Czy geny mają wpływ na to, czy człowiek wierzy, czy nie? Czy taka sytuacja znosi odpowiedzialność człowieka?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Posiadanie inteligencji nie jest wprost proporcjonalne do tego, czy ktoś wierzy, czy nie. Gdyby tak było, byłoby to niesprawiedliwe. Wymagałoby to, aby osoby bardzo inteligentne wierzyły, a te mniej inteligentne pozostawały niewierzące.

Kwestia wiary lub jej braku jest całkowicie związana z wolą człowieka. Każdy, kto posiada umysł, niezależnie od stopnia jego sprawności, i jest poczytalny, ponosi odpowiedzialność. Wezwanie do wiary (tur. teklif – propozycja i obowiązek przyjęcia wiary) jest skierowane do rozumu. Jednak jego przyjęcie lub odrzucenie zależy od woli. Człowiek za pomocą swojej woli albo je akceptuje, albo odrzuca.

Szatan, mimo że był bardzo inteligentny i znał Boga, zbuntował się. Jego bunt nie wynikał z braku rozumu. Chociaż czynniki, o których wspominasz, mogą być przyczynami wpływającymi na wiarę lub niewiarę człowieka, podstawą pozostaje wola (arab. irada – wolna wola). Żadna z tych przyczyn nie wpływa na odpowiedzialność człowieka. Odpowiedzialność nie dotyczy jedynie osób niepoczytalnych oraz tych, do których nie dotarło boskie przesłanie (tebliğ – przekazanie posłannictwa Bożego).

Struktura genetyczna nie ma stuprocentowego wpływu na wolę człowieka. Może ona być jedynie jedną z przyczyn. Zgodnie z wymogami próby, jakiej poddawany jest człowiek na świecie (imtihan – Boży test wiary i uczynków), nieuchronnie będą istnieć czynniki wpływające na decyzję o wierze lub niewierze. Jednak żaden z nich nie jest w stu procentach decydujący. Gdyby struktura genetyczna miała stuprocentowy wpływ na wiarę człowieka, wszyscy ludzie musieliby wierzyć tak jak Prorok Adam (Hz. Adem, aleyhisselam – pokój z Nim). Ostatecznie, genetyczna struktura wszystkich ludzi pochodzi od Proroka Adama (aleyhisselam). Syn Proroka Nuha (Hz. Nuh, aleyhisselam – pokój z Nim) zginął w potopie, nie uwierzywszy swojemu ojcu. Ta sytuacja pokazuje, że w kwestii wiary struktura genetyczna nie ma decydującego wpływu. W naturze człowieka istnieje skłonność zarówno do wiary, jak i do buntu. Jednakże obie te skłonności są na równym poziomie.

Według tafsiru (tafsir – egzegeza i komentarz do Koranu) autorstwa Sa'da al-Din al-Taftazaniego (Sa'd-ı Taftazanî – wpływowy perski teolog i uczony muzułmański), wiara (iman – w teologii islamskiej oznacza wewnętrzne przekonanie i publiczne wyznanie wiary w jedynego Boga i zasady islamu) jest zdefiniowana jako: "Światło (nur), które Bóg Wszechmogący (Cenab-ı Hakk') zsyła do serca sługi, którego zechce, po tym, jak sługa użyje swojej częściowej wolnej woli (cüz-i ihtiyari – zdolność człowieka do dokonania wyboru, po którym Bóg stwarza dane działanie)".

(Cytowane w dziele İşârâtü'l-İ'câz, którego autorem jest Said Nursi – wybitny teolog muzułmański z Turcji).

Poznaj Islam