkowy oparty na zakacie są dwoma całkowicie przeciwnymi systemami. (30/39) Nie można przyjąć części systemu lub porządku, a odrzucić resztę. Przyjmuje się wszystko w całości. (2/208)
• Podstawową produkcją jest zielenina, która magazynuje energię słoneczną. (6/99) Podstawową produkcją są płody ziemi. (6/99) System produkcji jest oparty na obiegu wód, które spadają z nieba na ziemię. (14/32) W produkcji rolę odgrywają również rzeki. (14/32) W produkcji uczestniczą wspólnie ziemia i niebo, powietrze i słońce, gleba i woda. (14/32) Słońce, księżyc, dni i noce są czynnikami produkcji i produkują w naturze dla człowieka bez wynagrodzenia. (14/33) Produkcja, a więc i konsumpcja, jest społeczna (kolektywna). Każdy powinien postępować zgodnie z tym. (1/5) Produkcja, konsumpcja i wymiana są zjawiskami społecznymi. (2/274)
• Państwo islamskie w sprawach doczesnych nie czyni rozróżnienia między obywatelami muzułmańskimi, a niemuzułmańskimi; nie dyskryminuje ich. (3/110) Dobra należą do Allaha; jednostki mają prawo i uprawnienia do dysponowania dobrami w imieniu Allaha. (2/180) Państwo nie jest stowarzyszeniem czy też spółką handlową założoną tylko przez bogatych, dlatego ubodzy również korzystają z dochodów państwa. (59/7) Nabycie mienia w sposób nielegalny, ukryte dobra i dobra zakazane nie są pod ochroną państwa. (2/270) Naruszenie własności prywatnej jest naruszeniem własności państwowej. Państwo jest zobowiązane do ochrony całej własności. (3/26) Rząd jest reprezentowany przez głowę państwa. (4/59) Zadaniem jednostek jest ustanowienie władzy poprzez przysięgę wierności. Bez władzy nie ma rządzenia. (3/104)
• Rządy nakazują i wykonują to, co zostało ustalone przez konsensus (4/59). Rządy są uprawnione i zobowiązane do nakazywania tego, co słuszne, czyli do nakazywania i wykonywania rzeczy, których przepis jest jasny i znany. Władze nie mogą ustalać cen. Mogą jedynie nawoływać do cen ukształtowanych swobodnie. (3/104)  Rządy nie mają prawa ani uprawnień do pobierania nadmiernych podatków (2/272), podnoszenia stawek podatkowych (3/161) ani wprowadzania nowych podatków (3/161). Nie ma zazdrości wobec tych, którzy zarządzają majątkiem i ludźmi. (4/53) Administracja jest natychmiast przekazywana temu, kto jest bardziej kompetentny, gdy się pojawi. (4/58)
• W ekonomii islamskiej dziedziczenie jest prawem legalnym. (4/7)  System dziedziczenia ustanowiony przez ludzi i system dziedziczenia nakazany przez Allaha różnią się od siebie. System dziedziczenia w Islamie jest bardziej korzystny z ekonomicznego punktu widzenia. (4/11) Przyczynami dziedziczenia są pokrewieństwo, małżeństwo i opieka. (4/8)
• Adopcja nie powoduje prawa do dziedziczenia. (4/33) Majątek zmarłego, który nie ma spadkobierców, przechodzi na skarb państwa. (4/8) Praca to wysiłek i wydatkowanie energii w określonym celu. (2/204) Praca to siła i energia, która sprawia, że człowiek biega, pracuje i porusza się. Praca jest korzyścią i należy do jej właściciela. Głównym źródłem własności prywatnej jest praca. (53/39) Praca nie jest towarem; dlatego, aby zapewnić równowagę płac, nie można stosować wahań podaży i popytu jak w przypadku towarów. (2/148) Praca ludzi jest różna; (92/4) różnice siły i zdolności między ludźmi umożliwiają wymianę pracy (zatrudnienie). (43/32) Gdy praca jest różna, naturalne jest, że w życiu zawodowym istnieje podział pracy. (92/4) Stopnie pracy wykwalifikowanej i niewykwalifikowanej również się od siebie różnią. (6/132)
• Kapitał to pierwotny wkład, kapitał początkowy, włożony w handel, pożyczkę i inne przedsięwzięcia. (2/279) W ekonomii islamskiej, ponieważ podlega różnym prawom, kapitał można podzielić na kapitał stały i obrotowy. (2/267) Żądanie równości dla ludzi pod względem własności i kapitału, twierdzenie, że ludzie są równi, i uznawanie pracownika i pracodawcy, niewolnika i pana za równych jest błędne. (30/28) Ponieważ podatek-zakat ogranicza maksymalny kapitał, w islamskim systemie gospodarczym zapobiega się nadmiernej akumulacji kapitału, a właściciele kapitału są zmuszani do inwestycji i przedsięwzięć. (2/276) W społeczeństwie nie ma równego podziału bogactwa, ani ograniczania maksymalnego bogactwa. (3/35) Gdy kredyt jest udzielany pracującemu, nie dochodzi do wyzysku kapitału. (2/245) W spółce stratę w całości pokrywa kapitał. (2/267)
• Dobro materialne to środek, który Allah stworzył na świecie, aby zaspokajać potrzeby ludzi. (2/155) Dobra materialne, zaspokajając potrzeby ludzi, zapewniają im utrzymanie i życie, pozwalają im przetrwać i panować na świecie. Dobro materialne to coś, do czego ludzka natura ma skłonność i co można przechowywać na czas potrzeby. Innymi słowy, dobro materialne to rzeczy, które można kupować i sprzedawać, mają wartość, a ten, kto je zniszczy, ma obowiązek odszkodowania. Zgodnie z tym, rzeczy, których nie można zgromadzić w jednym miejscu, takie jak światło słoneczne, ciepło i powietrze, mimo że mają wielką korzyść, nie są uważane za dobra materialne. Jednak gazy sprężone w butli, ponieważ są zgromadzone i zmagazynowane w jednym miejscu, są uważane za dobra materialne. (4/5) Wszystko, co człowiek zarabia, zdobywa i z czego korzysta, jest dobrem materialnym. Od wszystkiego, co takie jest (np. smoła, ropa, kamień, wszystkie topniejące i nietopniejące metale…), pobierany jest podatek. (2/272) Dobro materialne jest międzynarodowe i krąży między narodami. Należy zapewnić obieg dóbr i pieniędzy oraz ich krążenie między wszystkimi klasami. Bardziej korzystne jest, aby dobra znajdowały się w rękach tych, którzy ich najbardziej potrzebują. Gromadzenie dóbr i pieniędzy tylko w rękach bogatych jest szkodliwe. (59/7)
• Prawo własności to posiadanie prawa i uprawnień do niezależnego posiadania i dysponowania dobrami i rzeczami uznawanymi za dobra dla prywatnej korzyści jednostki. (3/26) Własność jest wymogiem bycia człowiekiem i cechą wynikającą z ludzkiej natury. (9/34) Wszystko jest dla człowieka; nie ma istoty godnej własności oprócz człowieka. (2/29) Porządek własności jest porządkiem państwowym i miłosierdziem dla ludzi. (4/29) Porządek własności jest konieczny dla jednostek i społeczeństw. Jednostka, dopóki znajduje się w społeczności, przestrzega jej porządku własności. (2/180) Prawo własności w całości podlega reżimowi prawnemu. Ingerencja we własność jest absolutnie niedozwolona. Ograniczanie cen, przydział dewiz i specjalnych kredytów w żaden sposób nie wchodzi w grę. Rządy nie mogą podejmować interwencji gospodarczych poza podatkami, które są im przyznane. (3/26) Jednostki mają ograniczone prawa własności prywatnej. (3/26) W islamskim porządku gospodarczym nie ma własności absolutnej; istnieje własność ograniczona. (24/33) Nie ma mowy o równości we własności i konsumpcji. (16/71) Żądanie równości dla ludzi pod względem własności i kapitału jest błędne. (30/28)
• W islamskim porządku gospodarczym podstawą jest wolna przedsiębiorczość i wolny handel. (2/286) Każdy sam wybiera swoją pracę; sam wie, co i jak będzie produkował. (2/148) Prace, opierając się na zasadzie własności prywatnej i wolnej przedsiębiorczości, są wykonywane wspólnie, w sposób łańcuchowy. (2/110) W życiu zawodowym podstawą jest podział pracy. (17/84)
• Płaca jest wynagrodzeniem za wykorzystaną pracę. Czynsz jest wynagrodzeniem za wykorzystaną korzyść. Wynagrodzeniem za korzyść nazywa się płacą. (28/27) Zatrudnianie pracownika za wynagrodzeniem jest legalne. (43/32) Równowaga między zyskiem a stratą, płacą a pracą, czynszem a obiektem jest stabilna. Zarówno między sobą, jak i z innymi, zapewniają równowagę. (2/275) Płaca jest przyznawana nie na utrzymanie pracownika, ale na przykład na pomoc w zdobyciu kapitału. (1/5) Płace są dostosowywane do kwalifikacji zawodowych i czasu, do wiedzy, doświadczenia, zdolności i pracowitości. (2/282) Płaca powstaje dopiero wtedy, gdy powstaje korzyść. (65/6) Osoba, która z jakiegokolwiek powodu nie mogła pracować, nie ma prawa do wynagrodzenia. (6/158) Płaca nie powstaje z chwilą zawarcia umowy; powstaje po zakończeniu pracy. (65/6) Stosowanie pojęć takich jak spiżowe prawo płacy, płaca naturalna i teoria funduszu płac jest niesprawiedliwe. (28/27)
• Zysk pokrywa stratę; jest wzrostem wartości towaru, różnicą cen. (2/275) Zyski uzyskane bez ponoszenia ryzyka są lichwą. (2/275)
• Czynsz to sprzedaż określonej korzyści za określoną cenę. Wynajmowanie dóbr, które nie zużywają się w trakcie użytkowania, za wynagrodzeniem jest dozwolone. Pracownik, sprzedając swoją pracę, wynajmuje samego siebie. Dóbr, które zużywają się w trakcie użytkowania, nie można wynajmować, na przykład woda, krowa na mleko i drzewo na owoce nie mogą być wynajmowane. Ponieważ są to dobra materialne, mogą być tylko sprzedawane. (28/27)
• Lichwa to zapewnienie sobie korzyści materialnej w zamian za udzielenie pożyczki. (2/282) Lichwa to nadwyżka bez ekwiwalentu. Lichwa rośnie z czasem i staje się wielokrotna; dzieli się na lichwę nadwyżki (w handlu) i lichwę zwłoki (odsetki za opóźnienie). Lichwa jest zakazana dla wszystkich muzułmanów. (3/130) Lichwa ogranicza produkcję, hamuje działanie fabryk, zatrzymując je w pewnym punkcie, powodując powstawanie kryzysów. (30/39) Lichwa spowalnia wymianę, hamuje obieg i zmniejsza dochód narodowy. (2/276) Ci, którzy nie akceptują zakazu lichwy, są uważani za buntowników przeciwko państwu islamskiemu. (2/279)
• System oparty na lichwie niszczy i zużywa dochód narodowy. (2/275) Tymczasem wraz ze wzrostem dochodu narodowego rosną również dochody państwa. (23/72) Zdobywanie i wydawanie majątku w sposób nielegalny obniża dochód narodowy. (5/42) W systemie opartym na lichwie dochód narodowy maleje; w systemie opartym na zakacie wzrasta. (30/39)
• W islamskim porządku gospodarczym właściciel obiektu otrzymuje czynsz, właściciel kapitału obrotowego zysk, a pracujący, właściciel pracy, płacę. (2/267) W społeczeństwie podział dochodów jest uregulowany w sposób sprawiedliwy. (2/134) Wartości dodane powstałe w wyniku produkcji są dzielone między podatek, czynsz, zysk i płacę zgodnie z szariatem (umowami). (3/73) Kraje, które nie potrafią sprawiedliwie uregulować podziału dochodów, nie mogą się rozwijać, są skazane na szybki upadek i zniknięcie. (2/134)
• Kraje, które ustanowiły swój naturalny porządek, żyją w obfitości i dobrobycie. (7/58) W społeczeństwie, które odpowiednio uregulowało system podatkowy, znikają strach i trudności; w ich miejsce przychodzi gospodarka dobrobytu. (2/274) Dobro i dobrobyt są oczywiste; jest to wieczny spokój, wolny od przemijających przyjemności. (3/92) Bogactwo i dobrobyt, ubóstwo i nędza są społeczne. Społeczeństwo jako całość rozwija się lub cofa. (2/155) Dobrobyt powstaje w wyniku normalnych zachowań ekonomicznych. (5/66) Dobrobyt jest wynikiem historycznego procesu. (1/7) Po naprawie społeczeństwa wzrasta obfitość i błogosławieństwo. (7/95) Dla zbawienia, dobrobytu i szczęścia indywidualne wysiłki nie wystarczą; potrzebne są działania i zachowania społeczne. (3/186) Emigracja prowadzi do obfitości i bogactwa. (4/100) Małżeństwo również prowadzi do obfitości i bogactwa. (24/32) Kraje, które nie ustanowiły lub zniszczyły swój naturalny porządek, żyją w niedostatku i nędzy. (7/95) Aby osiągnąć dobrobyt, należy odróżnić dobro od zła, towar wadliwy od dobrego, towar legalny od nielegalnego. (5/100) Gdy z porządku gospodarczego zostaną usunięte takie brudy jak alkohol, bożki, gry losowe i hazardowe, rodzi się gospodarka dobrobytu. (5/90) Społeczeństwa, które podjęły środki bezpieczeństwa socjalnego i przyznały prawa klasom społecznym, osiągają dobrobyt. (30/38) Dopóki ubogim w społeczeństwie nie daje się najlepszych dóbr, a oni nie jedzą dobrze i nie ubierają się dobrze, nie jest możliwe zapewnienie dobrobytu i spokoju. (3/92) System wolnego handlu bez lichwy, wprowadzony przez Islam, jeśli zostanie w pełni wdrożony, świat stanie się krainą obfitości na wzór raju. Porzucenie systemu wolnego handlu bez lichwy prowadzi do powstania nędzy. (5/66) Społeczeństwa, które zezwalają na to, co zakazane, a zakazują tego, co dozwolone, nie mogą osiągnąć dobrobytu i szczęścia. (16/116) Społeczeństwo, które nie udziela nawet najprostszej pomocy sąsiadom, nie może osiągnąć dobrobytu i szczęścia. (107/1–7)
• Wydatki dokonywane dla przyjemności nazywane są luksusem. Używanie dóbr w sposób luksusowy (ponad potrzebę, tylko dla przyjemności) jest pod pewnymi warunkami dozwolone. Luksus nie powinien powstrzymywać od czynienia dobra innym, nie powinien prowadzić do nielegalnych zachowań w kwestiach takich jak nabywanie, używanie, wymiana oraz nie powinien prowadzić do niewiary i braku zaufania, ani powstrzymywać od wiary i czynienia dobrych uczynków. (5/93)
• Marnotrawstwo to przekraczanie granicy i przesada w czymkolwiek. (25/67) Ogólnie rzecz biorąc, marnotrawstwo to przekraczanie granicy i umiaru w jakiejś rzeczy. Marnotrawstwo może występować zarówno w kierunku nadmiaru, jak i niedoboru. Oznacza to, że robienie czegoś w bardzo małej ilości również jest marnotrawstwem. (4/6) Wydatki na luksus i pokaz nie są uważane za potrzeby. Państwo ich nie zaspokaja. (2/215) Społeczeństwo ma prawo kontrolować, czy dobra są wydawane w sposób zrównoważony i czy nie są marnotrawione. (6/141) Wszelkiego rodzaju ozdoby i wydatki na upiększanie są dozwolone, o ile nie prowadzą do marnotrawstwa. (7/32) Wydatki na pokaz, luksus i marnotrawstwo w konsumpcji są zakazane i grzeszne, ale nie są zabronione prawnie. (2/215) Wierzący ludzie unikają marnotrawstwa i pokazu w konsumpcji. Rywalizują nie w marnotrawstwie i pokazywaniu się, lecz w czynieniu dobra. (3/14)
• Rzeczy zgodne z naturą, pożyteczne i odpowiednie zostały uznane za dozwolone; rzeczy niezgodne z naturą, szkodliwe i obce zostały uznane za zakazane. (2/175) Pokarmy strawne i pożyteczne dla organizmu są dozwolone, a niestrawne i szkodliwe dla organizmu nie są dozwolone. (5/88) Prawo do uznawania czegoś za dozwolone lub zakazane należy do Allaha. Nikt nie może sam z siebie wydawać wyroków o tym, co jest dozwolone lub zakazane. (2/275) Uznawanie czegoś legalnego za nielegalne jest błędne. Zakazywanie czegoś, co jest legalne, jest tyranią. (5/87) Tym, co zakazane, jest niewłaściwe używanie dóbr i pracy. (10/59)
• W społeczeństwie transakcje, które zwiększają potencjał i podnoszą krańcową użyteczność wartości takich jak dobra, praca, pieniądz i kredyt, są legalne, a te, które je zmniejszają i obniżają, są nielegalne. Nielegalne sposoby zarobkowania, takie jak łapówkarstwo, kłamstwo, lichwa, hazard, kradzież, nadużycia, oszustwo, zwodzenie, mydlenie oczu, spekulacja, handel wpływami, oddzielają dobra od ich właścicieli, jak łuska od ziarna, obniżając ich krańcową użyteczność. (5/42)
• Miejsce dzisiejszego ubezpieczenia w ekonomii islamskiej zajmuje instytucja infaq (dobrowolne wydatki na cele charytatywne). W ekonomii islamskiej życie każdego jest ubezpieczone. Nie ma instytucji ubezpieczeniowej, która pobiera składki. Sam porządek islamski jest ubezpieczeniem. Nie ma potrzeby prostej firmy ubezpieczeniowej. W ekonomii islamskiej zbieranie i dystrybucja podatków, czyli sam budżet, ubezpiecza życie wszystkich obywateli. Dzięki islamskiemu rozumieniu własności, systemowi sądownictwa i administracji, zabezpieczone jest życie nawet zwierząt i roślin. Przyczyną infaqu jest małżeństwo, pokrewieństwo i własność. Nafaqa (utrzymanie) to zaspokajanie potrzeb żywnościowych, napojów, odzieży i schronienia. (2/215) Państwo jest zobowiązane do zapewnienia utrzymania każdemu. (6/164) Miejsce ubezpieczeń chorobowych i rentowych w porządku islamskim zajmuje instytucja krewnych. (2/83) Nafaqa nie jest darowizną, którą krewni dają swoim bliskim ze swojego udziału, lecz wykorzystaniem przez jednostkę udziału w zyskach należnych państwu. (6/164) Dziecko rodzi się, żyje i umiera w rodzinie i społeczeństwie. (4/1) Gdy dziecko się rodzi, obowiązek opieki nad nim, czyli nafaqa, spoczywa głównie na ojcu. (65/6) Krewni, między którymi małżeństwo jest zakazane, lub krewni, którzy mogą po sobie dziedziczyć, są zobowiązani do wzajemnej opieki. (17/26)
• Polityka społeczna, bezpieczeństwo socjalne, edukacja publiczna, porządek pracy i życia są realizowane wspólnie w ramach porządku państwowego. (2/83) Pomoc jest udzielana najpierw rodzinie, potem sąsiedztwu, potem gminie, potem województwu, potem państwu, a na końcu całej ludzkości. (4/36) Aby być naprawdę dobrym człowiekiem, aby osiągnąć dobro, należy dzielić się najlepszymi dobrami. (3/92) Dobra poświęcone społeczności i ofiary zapewniają bezpieczeństwo socjalne. (5/97) Państwo pomaga rodzinom z małymi dziećmi, które nie mają wystarczających środków finansowych, w stopniu wystarczającym na utrzymanie dziecka i matki. (6/151) Państwo pomaga tym, którzy są w potrzebie, i spłaca ich długi. (2/280) Każdy jest zobowiązany do pomocy potrzebującym swoim ciałem i oddania części swojego majątku. (2/270) Oprócz obowiązkowych podatków państwowych, które każdy musi płacić, tworzy się organizacje charytatywne na rzecz dobrowolnej pomocy. Oprócz społecznych organizacji charytatywnych powstają również gospodarcze organizacje charytatywne. (2/177)
• Pomoc udzielana starszym, chorym, dzieciom i ubogim jest bezinteresowna. (2/83)  Nikt nie może czynić wyrzutów innym z powodu uczynionego dobra. Przyczynami zobowiązań wobec innych jednostek są bliskość pokrewieństwa, bliskość w życiu, bliskość w pracy, bliskość miejsca, sąsiedztwo i gościnność. (4/36) Rodzice, krewni, sieroty, ubodzy i podróżni są podstawowymi instytucjami równowagi społecznej w konsumpcji. (2/215) Prawa ubogich są wypłacane z budżetu. (17/26) Kraje, które podjęły środki bezpieczeństwa socjalnego, osiągają dobrobyt. (30/38)
• Sadaqa (jałmużna) to podatek, który zobowiązany daje ze swojego majątku tylko dla Allaha, w celu przekazania go potrzebującym. Sadaqa jest prawem ubogich i potrzebujących, a nie prezentem, darem czy darowizną. Sadaqa dana ubogim i potrzebującym jest jak płaca dana pracownikowi i urzędnikowi.  Ubogi to ten, którego roczny dochód jest niższy od rocznych wydatków. Potrzebujący to ten, kto nie ma kapitału i ma prawo do pomocy kapitałowej. (9/60) Ubogi to ten, kto nie ma siły do pracy, a potrzebujący to ten, kto nie ma siły finansowej. Ubogiemu państwo z budżetu udziela pomocy na utrzymanie, a potrzebującemu pomocy kapitałowej. (2/83) Krewni to ci, którzy zobowiązują się do opieki nad swoimi bezradnymi krewnymi w swoich domach. Do tej grupy należą również ci, którzy opiekują się chorymi i starszymi. (8/41) Prawa członków instytucji społecznych, takich jak krewni, ubodzy i podróżni, są im wręczane do rąk własnych. (17/26)
• Żebranie o dobra materialne jest ogólnie naganne. Jednak istnieje zezwolenie dla tych, którzy nie mogą znaleźć innego sposobu zarobku. Pomoc żebrakowi w potrzebie i przymusowej sytuacji jest obowiązkiem bliskim obowiązkowi religijnemu. Żebrak nie powinien być obrażany, a nawet jeśli nie otrzyma tego, o co prosi, nie powinien być odpędzany, ani karcony. Jeśli jednak nalega na prośbę, nie będąc w potrzebie, może być skarcony. (93/9-10)

Religia islamu jest zbudowana na pięciu filarach. Są to: poszczenie, odprawianie modlitwy, odbycie pielgrzymki, dawanie jałmużny oraz wypowiedzenie świadectwa wiary.

1. Post (Oruç). Jednym z filarów (rükn - fundament, filar) islamu jest post w miesiącu Ramazan (Ramadan – dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego). Poprzez post muzułmanin wychowuje i oczyszcza swoją duszę (nefs – duszę, ego), chroniąc się przed jej dominacją i wybujałością. Ponadto, dzięki bólowi głodu, w jego sercu rozwija się uczucie miłosierdzia dla ubogich.

2. Modlitwa (Namaz). Kolejnym filarem islamu jest odprawianie modlitwy (namaz – namaz, rytualna, obowiązkowa modlitwa). Polega ona na stawaniu przed obliczem Allaha pięć razy dziennie, aby poprzez skłony (rüku – ruku’, skłon tułowia w modlitwie) i pokłony do ziemi (secde – sadżda, pokłon z czołem do ziemi) okazać swoją służebność (ubudiyet – ubudijja, postawa służby wobec Boga), uświadamiając sobie własną słabość i niedoskonałość. Namaz jest wszechstronnym aktem czci (ibadet) i wszechstronnym wyrazem wdzięczności. Jest obowiązkiem (fard) każdego muzułmanina. Nasz Prorok powiedział: „Modlitwa jest filarem religii” (Tirmizi, Iman-8).

3. Pielgrzymka (Hac). Jednym z filarów islamu jest również hac (hadżdż – pielgrzymka do Mekki). Wiernym, których sytuacja finansowa i stan zdrowia na to pozwalają, nakazano jako obowiązek raz w życiu odwiedzić Kaabę (Kaaba – centralne sanktuarium islamu w Mekce) w określonym przez prawo religijne czasie. Jedną z największych mądrości tego obowiązku religijnego jest stworzenie dla muzułmanów platformy do spotkań i wzajemnego poznawania się na skalę światową.

4. Jałmużna (Zekat). Kolejnym filarem islamu jest dawanie zekatu (zakat – obowiązkowa jałmużna na rzecz ubogich). Cenab-ı Hakk (Dżenab-y Hakk – Wzniosły, Sprawiedliwy; jeden z tytułów Boga) nałożył na bogatych obowiązek oddawania, w imię Allaha, określonej przez religię części swojego majątku ubogim muzułmanom. Ta danina nazywa się zekat. Zgodnie z prawem religijnym (şer’an) jest to prawo ubogiego. Islam zachęca muzułmanów do pomagania ubogim również poza zekatem. Takie dobrowolne datki nazywają się sadaka (sadaqa).

5. Świadectwo Wiary (Kelime-i Şehadet). Aby człowiek mógł zostać muzułmaninem, musi wypowiedzieć Kelime-i şehadet (Kalima-i szahadet – świadectwo wiary). Znaczenie tego świadectwa jest następujące: „Oświadczam, że nie ma bóstwa godnego czci oprócz Allaha, i oświadczam, że Muhammad jest Jego sługą i Wysłannikiem.”

Pierwsza część tego świadectwa wyraża „istnienie i jedność Allaha, oraz to, że nie ma On żadnego wspólnika ani podobnego sobie”. Druga część (rükn) zaś wyraża, że „Hazreti Muhammed (Hz. Muhammad – aleyhissalatu vesselam – Pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim) jest sługą Allaha i jest zobowiązany do przekazywania ludziom zarówno podstaw wiary (iman), jak i filarów islamu”.

Aby zrozumieć wagę, jaką islam przywiązuje do praw człowieka, warto rzucić okiem na stan świata przed nadejściem islamu. Mianowicie:

1. Wszystkie państwa na świecie były rządzone przez monarchie. Król, władca lub cesarz na czele państwa miał absolutną władzę nad ludem, którym rządził. Mógł skazać na śmierć, kogo chciał, zesłać na wygnanie, kogo zapragnął i nie musiał nikomu zdawać sprawy ze swoich czynów.

2. Ludzie byli podzieleni na klasy. Najbliższe otoczenie władcy, jego krewni i powinowaci (arystokracja) stanowili uprzywilejowaną klasę. Obok nich istniała szeroka masa ludu, pogardzana i pozbawiona praw, która tworzyła odrębną klasę. Między klasami istniała głęboka przepaść.

3. Niewolnictwo było praktykowane w najdzikszej formie. Godność ludzka była deptana.

4. Ludzie byli traktowani różnie w zależności od rasy i koloru skóry, a wyższość rodowa była uznawana za jedyną miarę wartości. Ludzie nie byli oceniani na podstawie rozumu, wiedzy, zdolności, moralności czy cnoty.

5. Nie istniały żadne podstawowe prawa i wolności. Dla zwykłego obywatela nie istniały takie fundamentalne prawa jak wolność religii i sumienia, prawo własności, wolność zamieszkania czy wolność myśli. Ludzie byli poddawani niewyobrażalnym okrucieństwom i prześladowaniom z powodu swoich przekonań i myśli, a sumienia były tłamszone.

6. Podstawowe zasady prawa były deptane. Wyobrażenie sobie takich fundamentalnych pojęć prawnych jak równość wobec prawa, praworządność, indywidualna odpowiedzialność karna czy legalizm było niemożliwe. Nie można było mówić o niezależnym i bezstronnym sądownictwie. Osobiste pragnienia i rozkazy zastępowały prawo, a osoby z różnych klas, które popełniły to samo przestępstwo, otrzymywały różne kary.

Gdy świat pogrążony był w tak mrocznej sytuacji, nadeszła religia islamu i dokonała największej rewolucji w historii ludzkości.

Jeśli spojrzeć na to sprawiedliwym okiem, można dostrzec, że zarówno w Szlachetnym Koranie, jak i w Sunnie (tradycji i praktyce) Proroka, na wieki przed opublikowaniem zachodnich deklaracji praw człowieka zostały określone najwznioślejsze zasady humanitarne, jakie osiągnięto do dziś.

Najlepszym tego przykładem są zasady dotyczące praw człowieka zawarte w przemówieniu Proroka (asm) podczas jego Pielgrzymki Pożegnalnej (Veda Hutbesi – Kazanie Pożegnalne).

To kazanie zostało wygłoszone przed ponad 100 000 muzułmanów w 632 roku n.e., czyli 1157 lat przed Deklaracją Praw Człowieka i Obywatela z 1789 roku, uznawaną za pierwszy pisemny dokument dotyczący praw człowieka...

Nowe zasady dotyczące praw człowieka, które przyniósł islam, miały również ogromny wpływ na walkę o prawa człowieka na Zachodzie.

Człowiek ma wartość odmienną od innych stworzeń. Wartość ta wzrasta jeszcze bardziej dzięki wierze w Allaha i przestrzeganiu Jego nakazów. Dzięki temu człowiek staje się najszlachetniejszym gościem we wszechświecie. Człowiek nabywa swoją ludzką wartość wraz z narodzinami, a nawet już w momencie formowania się w łonie matki, i nosi ją przez całe życie.

Ta wartość wynikająca z bycia człowiekiem obejmuje wszystkich. Kobieta, mężczyzna, duży-mały, czarny-biały, słaby-silny, biedny-bogaty – niezależnie od religii, narodowości, rasy czy koloru skóry, ten cień miłosierdzia obejmuje ich wszystkich.

W ten sposób religia islamu ochroniła krew każdego człowieka przed bezprawnym przelaniem, jego honor i cześć (ırz) przed zdeptaniem, jego majątek przed grabieżą, jego domostwo przed naruszeniem, jego ród (nesep) przed zepsuciem, a jego sumienie przed uciskiem. Zapewniła prawdziwą gwarancję ludzkiej godności i honoru.

Podstawowe prawa i wolności, które islam przyniósł ludzkości, są następujące:

1. Islam zniósł dyskryminację rasową i ze względu na kolor skóry. Wszyscy ludzie pochodzą od Hz. Adama. Człowiek nie ma możliwości wyboru swojej rasy czy koloru skóry. Jest to całkowicie z woli Allaha. Różnicowanie ludzi pod tym względem, potępianie jednych ras i kolorów, a wywyższanie innych, jest z perspektywy islamu, jak i z perspektywy ludzkiej, skrajnie błędne i szkodliwe.

Wszechmocny Allah w Szlachetnym Koranie oświadcza, że stworzył ludzi z mężczyzny i kobiety, a gdy ich liczba wzrosła, podzielił ich na ludy i plemiona, rasy i narody, aby mogli się łatwo poznawać, pomagać sobie nawzajem i żyć w przyjaźni. (Sura Al-Hudżurat, 13).

Jak widać, różnorodność ras i kolorów skóry nie służy wywyższaniu się jednych nad drugimi, lecz wzajemnemu poznawaniu się i pomaganiu.

Oto wydarzenie, które rzuca światło na to rozumienie islamu: Pewnego dnia jeden z Towarzyszy Proroka, Ebu Zerr, rozgniewał się na Bilala al-Habasziego i obraził go słowami: „Synu czarnej kobiety!”, wypominając czarny kolor skóry jego matki. Gdy sprawa dotarła do Proroka (sav), ten rozgniewał się bardzo i powiedział do Ebu Zerra: — O Ebu Zerrze! Więc wypomniałeś Bilalowi kolor skóry jego matki? Oznacza to, że wciąż nosisz w sobie mentalność z epoki Dżahilijji (ignorancji)! Ebu Zerr bardzo się zasmucił i pożałował słów, które wyrzekł w chwili gniewu, a których sam nie chciał. Zaczął płakać, rzucił się na ziemię, przycisnął twarz do ziemi i powiedział: — Na Allaha, nie podniosę twarzy z ziemi, dopóki Bilal nie postawi stopy na moim policzku i nie podepcze go... – po czym wielokrotnie przeprosił Bilala.

2. Islam zniósł również wyższość rodową i chlubienie się nią. Na zgromadzeniu, w którym uczestniczyli Towarzysze Proroka, Sa'd ibn Abi Waqqas zaproponował niektórym z wybitnych Towarzyszy, aby wyliczyli swoich przodków. Sam przy tym wymienił swój ród od początku do końca. W zgromadzeniu znajdował się również pochodzący z Persji Salman al-Farsi. Nie miał on sławnego rodu, którym mógłby się chlubić jak przywódcy Kurajszytów. Nie znał też szczegółowo swojego pochodzenia. Gdy Hz. Sa'd zaproponował mu, aby również wyliczył swoich przodków, ten uznał propozycję za skrajnie niestosowną i odpowiedział: „Ja jestem Salman, syn islamu... Nie znam swojego rodu tak jak wy. Wiem jedno – Allah zaszczycił mnie islamem...” Propozycja Sa'da, która była niepotrzebna i przypominała mentalność z epoki Dżahilijji, zaniepokoiła również Hz. Umara. Ta znacząca odpowiedź Salmana tak bardzo mu się spodobała, że nawiązując do niej, powiedział: „Ja też jestem Umar, syn islamu”. Gdy Prorok (sav) usłyszał o tym wydarzeniu, również bardzo pochwalił odpowiedź Salmana i powiedział: „Salman jest ode mnie, jest z mojej rodziny (Ehl-i Beyt – Ludzi Domu)...” Ponadto, Prorok zniszczył opartą na wyższości rodowej mentalność Dżahilijji, aranżując małżeństwa córek z najszlachetniejszych rodów Kurajszytów z niektórymi Towarzyszami, którzy byli wyzwolonymi niewolnikami.

3. Islam dał ludowi prawo do kontrolowania i nadzorowania swoich władców. Celem było położenie kresu samowoli, tyranii, niesprawiedliwości i bezprawiu w administracji państwowej. Gdy Hz. Abu Bakr został wybrany na kalifa, w swoim przemówieniu do ludu wyraził to w następujący sposób: „O ludzie, zostałem wybrany na waszego przywódcę, chociaż nie jestem najlepszy z was. Jeśli będę wypełniał swoje obowiązki zgodnie z islamem, bądźcie mi posłuszni. Jeśli zejdę z prostej drogi, upomnijcie mnie.” Również Hz. Umar, podczas swojego kalifatu, zapytał pewnego dnia muzułmanów w meczecie: „Co zrobicie, jeśli zejdę z prostej drogi?”. Odpowiedzieli: „Naprostujemy cię naszymi mieczami.”. Hz. Umar był z tego niezmiernie zadowolony.

4. Wolność myśli i sumienia. Wolność myśli i sumienia jest, po prawie do życia, najważniejszym prawem człowieka. Nieuznawanie tego prawa oznacza odarcie człowieka z jego istoty i sprowadzenie go do poziomu zwierząt. Z tego powodu islam absolutnie nie pozwalał na tłamszenie myśli i sumień. Zgodnie z zasadą „Nie ma przymusu w religii”, islam nie uznawał za słuszne narzucania siłą swoich zasad wiary.

5. Islam z wielką starannością zajął się również instytucją niewolnictwa, nadając jej status prawny. W czasach, gdy nadeszła religia islamu, na całym świecie panowało niewolnictwo w swojej najdzikszej i nieludzkiej formie. Oczywiście nie można było oczekiwać, że islam całkowicie zlikwiduje tę rozpowszechnioną na całym świecie instytucję. Z tego powodu nie poszedł drogą natychmiastowego i całkowitego zniesienia niewolnictwa, lecz poddał tę instytucję wielkiej reformie, nadając jej najbardziej ludzką i cywilizowaną formę. Ponadto, poszerzając i ułatwiając drogi prowadzące od niewolnictwa do wolności, ustanowił mechanizmy, które miały zapewnić pośrednie zniknięcie niewolnictwa.

6. Wolność własności. Wśród różnych uczuć, jakimi Allah obdarzył człowieka, znajduje się miłość do dóbr materialnych i pragnienie posiadania własności. Szlachetny Koran wyraźnie o tym wspomina. Islam przyznał jednostce prawo własności i stworzył jej warunki do zaspokajania tego uczucia w sposób uprawniony (meşru). W prawo własności uznane przez islam nie można ingerować w żaden sposób bez zgody właściciela.

7. Równość wobec prawa. Islam uważa wszystkich ludzi za równych wobec prawa, tak jak równe są zęby grzebienia. Nie pozwala na uprzywilejowane traktowanie ze względu na status społeczny czy pochodzenie. W islamie podstawą jest praworządność i nadrzędność prawa. Głowa państwa i zwykły obywatel są traktowani jednakowo wobec prawa. Winny, nawet jeśli jest nim głowa państwa, bezwzględnie ponosi karę. Najbardziej uderzającymi tego przykładami są stanięcie przed sądem Sułtana Mehmeda Zdobywcy z greckim architektem, Hz. Alego z Żydem oraz Saladyna Al-Ajjubiego z Ormianinem.

W dniu zdobycia Mekki kobieta z jednej ze szlacheckich rodzin plemienia Machzum dopuściła się kradzieży i została schwytana na gorącym uczynku. Należało ją ukarać. Jednakże, ponieważ pochodziła ze szlacheckiej rodziny, obawiano się splamienia honoru rodu, dlatego starano się o ułaskawienie kobiety. Ale jak to osiągnąć? Jak przekazać to Prorokowi? W końcu postanowiono wysłać do niego jako pośrednika Usamę ibn Zajda, którego Prorok bardzo kochał. Usama stawił się przed Prorokiem i wyjaśnił sytuację. Poprosił go o ułaskawienie winnej kobiety. Prorok (sav) bardzo się rozgniewał, natychmiast wyszedł na zewnątrz i wygłosił następujące historyczne przemówienie: „O muzułmanie, czy wiecie, co było przyczyną upadku i zniszczenia narodów przed wami, ich zniknięcia z kart historii? Gdy ktoś z możnych popełnił przestępstwo, nie wymierzali mu kary. A gdy ktoś z ludu popełnił przestępstwo, niemal palili się do ukarania go. Ta niesprawiedliwość stała się przyczyną ich upadku. Przysięgam, że nawet gdyby przestępstwo popełniła moja córka Fatima, nie zawahałbym się jej ukarać.” Po tych słowach kara została natychmiast wykonana.

Z tego punktu widzenia znamienne są również słowa Hz. Abu Bakra z jego przemówienia po wyborze na kalifa: „Słabi spośród was są w moich oczach najsilniejsi, dopóki nie odzyskam dla nich ich praw; a silni są w moich oczach najsłabsi, dopóki nie odbiorę od nich praw należnych innym.”

8. Indywidualna odpowiedzialność karna i zasada legalizmu. W islamie nie ma kary bez ustawy, a także nie ma mowy o karaniu kogoś innego w miejsce sprawcy. Zasada indywidualnej odpowiedzialności karnej została wyrażona w surze Al-An'am w następujący sposób: „Każdy jest odpowiedzialny tylko za to, co sam uczynił. I nikt niosący ciężar nie poniesie ciężaru drugiego...” (werset 164).

9. Niezawisłość i bezstronność sądów. W islamie instytucja sprawiedliwości, czyli sądy, została odizolowana od wszelkich zewnętrznych nacisków, osobistych uraz i złej woli oraz arbitralnych decyzji, a sędziom nie pozwalano tracić bezstronności. W sądach islamskich głowy państw stawały przed sędzią razem ze zwykłymi obywatelami i, jeśli zostali uznani za winnych, byli karani.

10. Nienaruszalność miru domowego i życia prywatnego. W islamie nikt nie ma prawa ingerować w życie prywatne osoby ani wchodzić do jej domu bez pozwolenia. Badanie ukrytych spraw ludzi jest w islamie zakazane.

11. Wolność podróżowania. W islamie uważa się, że podróżowanie prowadzi do zdobywania nauki i zdrowia. Z tego powodu zachęcano do podróżowania.

12. Prawo do życia, gwarancja ochrony życia, mienia i honoru przed napaścią. Ta kwestia została w najpiękniejszy sposób przedstawiona przez Wysłannika Allaha w Kazaniu Pożegnalnym: „O ludzie! Tak jak wasz dzisiejszy dzień jest dniem świętym, tak jak wasz obecny miesiąc jest miesiącem świętym, tak jak wasze miasto, Mekka, jest miastem błogosławionym, tak samo wasze życie, wasz majątek i wasz honor (namus) są święte. Są chronione przed wszelką napaścią.”

13. Zabezpieczenie społeczne. Religia islamu, aby człowiek nie został skrzywdzony i pozostawiony w nędzy w obliczu starości, choroby, katastrofy czy wypadku, objęła go ochroną i poprzez środki zabezpieczenia społecznego zagwarantowała przyszłość potrzebującym. Islam, w pierwszej kolejności zachęcając ludzi do pracy, motywował ich do zabezpieczenia się pod względem finansowym. Ponadto, poprzez różne wprowadzone środki, zapewnił im dodatkowe bezpieczeństwo w ramach rodziny, sąsiedztwa i kręgu krewnych. Tam, gdzie wszystkie te środki bezpieczeństwa okazywały się niewystarczające, państwo osobiście gwarantowało bezpieczeństwo jednostki. Instytucja zekatu i fundacje (vakıflar – wakfy, fundacje charytatywne) są najdoskonalszymi instytucjami zabezpieczenia społecznego.

14. Wolność pracy, sprawiedliwość płac i równość. W islamie praca i wysiłek są wysoko cenione i promowane. Żebranie i bycie ciężarem dla innych nie jest dobrze postrzegane. Co więcej, praca w celu zapewnienia utrzymania rodzinie w sposób dozwolony, pod warunkiem wypełniania obowiązków religijnych, jest nawet uznawana za akt czci. Szlachetny werset: „Człowiekowi należy się tylko to, na co zapracował”, również ukazuje wagę, jaką islam przywiązuje do pracy i wysiłku. Islam, w pełni gwarantując wolność pracy – pod warunkiem, że odbywa się ona na drodze legalnego zarobku – w najpiękniejszy sposób uregulował również relacje między pracownikiem a pracodawcą. Zasada: „Wypłaćcie pracownikowi jego wynagrodzenie, zanim wyschnie pot na jego czole”, w najdoskonalszy sposób gwarantuje prawa pracownika. Pracownik również powinien starać się wykonywać powierzone mu zadanie bezbłędnie i bez uchybień, przyjmując za zasadę zasłużenie na wynagrodzenie.

15. Ochrona dzieci. Islam otoczył opieką dzieci od momentu narodzin. W świecie muzułmańskim udzielano rodzicom różnorodnej pomocy na pokrycie kosztów ich wyżywienia i odzieży, a na ten cel przeznaczano środki z budżetu państwa. Dziś pomoc ta, pod nazwą zasiłku na dziecko, jest udzielana we wszystkich bogatych państwach. Nasz Pan, Wysłannik Allaha, usilnie nakazywał armii islamskiej, aby podczas wojny nie zabijano kobiet ani dzieci.

16. Podstawowa edukacja jest obowiązkowa i bezpłatna. Szlachetny hadis: „Zdobywanie wiedzy jest obowiązkiem (fard) każdego muzułmanina, mężczyzny i kobiety”, wprowadza obowiązek podstawowej edukacji. W islamie program nauczania podstawowego został starannie przygotowany. Edukacja podstawowa obejmuje nauczanie wiedzy religijnej, moralnej i literackiej, a także kształcenie zawodowe. Islam uważa za konieczne, aby dziecko, obok wiedzy religijnej, zdobyło również zawód.

Islam jest jedyną religią, którą Allah objawiał ludzkości od samego początku. Noe, Abraham, Mojżesz i Jezus (as. – alejhimusselam – pokój z nimi) wszyscy pracowali nad szerzeniem tej samej religii. Nasz Prorok (asm – alejhi-s-selam – pokój z nim), będąc ostatnim prorokiem, przekazał ostateczne boskie przesłanie.

Islam jest religią w pełni zgodną z rozumem. Islam oferuje człowiekowi porządek moralny, który wskazuje mu drogę na każdym kroku.

Religią, którą Allah wybrał dla ludzi jako najbardziej odpowiednią dla ich natury, jest islam. Allah uczynił swoją religię bardzo łatwą, aby ludzie mogli według niej żyć.

Religia zdejmuje z ludzi wszelkie ciężary, krępujące więzy oraz ograniczające trudy. Nakazuje człowiekowi jedynie poddanie się (teslim olmak) przeznaczeniu (kader – boski dekret), które wyznaczył dla niego Allah – nieskończenie Miłosierny, Litościwy, Przebaczający, stwarzający wszystko w najlepszy sposób dla swoich prawych sług (salih kullar), Władca wszelkiej mocy. Nakazuje zwracać się do Niego, szukając we wszystkim jedynie Jego zadowolenia (rıza).

Zaufanie i oparcie się na Allahu, który jest Właścicielem każdej istoty we wszechświecie i każdego wydarzenia, oraz obranie Go za przyjaciela, oznacza również koniec wszystkich lęków, niepokojów, trosk i trudności w życiu człowieka. Jest to jedna z najważniejszych ulg i pięknych rzeczy, jakie przynosi religia człowiekowi żyjącemu według moralności koranicznej (Kur'an ahlakı). Oprócz tego, Allah objawił wszystkie swoje nakazy i przykazania w sposób najbardziej zgodny z ludzką naturą (fıtrat) i w żadnym z nich nie ma trudności.

Allah w Koranie oznajmia, że moralność religijna jest łatwa i że ułatwi On sprawy tym, którzy podążają za Jego religią:

„I My poprowadzimy cię drogą łatwości.” (Sura Al-A'la, 87/8).

„… On was wybrał i nie uczynił dla was w religii żadnej trudności, zgodnie z religią waszego ojca Abrahama…” (Sura Al-Hadżdż, 22/78).

Nasz Prorok (asm), zgodnie z tymi wersetami, zapraszał ludzi do praktykowania religii, mówiąc:

„Religia jest łatwością.” (Al-Buchari, Iman: 29; An-Nasa'i, Iman: 28; Musnad, 5:69).

Jest faktem, że religia islamu jest sposobem na życie najbardziej odpowiednim dla natury, spokoju i szczęścia człowieka, a życie prowadzone zgodnie z moralnością koraniczną jest najpiękniejszym życiem, jakie człowiek może wieść.

Słowo „Islam” w języku arabskim ma ten sam rdzeń co słowo „pokój”. Islam jest religią zesłaną po to, by ofiarować ludzkości życie pełne spokoju i pokoju, w którym poprzez które na ziemi manifestuje się nieskończone miłosierdzie i miłość Allaha. Allah wzywa wszystkich ludzi do moralności islamskiej jako wzorca,  który wskazuje drogę do tego, by na ziemi żyć w miłosierdziu, wzajemnym współczuciu, tolerancji i pokoju. W wersecie 208 sury al-Baqara powiedziano:

„O wy, którzy wierzycie! Wejdźcie wszyscy w pokój i bezpieczeństwo (Silm, Islam) i nie postępujcie śladami szatana! Zaprawdę, on jest dla was wrogiem oczywistym.”

Jak widać w wersecie, Allah informuje, że „bezpieczeństwo” ludzi może być zapewnione jedynie poprzez wejście do Islamu i życie w zgodzie z moralnością Koranu.

Allah potępił sianie zepsucia

Allah nakazał ludziom powstrzymywanie się od czynienia zła; zakazał niewiary, grzechu (fisk), buntu, ucisku, tyranii, zabijania i przelewania krwi. Ci, którzy nie przestrzegają tego nakazu Allaha, zostali w wersecie określeni jako „postępujący śladami szatana”, ponieważ jawnie przyjęli postawę, której Allah zakazał. Dwa z wielu wersetów Koranu na ten temat brzmią następująco:

„Ci, którzy łamią przymierze z Allahem, po jego uroczystym zawarciu, i którzy zrywają to, co Allah nakazał złączyć, i którzy sieją zepsucie na ziemi - nad nimi ciąży przekleństwo i dla nich będzie zła siedziba ostateczna.” (Sura ar-Ra'd, 13:25)

„I poszukuj, poprzez to, co dał ci Allah, siedziby ostatecznej, ale nie zapominaj o twoim udziale na tym świecie. I czyń dobro, tak jak Allah był dobry dla ciebie. I nie staraj się szerzyć zepsucia na ziemi. Zaprawdę, Allah nie miłuje tych, którzy sieją zepsucie!” (Sura al-Kasas, 28:77)

Jak widać, Allah w religii Islamu zakazał wszelkiego rodzaju działań prowadzących do zepsucia, które obejmują również  terror i przemoc, oraz potępił tych, którzy podejmują takie działania. Muzułmanin to człowiek, który sprawia, żę świat staje się lepszy i piekniejszy.

Islam broni wolności myśli i tolerancji

Islam, religia, która jawnie zapewnia i gwarantuje ludziom wolność idei, myśli i życia, wprowadziła nakazy, które zapobiegają i zakazują napięć, sporów, negatywnego mówienia o sobie nawzajem, a nawet negatywnych myśli (zann) między ludźmi.

Islam zakazał wywierania nawet najmniejszej presji ideologicznej na ludzi, nie mówiąc już o terroryzmie i różnych aktach przemocy:

„Nie ma przymusu w religii! Prawość (ruszd) odróżniła się już od fałszu.” (Sura al-Baqara, 2:256)

„Ty nie jesteś nad nimi tyranem, który zmusza.” (Sura al-Ghaszija, 88:22)

Zmuszanie ludzi do wyznawania jakiejś religii lub praktykowania jej obrzędów jest sprzeczne z istotą i duchem Islamu. Ponieważ Islam wymaga, aby wiara opierała się na wolnej woli i akceptacji sumienia. Oczywiście, muzułmanie mogą nawzajem napominać się i zachęcać do stosowania cnót moralnych opisanych w Koranie, ale nigdy nie można w tej kwestii stosować przymusu. Nie można również skłaniać osoby do praktykowania religii poprzez przyznawanie jej ziemskich przywilejów.

Wyobraźmy sobie odwrotny model społeczny. Załóżmy na przykład, że ludzie są zmuszani do odprawiania modlitw. Taki model społeczny jest całkowicie sprzeczny z Islamem, ponieważ wiara i kult mają wartość tylko wtedy, gdy są skierowane wyłącznie do Allaha. Jeśli system zmuszałby ludzi do wiary i kultu, to ludzie byliby pobożni ze strachu przed tym systemem. Z perspektywy religii wartościowe jest natomiast praktykowanie jej dla zadowolenia Allaha w środowisku, w którym sumienia są całkowicie wolne.

Allah zakazał zabijania niewinnych ludzi

Zabójstwo niewinnego człowieka jest, według Koranu, jednym z największych grzechów:

„Kto zabija człowieka – nie jako zemstę za zabójstwo lub za sianie zepsucia na ziemi – to tak, jakby zabił wszystkich ludzi. A kto go ocala (zapobiegając jego zabiciu), to tak, jakby ocalił wszystkich ludzi. Zaprawdę, przychodzili do nich Nasi posłańcy z jasnymi dowodami! Potem jednak wielu z nich popełniało na ziemi występki.” (Sura al-Ma'ida, 5:32)

„I ci, którzy nie wzywają wraz z Allahem żadnego innego boga; i nie zabijają człowieka, którego Allah uczynił świętym, chyba że zgodnie z prawem; i nie dopuszczają się cudzołóstwa. A kto to czyni, spotka go ciężka kara.” (Sura al-Furkan, 25:68)

Jak widać w powyższych wersetach, osobom, które niesprawiedliwie zabijają niewinnych ludzi, grozi wielka kara. Allah poinformował, że zabicie jednej osoby jest tak ciężkim przestępstwem, jak zabicie wszystkich ludzi. Człowiek, który przestrzega granic Allaha, nie ma możliwości skrzywdzenia nawet jednego człowieka, nie mówiąc już o mordowaniu tysięcy niewinnych. Ci, którzy myślą, że unikając sprawiedliwości na tym świecie, uciekną od kary, nigdy nie unikną rachunku, który będą musieli zdać przed Allahem po śmierci. Dlatego wierzący, którzy wiedzą, że po śmierci będą musieli zdać rachunek przed Allahem, z wielką starannością przestrzegają Jego granic.

Allah nakazuje wierzącym, by byli współczujący i miłosierni

W jednym z wersetów moralność muzułmańska jest opisana w następujący sposób:

„A następnie być wśród tych, którzy uwierzyli i zalecali sobie wzajemnie cierpliwość, i zalecali sobie wzajemnie miłosierdzie. Tacy są ludźmi prawicy.” (Sura al-Balad, 90:17-18)

Jedną z najważniejszych cech moralności, którą Allah zesłał swoim sługom, aby w Dniu Sądu Ostatecznego mogli osiągnąć zbawienie i dostąpić Jego miłosierdzia i Raju, jest, jak widać w wersecie, „bycie wśród tych, którzy zalecali sobie wzajemnie miłosierdzie”.

Islam opisany w Koranie ma niezwykle nowoczesną, światłą i postępową strukturę. Prawdziwy muzułmanin to przede wszystkim osoba pokojowo nastawiona, tolerancyjna,, kulturalna, światła, uczciwa, rozumiejąca sztukę i naukę, o cywilizowanej osobowości.

Muzułmanin wychowany w duchu pięknej moralności, jaką przynosi Koran, podchodzi do każdego z miłością, jaką zaleca Islam; jest pełen szacunku dla wszelkich idei; ceni estetykę i sztukę, a w obliczu wydarzeń zawsze zachowuje się w sposób pojednawczy, łagodzący napięcia, otwarty i umiarkowany (itidalli). W społeczeństwach składających się z takich ludzi panowałaby cywilizacja bardziej rozwinięta niż w krajach uważanych dziś za najnowocześniejsze, a także wysoka moralność społeczna, radość, pokój, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, obfitość i błogosławieństwo.

Allah nakazał tolerancję i przebaczenie

Pojęcie „przebaczenia i tolerancji”, wyrażone w słowach „Trzymaj się przebaczenia” z wersetu 199 sury al-A'raf w Szlachetnym Koranie, stanowi jedną z fundamentalnych zasad religii Islamu.

Gdy spojrzymy na historię Islamu, bardzo wyraźnie widać, jak muzułmanie wcielali tę ważną cechę moralności koranicznej w życie społeczne. W każdym miejscu, do którego dotarli, muzułmanie eliminowali błędne praktyki, tworząc środowisko wolności i tolerancji. Zapewnili ludom, które były sobie diametralnie przeciwne pod względem religii, języka i kultury, pokojowe i harmonijne współżycie pod jednym dachem, a tym, którzy podążali za nimi, przynieśli wielką wiedzę, bogactwo i wyższość. Jednym z najważniejszych powodów, dla których Imperium Osmańskie, rozciągające się na ogromnym obszarze geograficznym, mogło przetrwać przez wieki, było właśnie życie w atmosferze tolerancji i zrozumienia, jaką przyniósł Islam. Muzułmanie, znani od stuleci ze swojej tolerancyjnej i współczującej natury, zawsze byli najbardziej miłosiernymi i sprawiedliwymi ludźmi swoich czasów. Wszystkie grupy etniczne w tej wielonarodowej strukturze przez lata swobodnie praktykowały swoje religie, a ponadto miały zapewnione wszelkie możliwości do kultywowania swojej religii i kultury.

Tolerancja, w prawdziwym tego słowa znaczeniu właściwa muzułmanom, przyniesie pokój i pomyślność całemu światu tylko wtedy, gdy będzie stosowana zgodnie z nakazami Koranu. W Koranie zwrócono uwagę na tę cechę w następującym wersecie:

„Dobro i zło nie są równe. Odpychaj (zło) tym, co jest lepsze, a wtedy ten, między którym a tobą była wrogość, stanie się jakby bliskim przyjacielem.” (Sura Fussilat, 41:34)

Wszystko to pokazuje, że cechy moralne, które Islam zaleca ludziom, są cnotami, które przyniosą światu pokój, spokój i sprawiedliwość. Barbarzyństwo, które obecnie jest na porządku dziennym na świecie i nazywane jest „islamskim terroryzmem”, jest dziełem ludzi całkowicie oddalonych od moralności koranicznej, ignorantów i fanatyków, zbrodniarzy, którzy w rzeczywistości nie mają nic wspólnego z religią. Rozwiązaniem kulturowym, które należy zastosować wobec tych osób i grup, próbujących prowadzić swoje okrucieństwa pod płaszczykiem Islamu, jest nauczanie ludzi prawdziwej moralności islamskiej.

Innymi słowy, religia Islamu i moralność Koranu nie są wsparciem dla terroryzmu i terrorystów, lecz lekarstwem, które może uwolnić ziemię od plagi terroryzmu.

Religia Pokoju i Prorok Miłości

Prorocy to osoby powołane, aby uczynić świat siedzibą pomyślności i pokoju. Zostali posłani, aby przekazać ludzkości religię Islamu, która oznacza „pokój i pomyślność”. W jednym z hadisów nasz Prorok (PzN) powiedział:

„My, prorocy, jesteśmy braćmi od jednego ojca, religia nas wszystkich jest jedna.” (Buchari, Anbija, 48)

Wszechmogący Allah w Koranie mówi:

„Zaprawdę, religią jedyną u Allaha jest Islam.” (Sura Al-i Imran, 3:19)

i informuje, że wszyscy prorocy przyszli, aby przedstawić tę religię ludziom, i że w tej kwestii prorocy dali ludzkości pierwsze wzorce.

Islam oznacza pokój i pomyślność. Muzułmanin to ten, kto osiągnął pokój i pomyślność, kto dąży do pokoju i pomyślności. Jednym z imion Wszechmogącego Allaha jest „As-Salam”. Oznacza to, że On jest źródłem pokoju i pomyślności. Muzułmanin, który poddaje się Jemu, poprzez połączenie się ze źródłem pokoju i pomyślności, najpierw osiąga spokój i harmonię w swoim wewnętrznym świecie, a następnie stara się przenieść ten pokój, który poznał, na świat zewnętrzny. Rzeczywiście, dobry muzułmanin, nawet jeśli żyje w najgorszych warunkach, stara się trzymać z dala od wszelkiego stresu, kryzysów i uczuć naruszających wewnętrzny spokój. Z tego powodu muzułmanin, który aspiruje do „Dar as-Salam” (Siedziby Pokoju), czyli Raju, ma za zadanie uczynić świat siedzibą pokoju. Być może dlatego też pierwszy człowiek, zanim przybył na świat, został umieszczony w Raju, żył tam przez pewien czas i, wyposażony w kulturę Raju, został zesłany na świat. Teraz człowiek zesłany na świat płonie tęsknotą za utraconym Rajem, najpierw próbuje go zbudować na ziemi, a przynajmniej marzy o ponownym jego osiągnięciu w życiu ostatecznym.

Podobnie, inne imię muzułmanina to „Mumin”, co oznacza „posiadający bezpieczeństwo i zaufanie”. Jednym z imion Wszechmogącego Allaha jest również „Al-Mumin”. Zatem wierzący, który wierzy w źródło zaufania, Wszechmogącego Allaha, i jest z Nim związany, jest osobą spójną wewnętrznie, spokojną i przenoszącą tę atmosferę zaufania, którą zbudował w swoim wewnętrznym świecie, na świat zewnętrzny. Dlatego istnienie wierzącego człowieka jest dobrem dla wszystkich. Koran, mówiąc o społeczności islamskiej, stwierdza:

„Wy jesteście najlepszą wspólnotą, jaką kiedykolwiek powołano dla ludzkości: nakazujecie to, co jest dobre, a zakazujecie tego, co jest złe, i wierzycie w Allaha...” (Sura Al-i Imran, 3:110)

Jednym z imion Wszechmogącego Allaha, właściciela religii Islamu, jest również Al-Wadud (Hud 11/90). Wadud to intensywna forma imiesłowu czynnego, oznaczająca „bardzo kochający i bardzo kochany”. Tak, Wszechmogący Allah jest źródłem miłości. On stworzył miłość i umieścił ją w naszej istocie, „tchnąc w nas ze Swego Ducha”. Jak powiedział Ibn Arabi:

„Pochodzimy z miłości, na miłości zostaliśmy stworzeni, ku miłości się zwróciliśmy i miłości oddaliśmy nasze serca.” (Ibn al-Arabi 1998, 38)

W jednym z wersetów powiedziano:

„Zaprawdę, mój Pan jest Litościwy (Rahim), Miłujący (Wadud).” (Sura Hud, 11/90)

Oto On, który sam jest piękny pod każdym względem i kocha piękno, umieścił miłość w naturach stworzeń i, aby zapewnić jej odzwierciedlenie w słowach i czynach, zesłał proroków, którzy byli kłębkami miłości, i zesłał księgi, które są zbiorem zasad zapewniających kochanie i bycie kochanym. Na koniec, posyłając Czcigodnego Muhammada (s.a.s), z ludzi, którzy „prześcigali hieny w pożeraniu siebie nawzajem”, wychował muzułmanów, którzy kochali się nawzajem i przedkładali innych nad siebie. Dwa z wielu wersetów na ten temat brzmią następująco:

„I trzymajcie się mocno wszyscy razem liny Allaha, i nie rozdzielajcie się! I pamiętajcie o dobrodziejstwie Allaha dla was, kiedy byliście wrogami, a On zjednoczył wasze serca i staliście się braćmi dzięki Jego łasce. Byliście na skraju przepaści ognia, a On was od niej wybawił. W ten sposób Allah wyjaśnia wam Swoje znaki, abyście mogli być prowadzeni prostą drogą.” (Sura Al-i Imran, 3:103)

„A ci, którzy zamieszkiwali w tym mieście (Medynie) i w wierze przed nimi, kochają tych, którzy wyemigrowali do nich, i nie znajdują w swoich sercach żadnej zawiści o to, co tamci otrzymali. Oni przedkładają ich nad samych siebie, nawet jeśli sami są w potrzebie. A kto ustrzeże się od skąpstwa własnej duszy – tacy będą szczęśliwi.” (Sura al-Haszr, 59/9)

Według Islamu największym zwycięstwem jest pokój. W pierwszym wersecie sury al-Fath: „Zaprawdę, daliśmy ci jasne zwycięstwo”, przez „Jasne Zwycięstwo” (Fath al-Mubin), według wielu egzegetów, rozumie się Traktat Pokojowy z Hudajbijji (At-Tabari, 26:67-68; Ibn Kasir, 4:183). Zgodnie z najważniejszym punktem tej umowy, podpisanej między dwiema grupami, które niemal stanęły na progu wojny, muzułmanie i mekkańskcy politeiści nie będą ze sobą walczyć przez dziesięć lat. Tą umową, zawartą w 6. roku hidżry po bitwach pod Badr, Uhud i Hendek, Prorok (s.a.s.) usunął przeszkodę wojny na drodze rozprzestrzeniania się Islamu, religii zaufania i pokoju, i w pewnym sensie usunął przeszkodę między ludźmi a ich wolnym wyborem i znalezieniem prawdy.

Muhammad Godny Zaufania (PzN.) – Obraz Miłości i Bezpieczeństwa

Nasz Prorok (s.a.s.) pracował nad stworzeniem społeczeństwa, którego istnienie było dobrem i pożytkiem dla ludzkości, i ostatecznie, stworzywszy takie społeczeństwo, odszedł z tego świata. I tak, za jego życia Żydzi z Chajbaru, w obliczu sprawiedliwości i słuszności, jakiej doświadczyli od muzułmanów, nie mogli powstrzymać się od stwierdzenia: „Chyba Raj został zbudowany na ziemi rękami muzułmanów.” Prorok (PzN) osobiście swoim życiem dał tego najpiękniejszy przykład.

„Zaprawdę, w Posłańcu Allaha macie piękny wzór – dla każdego, kto się spodziewa Allaha i Dnia Ostatniego i kto często wspomina Allaha.” (Sura al-Ahzab, 33:21)

I tak, w ciągu czterdziestu lat swojego wzorowego życia w Mekce, jeszcze przed tym, jak został  wezwany do pełnienia misji proroczej, zyskał uznanie wszystkich i zaczęto go nazywać „Muhammad al-Amin” (Muhammad Godny Zaufania). Jego wiarygodność i szacunek, jakim się cieszył, znalazły wyraz w tym, że Czcigodna Chadidża (ra) powierzyła mu prowadzenie swoich międzynarodowych interesów handlowych, jak również w jego roli arbitra podczas odbudowy Kaaby oraz w jego członkostwie w Hilf al-Fudul, stowarzyszeniu założonym w Mekce w celu obrony uciśnionych. Również w spółkach handlowych, które zawierał przed powołaniem do proroctwa, jego wiarygodność i uczciwość przyciągały uwagę wszystkich. Jego życie przed proroctwem to ponad połowa jego sześćdziesięciotrzyletniego życia, długich czterdzieści lat. W tym okresie, jeszcze zanim otrzymywał objawienie od Allaha, żył jako człowiek nieskazitelnie czysty i był dla wszystkich synonimem zaufania.  I to w czasach, gdy wielu ludziom brakowało wielu cnót. Dlatego jego piękno moralne przed rozpoczęciem jego misji jest niezwykle ważne i znaczące dla współczesnego człowieka, który próbuje usprawiedliwiać popełniane przez siebie zło lub zaniedbywane dobro, zasłaniając się niesprzyjającymi warunkami. Wersety Koranu, które wyjaśniają, że był on człowiekiem znanym w społeczeństwie ze swoich cnót jeszcze przed tym, jak otrzymał pierwsze objawienie, brzmią następująco:

„Czyżby nie poznali swojego Posłańca, że się go wypierają?” (Sura al-Mu'minun, 23:69)

„Powiedz: «Gdyby Allah zechciał, nie recytowałbym wam tego, i On by was o tym nie powiadomił. Przecież przebywałem wśród was przez całe życie, zanim to nastąpiło. Czyż nie rozumiecie?»” (Sura Junus, 10:16)

“Zanim zostałem prorokiem, żyłem wśród was czterdzieści lat. Znacie moją prawdomówność, uczciwość, to, że nie zdradzam powierzonego mi zaufania, moją niepiśmienność. Nigdy w młodości nie sprzeciwiłem się Allahowi. Jak teraz możecie żądać ode mnie czegoś takiego? (Al-Kurtubi, 8:321). Jeden z wersetów Koranu dotyczący jego cnót brzmi następująco:

„Zaprawdę, ty jesteś obdarzony wspaniałym charakterem!” (Sura al-Kalam, 68:4)

Ten werset z sury al-Kalam, objawionej jako trzecia po surach al-Fatiha i al-Alaq, wyraźnie potwierdza cnoty, które Prorok posiadał od samego początku. Wtedy jeszcze nie zostały objawione wszystkie wersety Koranu, które odtąd miały być zsyłane jemu przez resztę jego życia, ; mimo to wiadomym jest, że posiadał on wspaniały charakter. Później jego moralność, która w Koranie dojrzała jeszcze bardziej, osiągając doskonałość w doskonałości, została przez jego żonę, , Czcigodną Aiszę (niech Allah będzie z niej zadowolony), podsumowana  w następujący sposób:

„Jego moralnością był Koran.” (Ahmad ibn Hanbal, Musnad, 6:188)

Podczas ceremonii ślubnej z naszą matką, Czcigodną Chadidżą, jego wuj Abu Talib, zabierając głos, tak opisał swojego dwudziestopięcioletniego bratanka: „Zaprawdę, Muhammad nie jest podobny do żadnego z młodzieńców Kurejszytów, z żadnym z nich nie można go porównać. Gdyż on wyróżnia się od nich pod względem honoru, szlachetności, cnoty i rozumu.” (Ibn Hiszam, 1/201)

Gdy otrzymał pierwsze objawienie, jego wierna i oddana żona, Czcigodna Chadidża (oby Allah był z niej zadowolony) , powiedziała do niego, gdy drżał z przejęcia na widok tego, co zobaczył:

„Bądź spokojny, nie martw się. Przysięgam na Allaha, że Allah nigdy cię nie zawstydzi, nie skompromituje w oczach ludzi. Ponieważ ty dbasz o więzy pokrewieństwa. Zawsze mówisz prawdę. Nie zdradzasz powierzonego zaufania. Potrafisz znosić trudy, podajesz rękę słabym. Lubisz gościć przybyszów. Pomagasz ofiarom w obronie ich praw.” (tamże, 1:253)

Cnoty, które posiadał, były uznawane nawet przez jego wrogów. Cesarz bizantyjski, gdy przyjął na audiencji Abu Sufjana, który wtedy jeszcze nie był muzułmaninem, zadał mu pytania dotyczące cech Proroka (s.a.s), i między nimi miał miejsce następujący dialog:

– Czy kiedykolwiek byliście świadkami, by on skłamał, zanim zaczął głosić to, co głosi?

– Nie, nigdy nie byliśmy świadkami czegoś takiego.

– Ten, kto nie kłamie ludziom, na Boga, nie skłamie i Bogu!

Dża'far ibn Abi Talib, który wyemigrował do Abisynii, powiedział w obecności Negusa:

„O Królu! Allah posłał spośród nas proroka, którego przez czterdzieści lat jego życia znaliśmy z prawdomówności, uczciwości, szlachetności i dotrzymywania powierzonego zaufania...” (Ibn Kasir, Tafsir, 2:411)

W dziesiątym roku swojego proroctwa, w obliczu skrajnego ucisku ze strony politeistów i niewiernych, Prorok (s.a.s.) udał się do Ta'if, aby przekazać swoje posłannictwo i prosić ich o wsparcie. Przebywał tam dziesięć dni, chodząc od domu do domu i opowiadając im prawdę. Ostatecznie oni wyśmiali go, wypędzili, a gdy wychodził, on i jego towarzysz Zajd zostali obrzuceni kamieniami, aż krew popłynęła im z nóg. Z trudem schronił się w pewnym ogrodzie i tam modlił się w następujący sposób:

„O Allahu! Tobie przedstawiam moją słabość, moją bezsilność i moje poniżenie w oczach ludzi. O Najmiłosierniejszy z miłosiernych! Ty jesteś Panem słabych i bezsilnych, i Ty jesteś moim Panem! Komu mnie teraz zostawiasz? Czy zostawiasz mnie wrogom, którzy są daleko od Ciebie? Jeśli nie jesteś na mnie zagniewany, to nic nie jest ważne, moje cierpienia w ogóle mi nie dokuczają. Uciekam się do Ciebie, do Twojego światła. Obawiam się Twojego gniewu. Twoje przebaczenie i miłosierdzie są dla mnie bardzo szerokie. Wszystko dla Twojego zadowolenia. Wszelka siła i moc jest w Twoich rękach.” (Köksal, 5/66-71)

W tym momencie anioł, który do niego przyszedł i powiedział, że jeśli zechce, zniszczy ten lud, Prorok (PzN) odpowiedział:

„Nie, nie. Nie chcę ich zniszczenia. Przeciwnie, pragnę, aby Allah wyprowadził z ich potomstwa pokolenia, które będą czcić tylko Allaha i nie będą Mu przypisywać żadnych współtowarzyszy!” (Köksal, 5/76)

W bitwie pod Uhud, gdy został ranny i złamano mu ząb, tym, którzy mówili: „Przeklnij politeistów!”, odpowiedział modlitwą:

„Nie zostałem posłany jako przeklinający. O Panie! Obdarz mój lud prowadzeniem, gdyż oni nie wiedzą.” (Buchari, Anbija, 37)

Krótko mówiąc, był on prorokiem miłości i miłosierdzia, zakochanym w ludzkości, który całe swoje istnienie poświęcił jej zbawieniu. Według niego, nawrócenie jednej osoby, czyli jej spotkanie z prawdą, było o wiele lepsze niż cały świat i wszystko, co w nim jest.

W ósmym roku hidżry Mekka została zdobyta. Mekkańczycy, którzy przez 53 lata czynili miejscem ucisku  ojczyznę Proroka (PzN) i tych, którzy z nim uwierzyli, którzy zadawali im niewyobrażalne tortury i cierpienia, którzy wypędzili ich z Mekki i nie dali im spokoju nawet w Medynie, wielokrotnie organizując ataki na Medynę, poddali się, wznosząc białą flagę przed dziesięciotysięczną armią wkraczającą do Mekki pod dowództwem Muhammada (PzN). W chwili, gdy wszyscy Mekkańczycy czekali z pewnym podekscytowaniem i lękiem, Muhammad (PzN), jako człowiek reprezentujący szczyt miłości, miłosierdzia i tolerancji, uczynił to, co przystało jego godności, mówiąc:

„Dziś nie będzie dla was żadnych wymówek ani potępienia. Niech Allah wam przebaczy. On jest Najmiłosierniejszym z miłosiernych. Idźcie, jesteście wszyscy wolni!” (Köksal, 15/288-289)

Wiele imion i atrybutów Wysłannika Allaha, które pojawiają się w wersetach Koranu i w jego własnych słowach, jest niezwykle istotnych dla tego, byśmy go odpowiednio poznali.

On jest Prorokiem Miłosierdzia (Rasul ar-Rahma, Nabijj al-Marhama). Został posłany nie do określonej grupy, lecz jako miłosierdzie dla wszystkich światów.

On jest Zwiastunem Dobrej Nowiny i Ostrzegającym (al-Mubaszszir, al-Baszir; al-Munzir, an-Nazir).

On jest Prawdą Oczywistą (al-Hakk al-Mubin).

On jest Najpewniejszym Uchwytem (al-Urwat al-Wuska).

On jest Drogą Prostą (as-Sirat al-Mustakim).

On jest Gwiazdą Przenikliwą, która swoim światłem oświetla otoczenie (an-Nadżm as-Sakib).

On jest Lampą Oświecającą (an-Nur, as-Siradż al-Munir).

On jest Wzywającym do Allaha (Da'i ilallah).

On jest Orędownikiem, którego wstawiennictwo jest przyjmowane (asz-Szafi', al-Muszaffa').

On jest Reformatorem (al-Muslih).

On jest Umiłowanym i Przyjacielem Allaha (Habibullah, Chalilurrahman).

On jest Posiadaczem Mocnego Dowodu i Argumentu (Sahibu’l-Hudżdża wa’l-Burhan).

On jest Wybranym i Wyróżnionym przez Allaha (al-Mustafa, al-Mudżtaba, al-Muchtar).

On jest Wychwalonym, Godnym Chwały (Muhammad, Ahmad, Mahmud, Hamid).

On jest Muhammedem Godnym Zaufania (Muhammad al-Amin).

On jest Pieczęcią Proroków (Chatam an-Nabijjin). (Kadi Ijad, 189-195)

Oto on, czysta miłość, przykład wiarygodności i uczciwości, wybraniec i przykład do naśladowania. Zrozumienie go jest możliwe przede wszystkim poprzez poznanie go, stawanie się takim jak on i miłość do niego. Zresztą, w tym właśnie tkwi sens zrozumienia go. On sam, mówiąc:

„Kto podąża za moją Sunną, jest ze mnie, a kto odwraca się od niej, nie jest ze mnie.” (Ma'mar ibn Raszid, 11/291)

podkreślił tę prawdę. Krótko mówiąc, zrozumienie i miłość do Proroka (PzN) polega na poprawnym poznaniu go we wszystkich aspektach, naśladowaniu go, częstym wspominaniu jego imienia, szacunku dla jego imienia i uniwersalnych wartości, które nam pozostawił, miłości do tego, co on kochał, i trzymaniu się z dala od tego, czego nienawidził, oraz na przyjmowaniu moralności wypływającej z Koranu, która była jego moralnością.

Rodzaje Miłości w życiu Naszego Proroka

Teraz chcielibyśmy przedstawić przykłady miłości z życia Wysłannika Allaha:

1. Miłość do Allaha

Wysłannik Allaha (s.a.s.) żył w stałej świadomości, że jest sługą pod nieustannym nadzorem Allaha. Starał się wypełniać swoje obowiązki służby wobec Niego bez zaniedbań i w sposób godny siebie. Jego celem w tej kwestii było, by „być wdzięcznym sługą” (Buchari, „Munafikun”, 79). Nasz Prorok (s.a.s) był tym, który najlepiej znał Allaha. Był z Nim w stałej łączności. Jego jedynym pragnieniem było zdobycie Jego zadowolenia. Śmierć była dla niego spotkaniem z Nim. W wielu jego słowach miłość do Allaha i miłość dla Allaha stanowią główny temat. U podstaw jego istoty, będącej czystą miłością, leży właśnie ta bliskość i więź z Wszechmogącym Allahem, który jest źródłem miłości.

2. Miłość do Dzieci

Prorok (PzN) brał dzieci na kolana, całował je i pieścił. (Buchari, „Adab”, 22). Pewnemu człowiekowi, który powiedział, że ma dziesięcioro dzieci i nigdy żadnego z nich nie wziął na ręce i nie pocałował, odrzekł: „Ten, kto nie okazuje miłosierdzia, jemu miłosierdzie nie będzie okazane. Co ja mogę zrobić, jeśli Allah wyrwał miłosierdzie z twego serca!” (tamże). Tak jak zajmował się dziećmi, tak szczególną troską otaczał młodzież, traktował ją poważnie i cenił. Wśród pierwszych, którzy w niego uwierzyli, młodzież zajmowała szczególne i ważne miejsce. Honorował uzdolnioną młodzież, mianując ją dowódcami armii, w których znajdowali się również najwięksi z Towarzyszy. Podczas wyprawy na Tabuk powierzył sztandar plemienia Banu Nadżdżar dwudziestoletniemu Zajdowi ibn Sabitowi; w bitwie pod Badr mianował chorążym dwudziestojednoletniego Ali'ego; na czele czterdziestotysięcznej armii wysłanej przeciwko plemieniu Kuda'a postawił osiemnastoletniego Usamę ibn Zajda; a dwudziestojednoletniego Mu'aza ibn Dżabala wysłał jako gubernatora do Jemenu.

3. Miłość do Rodziny i Krewnych

Był głową rodziny przywiązaną do swoich bliskich. Nigdy nie wahał się pomagać im przy wielu pracach domowych. Gdy była potrzeba, kroił mięso, siekał warzywa, cerował ubrania. Był również bardzo troskliwy o to, by członkowie rodziny wypełniali swoje obowiązki wobec Allaha, ponieważ był adresatem nakazu:

„Nakazuj swojej rodzinie modlitwę i bądź w niej wytrwały! My nie żądamy od ciebie zaopatrzenia; to My ciebie zaopatrujemy. A ostateczny, pomyślny koniec należy do bogobojności.” (Sura Ta-Ha, 20:132)

Swoje wezwanie rozpoczął od najbliższych krewnych, gdyż tak nakazał Allah:

„I ostrzegaj swój najbliższy ród.” (Sura asz-Szu'ara, 26:214)

Zawsze podtrzymywał więzy pokrewieństwa i tego samego wymagał od swoich bliskich. Z naciskiem mówił o miłości do rodziców, nalegał, by kochać swoje mamki, mlecznego brata i przyjaciela ojca, a sam, okazując im należną troskę, dawał najpiękniejszy przykład.

4. Miłość do Przyjaciół

Nasz Prorok (PzN), znosząc wszelkie trudy i cierpienia, podniósł ludzi żyjących w ciemnościach epoki ignorancji do poziomu najdoskonalszych ludzi w historii ludzkości. Przebaczył i uhonorował tych, którzy zadawali mu niewyobrażalne tortury i cierpienia.

„Przyszedł do was Posłaniec spośród was samych. Ciąży mu to, co was spotyka. On troszczy się o was; dla wierzących jest litościwy, miłosierny.” (Sura at-Tauba, 9:128)

„I opuść swoje skrzydła dla wiernych, ochraniając ich z czułością!” (Sura al-Hidżr, 15:88)

„I opuść swoje skrzydła dla tych spośród wiernych, którzy poszli za tobą...” (Sura asz-Szu'ara, 26:215)

5. Miłość do Ummy (Wspólnoty)

Tak jak poświęcił swoje życie swojej ummie, tak i w życiu ostatecznym, w chwili, gdy nawet prorocy będą martwić się o własny los, On (PzN) będzie wołał: „Moja umma, moja umma! O Allahu, pragnę mojej ummy, mojej ummy!” (Abu Awana, Musnad, 1:158).

6. Miłość do Ludzkości

Jest on prorokiem posłanym jako miłosierdzie dla wszystkich światów (Sura al-Anbija 21/107). Prorokiem, który każdego, bez względu na to, jak zły by był, uważał za adresata swojego wezwania. Prorokiem, który nie cofnął się przed żadnym poświęceniem, aby ratować ludzi. Prorokiem, który chodził od domu do domu, od jarmarku do jarmarku, od miasta do miasta, i organizował wyprawy do wielu miejsc w najtrudniejszych warunkach i czasach. Prorokiem, który wypełniał swoje obowiązki wobec sąsiadów, nie czyniąc różnic ze względu na wiarę. Prorokiem, który stanowczo sprzeciwiał się niesprawiedliwemu zabijaniu ludzi i, kimkolwiek by byli, zadawaniu im cierpienia i tortur oraz ich zniewalaniu. Nawet na wojnie zakazał zabijania ludzi poprzez tortury i nakazał, aby nigdy nie krzywdzić tych, którzy nie biorą udziału w walce, oraz tych, którzy deklarują, że są muzułmanami. Liczba ludzi, którzy zginęli w wojnach prowadzonych w jego czasach, nie sięga czterystu.

Miłość i współczucie Proroka (PzN) miały boskie źródło:

„Dzięki miłosierdziu od Allaha byłeś dla nich łagodny. A gdybyś był surowy i twardego serca, to z pewnością rozproszyliby się wokół ciebie. Przebaczaj im więc i proś o przebaczenie dla nich, i naradzaj się z nimi w każdej sprawie. A kiedy podejmiesz decyzję, zaufaj Allahowi! Zaprawdę, Allah miłuje tych, którzy ufają.” (Sura Al-i Imran, 3:159)

7. Miłość do Innych Stworzeń i Środowiska

Widzimy, że przywiązywał on wielką wagę również do istot innych niż ludzie, do zwierząt i roślin, i robił wszystko, co w jego mocy, żeby unikać zanieczyszczania środowiska. Mówiąc:

„Okazujcie miłosierdzie tym, którzy są na ziemi, aby ci, którzy są w niebie, okazali miłosierdzie wam.” (Tirmizi, Birr, 16)

uzależnił osiągnięcie miłosierdzia od okazywania miłosierdzia wszystkim istotom na ziemi. Wskazując, że kobiecie, która napoiła psa, zostało przebaczone, podkreślił, że dręczenie kota i doprowadzenie do jego śmierci ściąga gniew Allaha. Gdy spotkał człowieka dojącego kozę, powiedział mu:

„Gdy doiłeś, zostaw trochę mleka dla jej koźlęcia.” (Madżma'uz-Zawaid, 8:196)

Tym, którzy pytali go: „Czy jest nagroda za dobroć okazaną zwierzętom?”, odpowiedział: „Tak, jest nagroda za dobroć okazaną każdej żywej istocie.” (Buchari, Szurb, 9). Nakazał, aby nawet zwierzęta zabijać naostrzonym nożem i bez zadawania im nadmiernego cierpienia. (Muslim, „Sayd”, 57).

Pewnego razu sam zasadził pięćset palm daktylowych (Ahmad ibn Hanbal, 5:354) i powiedział na ten temat:

„Jeśli muzułmanin zasadzi drzewo, a z jego owoców zje człowiek, zwierzę domowe lub dzikie, albo ptak, to, co zostało zjedzone, liczy się jako jałmużna dla tego, kto je zasadził.” (Muslim, Musakat, 10)

„Nawet jeśli nadejdzie Godzina Sądu, a w waszej ręce będzie sadzonka, musicie ją zasadzić.” (Buchari, al-Adab al-Mufrad, 168)

Człowiekowi, który uderzał kijem w drzewo, aby jego liście opadły dla owiec, zwrócił uwagę:

„Zwolnij trochę, nie uderzaj w drzewo, nie łam go, strząśnij liście, potrząsając nim delikatnie!” (Usd al-Ghaba, 3:276)

Oprócz tego, że Wszechmogący Allah ogłosił Mekkę strefą Haram (obszarem uświęconym), czyniąc ją w pewnym sensie obszarem chronionym, On (s.a.s.) również ogłosił Medynę i Ta'if obszarami chronionymi.

Nasz Prorok (s.a.s), który powiedział: „Ziemia została mi uczyniona meczetem, a jej gleba jest czysta i oczyszczająca”, ma wiele hadisów wyrażających miłość do Mekki, Medyny, góry Uhud i innych miejsc. Interesował się również ciałami niebieskimi, a ich wschody i zachody traktował jako okazję do modlitwy.

Kochać Proroka

Miłość to uczucie, które zamieszkuje w sercu i manifestuje się w świecie zewnętrznym poprzez słowa i czyny. Miłość to akt dawania. Oddanie serca ukochanemu, dawanie tego, co należy dać  ukochanej osobie – to jest miłość. Kochać Proroka (PzN) to oddać mu serce, ponosić dla niego ofiary, a nawet, gdy zajdzie potrzeba, oddać za niego swoje majątek i życie. A to dzieje się poprzez poznanie go, naśladowanie go, kochanie tych, których on kochał, szacunek dla dziedzictwa, które nam pozostawił – Księgę Koranu i Sunnę – oraz podtrzymanie i obronę tego dziedzictwa, i nigdy nie stawianie siebie przed nim w żadnej kwestii.

Nie ma miłości bez wiedzy. Dlatego, nie poznawszy go poprawnie, nie możemy go odpowiednio kochać. Ograniczanie jego miłości jedynie do wymawiania jego imienia i wspominania go z szacunkiem, a także ograniczanie jej do szacunku dla jego osobistych przedmiotów (Świętych Relikwii), nie jest właściwe. Kochać go to wspominać go z szacunkiem i często. To świadomość, że wspominamy go, gdy recytujemy Tawhid, gdy odmawiamy za niego Salawat, gdy słyszymy Muhammadowe wezwanie na modlitwę (Adhan), gdy w modlitwie podczas Taszahhudu mówimy: „Pokój, miłosierdzie i błogosławieństwo Allaha niech będzie z tobą, o Proroku!”, gdy odmawiamy modlitwy Salli-Barik.

Aby być kochanym, trzeba kochać. A aby zasłużyć na miłość, kochać i być kochanym, możliwe jest to poprzez więź z źródłem miłości, Wszechmogącym Allahem.

„Zaprawdę, tych, którzy uwierzyli i czynili dobre dzieła, Miłosierny obdarzy miłością (zarówno u Allaha, jak i u stworzeń)...” (Sura Marjam, 19:96)

Źródłem miłości jest Allah, którego jednym z imion jest Al-Wadud (Miłujący).

„Powiedz: «Jeśli kochacie Allaha, to postępujcie za mną, a Allah was pokocha i przebaczy wam wasze grzechy. Allah jest Przebaczający, Litościwy.» Powiedz: «Bądźcie posłuszni Allahowi i Posłańcowi!» A jeśli się odwrócą, to wiedzcie, że Allah nie miłuje niewiernych.” (Sura Al-i Imran, 3:31-32)

Przejawy Miłości do Proroka wśród mieszkańców  Anatolii

Jego imię i imiona go przypominające: Muhammad, Ahmed, Mustafa... Róża (Gül), Güllü, Güldane, Gülber... Każdy Turek to mały Muhammad, czyli Mehmetçik. Imiona jego rodziny (Ahl al-Bajt): Hasan, Husajn, Ali, Fatima, Aisza, Chadidża... Każda turecka dziewczyna to mała Aisza, mała Fatima.

Tylko po to, aby nie okazać braku szacunku jego imieniu, gdyby osoba nosząca jego imię dopuściła się jakiegoś występku i spowodowała błędne skojarzenia, w naszym języku przyjęło się imię, które pisze się tak samo jak „Muhammad”, ale wymawia jako „Mehmed”.

Najpiękniejsze poematy pochwalne na jego cześć, takie jak Mawlidy, kasydy i na'aty oraz inne wiersze. Zajmują one ważne miejsce w naszej literaturze.

Gdy jego imię jest wspominane, kładziemy ręce na piersi, co oznacza: „jesteś w naszym sercu”. Jego imię wspominamy z szacunkiem i odmawiając Salawat. Błogosławione dni i noce, wesela, pogrzeby, pożegnania żołnierzy i wiele innych szczególnych dni świętuje się, czytając jego Mawlid. Podczas Mawlidu, gdy czytane są wersy opisujące jego narodziny, wstajemy, jakby on sam stał przed nami. Nasze meczety, nasze domy są ozdobione tablicami z jego imieniem i opisem jego cech (Szama'il).

On (PzN)jest umiłowanym przez Allaha (Habibullah).

Jego osobiste przedmioty, które dotarły do nas, przez wieki były naszą dumą i chlubą.

Nasi poeci z poranną bryzą, z płynącymi wodami, z ludźmi udającymi się na pielgrzymkę, a nasze dzieci z bocianami, zawsze wysyłali mu pozdrowienia.

Ale nasze obowiązki wobec tego ogniska miłości nie powinny ograniczać się do tego. Powinniśmy go poznać w całości i w zdrowy sposób, naśladować go i starać się być muzułmanami godnymi niego.

Rzesze  spośród  nas nieustannie wysyłają mu pozdrowienia; poeci wraz z poranną bryzą i z płynącą wodą, ludzie wybierający się na pielgrzymkę, i nasze dzieci wraz z bocianami.

Nasze zobowiązania wobec Niego nie powinny jednak zamykać się w takich aktach. Mamy obowiązek poznać go w pełni i w sposób prawidłowy, naśladować go, i tym samym starać się być takimi muzułmanami, byśmy byli go godni.

Źródła:

Asım Köksal, Historia Islamu; Buchari, al-Adab al-Mufrad; Historia Islamu od narodzin do współczesności; Abu Awana, Musnad; Ibn Hiszam, as-Sirat an-Nabawijja; Ibn al-Arabi, Miłość Boża, (tłum. Mahmut Kanık), Stambuł, 1998; Kadi Ijad, Kitab asz-Szifa; Ma'mar ibn Raszid, al-Dżami'; Mehmet Bayraktar, „Świadomość ekologiczna w Epoce Szczęśliwości”, Islam w Epoce Szczęśliwości we wszystkich aspektach; Muhammed Hamidullah, Wojny Proroka; Al-Munawi, Fajd al-Kadir; At-Tabari, Tafsir; Ibn Kasir, Tafsir; Ar-Razi, Tafsir; Al-Kurtubi, Tafsir.

Mü'min (Mu’min) to, w terminologii islamskiej, osoba wierząca, która szczerze i z przekonaniem wierzy w Allaha, w Dzień Sądu Ostatecznego (Ahiret) oraz w pozostałe zasady wiary (iman). Jeśli ktoś deklaruje „Jestem Muzułmaninem”, jest uznawany za mü'mina.

Główne cechy mü'mina, przedstawione przez Allaha w Koranie, możemy wymienić w następujących punktach:

Wierzący oddają cześć wyłącznie Allahowi. W ich umysłach nie ma żadnej innej istoty, którą by (ubóstwiali, czynili kogoś lub coś bogiem). (Sura Al-Fatiha, 1:1-7; Sura An-Nisa, 4:36)

• Odczuwają bojaźń przed Allahem i są bogobojni. Bardzo wystrzegają się czynienia czegokolwiek, co Allah zakazał lub co jest sprzeczne z Jego wolą. (Sura Al-Imran, 3:102; Sura Ya-Sin, 36:11; Sura At-Taghabun, 64:15-16; Sura Az-Zumar, 39:23)

• Ufają jedynie Allahowi. (Sura Al-Baqarah, 2:249; Sura At-Tawbah, 9:25-26)

• Nie boją się nikogo oprócz Allaha. (Sura Al-Ahzab, 33:39)

• Są wdzięczni Allahowi. Z tego powodu ich sytuacja materialna, czy to w niedostatku, czy w obfitości, nie przysparza im smutku ani nie prowadzi do pychy. (Sura Al-Baqarah, 2:172; Sura Al-Isra, 17:3; Sura Ibrahim, 14:7)

• Ich wiara oparta jest na pewnej wiedzy. Nigdy nie dopuszczają myśli o odejściu od dążenia do zadowolenia Allaha. Każdego dnia kontynuują swoją służbę z jeszcze większym zapałem i entuzjazmem. (Sura Al-Hujurat, 49:15; Sura Al-Baqarah, 2:4)

• Są mocno przywiązani do Koranu. Wszystkie swoje działania dostosowują do Koranu. Natychmiast porzucają postawę, którą uznają za błędną w świetle Koranu. (Sura Al-A'raf, 7:170; Sura Al-Ma'idah, 5:49; Sura Al-Baqarah, 2:121)

• Nieustannie wspominają Allaha. Wiedzą, że Allah wszystko widzi i słyszy, i stale pamiętają o Jego nieskończonej mocy. (Sura Al-Imran, 3:191; Sura Ar-Ra'd, 13:28; Sura An-Nur, 24:37; Sura Al-A'raf, 7:205; Sura Al-Ankabut, 29:45)

• Uznają swoją słabość wobec Allaha. Są pokorni. (Nie oznacza to jednak okazywania bezsilności czy uległości wobec ludzi). (Sura Al-Baqarah, 2:286; Sura Al-A'raf, 7:188)

• Wiedzą, że wszystko pochodzi od Allaha. Dlatego nie wpadają w panikę w obliczu żadnych wydarzeń, zawsze zachowują spokój i powierzają się Bogu (tawakkul – pełne zaufanie i poleganie na Bożym planie). (Sura At-Tawbah, 9:51; Sura At-Taghabun, 64:11; Sura Yunus, 10:49; Sura Al-Hadid, 57:22)

• Są zwróceni ku życiu ostatecznemu (Ahiret); ono jest ich głównym celem. Jednakże korzystają również z dóbr tego świata i starają się stworzyć na ziemi środowisko przypominające raj. (Sura An-Nisa, 4:74; Sura Sad, 38:46; Sura Al-A'raf, 7:31-32)

• Za przyjaciół i powierników uznają jedynie Allaha i wierzących. (Sura Al-Ma'idah, 5:55-56; Sura Al-Mujadilah, 58:22)

• Są ludźmi rozumnymi. Ponieważ w każdej chwili mają świadomość służby Bogu, są nieustannie uważni i czujni. Stale wykonują racjonalne działania na rzecz wierzących i religii. (Sura Ghafir, 40:54; Sura Az-Zumar, 39:18)

Z całych sił, w imię Allaha, prowadzą wielką intelektualną walkę z niewierzącymi, zwłaszcza z ich przywódcami. Kontynuują swoją walkę bez znużenia i osłabienia. Wytrwale bronią prawdy i przeciwstawiają się niewierze.  (Sura Al-Anfal, 8:39; Sura Al-Hajj, 22:78; Sura Al-Hujurat, 49:15; Sura At-Tawbah, 9:12)

• Nie wahają się mówić prawdy. Nie powstrzymują się od głoszenia prawdy z obawy przed ludźmi. Nie zważają na to, co mówią o nich niewierzący, na ich drwiny i ataki, i nie boją się nagany krytykujących. (Sura Al-Ma'idah, 5:54, 67; Sura Al-A'raf, 7:2)

• Przekazują religię Allaha (tebliğ). Na różne sposoby zapraszają ludzi do religii Allaha. (Sura Nuh, 71:5-9)

• Nie są opresyjni. Są miłosierni i łagodni. (Sura An-Nahl, 16:125; Sura At-Tawbah, 9:128; Sura Hud, 11:75)

• Nie dają się ponieść gniewowi; są tolerancyjni i przebaczający. (Sura Al-Imran, 3:134; Sura Al-A'raf, 7:199; Sura Ash-Shura, 42:40-43)

• Są ludźmi godnymi zaufania. Prezentują niezwykle silną osobowość i wzbudzają zaufanie w swoim otoczeniu. (Sura Ad-Dukhan, 44:17-18; Sura At-Takwir, 81:19-21; Sura Al-Ma'idah, 5:12; Sura An-Nahl, 16:120)

• Doświadczają ucisku i prześladowań. (Sura Ash-Shu'ara, 26:49, 167; Sura Al-Ankabut, 29:24; Sura Ya-Sin, 36:18; Sura Ibrahim, 14:6; Sura An-Naml, 27:49, 56; Sura Hud, 11:91)

• Znoszą trudności. (Sura Al-Ankabut, 29:2-3; Sura Al-Baqarah, 2:156, 214; Sura Al-Imran, 3:142, 146, 195; Sura Al-Ahzab, 33:48; Sura Muhammad, 47:31; Sura Al-An'am, 6:34)

Nie boją się prześladowań ani śmierci. Ponieważ wiedzą, że prawdziwe życie i nagroda są w życiu przyszłym. (Sura At-Tawbah, 9:111; Sura Al-Imran, 3:156-158, 169-171, 173; Sura Ash-Shu'ara, 26:49-50; Sura As-Saffat, 37:97-99; Sura An-Nisa, 4:74)

• Spotykają się z atakami, spiskami i kpinami ze strony niewierzących. (Sura Al-Baqarah, 2:14, 212)

• Są pod ochroną Allaha. Wszystkie spiski przeciwko nim obracają się wniwecz. Allah chroni ich przed wszelkimi oszczerstwami i intrygami, dając im przewagę. (Sura Al-Imran, 3:110-111, 120; Sura Ibrahim, 14:46; Sura Al-Anfal, 8:30; Sura An-Nahl, 16:26; Sura Yusuf, 12:34; Sura Al-Hajj, 22:38; Sura Al-Ma'idah, 5:42, 105; Sura An-Nisa, 4:141)

• Są ostrożni wobec niewierzących. (Sura An-Nisa, 4:71, 102; Sura Yusuf, 12:67)

• Uznają Szatana i jego zwolenników za wrogów. (Sura Fatir, 35:6; Sura Az-Zukhruf, 43:62; Sura Al-Mumtahanah, 60:1; Sura An-Nisa, 4:101; Sura Al-Ma'idah, 5:82)

• Walczą z hipokrytami (munafikami) i nie przebywają z osobami o charakterze hipokryty. (Sura At-Tawbah, 9:83, 95, 123)

• Przeciwstawiają się tyranii niewierzących. (Sura Al-Ahzab, 33:60-62; Sura Al-Hashr, 59:6; Sura At-Tawbah, 9:14-15, 52)

• Działają, konsultując się ze sobą nawzajem (istişare – zasada wzajemnej narady). (Sura Ash-Shura, 42:38)

• Nie pożądają wystawnego stylu życia niewierzących. (Sura Al-Kahf, 18:28; Sura At-Tawbah, 9:55; Sura Ta-Ha, 20:131)

• Nie ulegają wpływowi bogactwa i pozycji społecznej. (Sura Al-Hajj, 22:41; Sura Al-Qasas, 28:79-80; Sura An-Nahl, 16:123)

• Przykładają wielką wagę do aktów czci (ibadet); starannie wykonują rytualną modlitwę (namaz), post (oruç) i inne podobne praktyki religijne. (Sura Al-Baqarah, 2:238; Sura Al-Anfal, 8:3; Sura Al-Mu'minun, 23:1-2)

• Kierują się kryteriami danymi przez Allaha, a nie opinią większości. (Sura Al-An'am, 6:116)

• Dokładają starań, aby zbliżyć się do Allaha i być wzorowymi wierzącymi. (Sura Al-Ma'idah, 5:35; Sura Fatir, 35:32; Sura Al-Waqi'ah, 56:10-14; Sura Al-Furqan, 25:74)

• Nie poddają się wpływowi Szatana. (Sura Al-A'raf, 7:201; Sura Al-Hijr, 15:39-42; Sura An-Nahl, 16:98-99)

Nie naśladują ślepo swoich przodków. Postępują zgodnie z Koranem.  Koran potępia ślepe naśladowanie tradycji, jeśli jest ona sprzeczna z prawdą.(Sura Ibrahim, 14:10; Sura Hud, 11:62, 109)

• Unikają marnotrawstwa. (Sura Al-An'am, 6:141; Sura Al-Furqan, 25:67)

• Zachowują czystość moralną (cnotę) i zawierają małżeństwa w sposób, jakiego życzy sobie Allah. (Sura Al-Mu'minun, 23:5-6; Sura An-Nur, 24:3, 26, 30; Sura Al-Baqarah, 2:221; Sura Al-Ma'idah, 5:5; Sura Al-Mumtahanah, 60:10)

• Nie popadają w skrajności w religii. (Sura Al-Baqarah, 2:143; Sura An-Nisa, 4:171)

• Są ofiarni. (Sura Al-Insan, 76:8; Sura Al-Imran, 3:92, 134; Sura At-Tawbah, 9:92)

• Dbają o czystość. (Sura Al-Baqarah, 2:125, 168; Sura Al-Muddaththir, 74:1-5)

• Nie obmawiają wierzących za ich plecami i nie wyszukują ich wad. (Sura Al-Hujurat, 49:12)

• Wystrzegają się zawiści. (Sura An-Nisa, 4:128)

• Są tymi, którzy proszą Allaha o przebaczenie. (Sura Al-Baqarah, 2:286; Sura Al-Imran, 3:16-17, 147, 193; Sura Al-Hashr, 59:10; Sura Nuh, 71:28)

Tevhid (Tałhid): Słowo to ma znaczenie „czynienia jednym”, „wiary, że nie ma innego bóstwa poza Allahem” oraz „powtarzania słów Lâ ilâhe illâllah”.

Gdy mowa o Tevhid, na myśl natychmiast przychodzą słowa „lâ ilâhe illâllah” (la ilaha illallah). Słowa te nazywane są kelime-i tevhid (kalimat at-tałhid – Słowo Jedności) i wyrażają, że nie ma innego prawdziwego obiektu czci (hak mabut) poza Allahem.

Świat istnienia bywa opisywany za pomocą różnych metafor. Jedną z nich jest „pałac wszechświata” (kâinat sarayı). Tevhid jest zatem wiarą w to, że władca tego pałacu jest jeden, jest uznaniem go za jedynego i nieprzypisywaniem mu żadnych wspólników.

Podłoga pałacu wszechświata nie może należeć do kogoś innego, a sufit do kogoś jeszcze innego. Dywany, lampy i inne wyposażenie tego pałacu nie zostały sprowadzone z innego świata i tu zamontowane. Wszystko w pałacu, a co najważniejsze, każdy gość, rodzi się z samego pałacu. Spójrzmy na kwiat: wszystko, od ziemi po słońce, ma w nim swój udział. Spójrzmy na ludzkie ciało: pierwiastki, które są fundamentalnymi kamieniami tego pałacu, są obecne również w nim.

Góry zostały ustawione na równinach niczym fotele. Ale nie zostały przyniesione z innego miejsca, lecz wzniosły się wewnątrz samej równiny. Owoce trzymają się gałęzi. Nie zostały zaimportowane z innej krainy, lecz wydobyte z wnętrza drzewa.

Dziecko siedzi na kolanach matki. Nie przybyło z innego kraju, lecz wzrastało w jej łonie. Słońce stało się lampą dla tego pałacu. Nie zostało kupione z innego miejsca, lecz stworzone razem z niebem.

Niezliczone, niemal nieskończone byty istniejące w tym świecie zostały zjednoczone (tevhid edilmiş), połączone, ustanowiono między nimi relacje, a ten świat istnienia przybrał formę pałacu. Ludzie, którzy to rozważają, recytują kelime-i tevhid i uznają, że ten pałac ze wszystkim, co w nim jest, jest wyłącznie własnością i stworzeniem Allaha.

Chociaż kelime-i tevhid oznacza, że nie ma innego prawdziwego obiektu czci poza Allahem, to zawarte w tych słowach imię „Allah” obejmuje wszystkie Boskie imiona (İlâhî isimler). Dlatego skrywa w sobie również takie znaczenia jak: „Nie ma innego Muhyi (Dawcy życia) poza Allahem”, „Nie ma innego Halik (Stwórcy) poza Allahem”, „Nie ma innego Malik (Władcy) poza Allahem”. W ten sposób w tej jednej deklaracji jedności (Tevhid) kryje się tyle deklaracji jedności, ile jest Boskich imion.

Niektórzy z naszych uczonych dzielą Tevhid na „teoretyczny” (ilmî) i „praktyczny” (amelî). Zgodnie z tą klasyfikacją wiedza o tym, że Allah jest jeden, i że wszelka jedność we wszechświecie wskazuje na Jego jedność, jest Tevhidem teoretycznym. Tevhid praktyczny polega natomiast na tym, że ta wiara w jedność w pełni panuje w sferze czynów człowieka.

Werset (âyet-i kerime) ze szlachetnej Sury Al-Fatiha „İyyake na’büdü ve iyyake nestain” uczy nas Tevhidu praktycznego: „Tylko Ciebie czcimy i tylko u Ciebie szukamy wsparcia.” Oznacza to: Zwracamy się tylko w kierunku, który nam wskazałeś, tylko przed Tobą stajemy ze złożonymi rękoma, tylko Tobie wykonujemy skłon (rükû) i pokłon do ziemi (secde). Angażujemy nasze umysły tylko w to, co jest Tobie miłe, a w naszych sercach umieszczamy tylko tę miłość, która zyska Twoje upodobanie.

Człowiek, który czci tylko Allaha, uwalnia się od poniżenia, jakim jest kult fałszywych bóstw (batıl mabutlar), podobnie jak sługa, który tylko u Niego szuka pomocy, uwalnia się od pogoni za przyczynami i bycia niewolnikiem wydarzeń. Znajduje schronienie u swojego Pana w stanie pełnego zaufania (tevekkül / tałakkul). Jest to nie tylko wzniosła przyjemność duchowa, ale także niezwykła siła.

Droga do stania się doskonałym wiernym (kâmil mü’min) prowadzi właśnie przez osiągnięcie doskonałości zarówno w teoretycznym, jak i praktycznym Tevhidzie.

Tevhid nie ogranicza się tylko do tego. Mówi się o nim również w kontekście atrybutów (sıfat), imion (esma) i działań (fiiller). Można to podsumować następująco:

• Tevhid-i Ef’al (Jedność w Działaniu): Wiedza o tym, że przyczyny nie mają żadnego realnego wpływu na stwarzanie i zarządzanie rzeczami oraz wiara w to, że jedynym stwórcą jest tylko Allah.

• Tevhid-i Sıfat (Jedność w Atrybutach): Wiedza o tym, że atrybuty takie jak wiedza, moc czy wola, przypisane stworzeniom, również są stworzeniami Allaha, i nieprzypisywanie im niezależnego bytu.

• Tevhid-i Zât (Jedność w Istocie): Uznawanie każdego bytu za znikomy w porównaniu z Jego istotą i istnieniem.

Dawanie życia, sprowadzanie śmierci, obdarzanie zdrowiem, prowadzenie drogą prostą, zaopatrywanie – każde z nich jest osobnym działaniem (fiil). Te niemal nieskończone działania opierają się na tych samych atrybutach. Są to atrybuty: „Życie (hayat), Wiedza (ilim), Moc (kudret), Słuch (sem’), Wzrok (basar), Wola (irade), Mowa (kelâm), Stwarzanie (tekvin)”. Uznawanie, że wszystkie te nieskończone działania przejawiające się w świecie stworzeń pochodzą od tych boskich atrybutów, jest właśnie Tevhid-i Ef’al. Natomiast przypisanie wszystkich tych atrybutów jednej, jedynej istocie (zât) jest Tevhid-i Zât.