Czy islam narzuca określoną formę ubioru? Jaki jest cel zakrywania się? Co oznacza „szata pobożności”? Czy w dzisiejszych czasach tesettür (islamskie okrycie) ma zastosowanie ?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Zakrywanie się jest wymogiem natury stworzenia

Zakrywanie się jest jednym z najważniejszych czynników odcinających drogi prowadzące człowieka do nierządu (zina). Zakrywanie się jest zgodne z naturą (fıtri), jest więc  koniecznością wynikającą z natury samego stworzenia. Zobaczmy, jak tę kwestię wyjaśnia nasz nauczyciel Bediüzzaman Said Nursi:

Zakrywanie się jest dla kobiet rzeczą w pełni naturalną, a ich natura (fitra) tego wymaga. Kobiety mają bowiem naturalną skłonność do tego, by być kochanymi, a nie nienawidzonymi, oraz by nie być narażonymi na poniżenie. Ponadto 60-70% kobiet, z powodów takich jak starość czy niedoskonałości urody, nie chce pokazywać się wszystkim wokoło. Także z innych powodów, np  zazdrości nie chcą wypaść niekorzystnie na tle piękniejszych od siebie. Pragną się zakrywać z obawy przed napaścią i oskarżeniami, aby nie stać się ofiarą ataku lub nie zostać posądzoną o niewierność w oczach męża.

Wiadomo, że człowiek czuje się skrępowany i nerwowy  z powodu ciągłychpojrzeńi osób, których nie lubi. Podobnie piękna kobieta, która nie jest zepsuta moralnie, będąc istotą delikatną i łatwo ulegającą wrażeniom, z pewnością czuje się skrępowana przez spojrzenia. Jest wiele kobiet, które skarżą się na natarczywe spojrzenia, mówiąc: „Ci podli ludzie osaczają nas wzrokiem i niepokoją”.

Oznacza to, że sprzeciw cywilizacji wobec zakrywania się jest w pewnym sensie sprzeciwem wobec naturalnych i wrodzonych praw świata kobiecego. Tymczasem Koran, nakazując zakrywanie się, ratuje kobiety – które mogą być pomnikami czułości i bezcennymi, wiecznymi towarzyszkami życia – od poniżenia, upokorzenia, niewoli i nędzy.

Ponadto, kobiety z natury odczuwają pewną nieśmiałość (çekingenlik) wobec obcych mężczyzn. Ta nieśmiałość z kolei wymaga zakrywania się. Co więcej, natura kobiety nakazuje, by poprzez zakrycie nie rozbudzać zmysłowych żądz (şehevi arzular) obcych mężczyzn i nie dawać im pola do napaści. Rzeczą, która powie „stop” takim złym myślom i postawi tamę ekscesom, jest tesettür (islamskie okrycie), który jest niczym twierdza (kale) kobiety.

Godna pożałowania sytuacja, w jakiej znajdują się dziś kobiety, kryzys moralny, w jakim pogrążona jest nasza młodzież, oraz bardzo złe skutki uboczne tej sytuacji są jak policzek (şamar) wymierzony w twarz tym, którzy sprzeciwiają się tesettür i nazywają nakaz zakrywania się „niewolnictwem”.

Niezwykle silna miłość i więź między kobietą a mężczyzną nie wynika jedynie z potrzeb doczesnego świata. Kobieta nie jest dla swojego męża towarzyszką życia wyłącznie na czas życia na tym świecie. W życiu wiecznym kobieta również będzie dla swojego męża wieczną towarzyszką życia (ebedi bir hayat arkadaşı).

Wobec tego kobieta nie powinna okazywać zainteresowania, przywiązania i zażyłości nikomu poza swoim mężem, który pozostanie jej wiecznym towarzyszem. Nie powinna przyciągać spojrzeń innych mężczyzn ku swojej urodzie, nie powinna sprawiać mężowi przykrości w tej kwestii ani wzbudzać jego zazdrości.

Ponieważ więź wierzącego (mu'min) męża z żoną, wynikająca z jego wiary, nie jest ograniczona tylko do życia doczesnego i czasu trwania jej urody, ani nie jest miłością przemijającą. Ta więź jest związana z głęboką i poważną miłością oraz szacunkiem, wynikającym z faktu, że kobieta będzie jego wieczną towarzyszką życia w zaświatach. Co więcej, mąż darzy ją tą szczerą miłością i szacunkiem nie tylko w czasie, gdy jest ona młoda i piękna, ale także w  starości i w czasie, gdy jej uroda przeminie. W zamian za to, wymogiem człowieczeństwa (insanlık) jest, aby kobieta również zachowała swoje piękno wyłącznie dla spojrzenia męża i okazywała miłość tylko jemu.

Szczęście rodziny rodzi się z wzajemnego zaufania (emniyet), szczerego szacunku i miłości między mężem a żoną. Brak skromnego okrycia (tesettürsüzlük) i nieskromność niszczą to zaufanie oraz unicestwiają wzajemny szacunek i miłość.

Wzrost liczby potomstwa jest rzeczą powszechnie pożądaną. Żaden naród ani rząd nie uważał inaczej. Nasz Prorok (aleyhissalatu vesselam) powiedział: „Żeńcie się i mnóżcie. W Dniu Zmartwychwstania będę szczycił się waszą mnogością” (Ibn Madżah, Nikah 1). Tymczasem nieskromność nie zwiększa liczby małżeństw, lecz ją zmniejsza. (Faktem jest, że dziś w niektórych krajach europejskich próbuje się ożywić instytucję małżeństwa poprzez oferowanie wsparcia finansowego z powodu zawarcia związku małżeńskiego).

Co więcej, naszego kraju nie można porównywać z Europą. Kraje europejskie to  region świata o chłodnej naturze (soğuk tabiatlı). Natomiast kontynent azjatycki – świat islamu – to w porównaniu z Europą ciepłe krainy. Wiadomo, że otoczenie ma wpływ na charakter i zachowanie się człowieka. Nieskromność, która nieustannie pobudza zmysłowe żądze ludzi z ciepłych krajów, którzy zwykle mają wrażliwym i podatnym na wpływy usposobieniu, z pewnością prowadzi do wielu nadużyć (suiistimal), marnotrawstwa (israf – tu w sensie energii życiowej) i osłabienia potomstwa. Mężczyzna czuje się zmuszony do zaspokajania popędu co kilka dni, zamiast naturalnej jego potrzeby, która pojawiłaby się się raz na miesiąc lub dwadzieścia dni. Wówczas, gdy przez około piętnaście dni w miesiącu jest zmuszony do powstrzymywania się od zbliżenia z żoną z powodu jej niedyspozycji takich jak menstruacja (hayız), jeśli ulegnie on swojej chuci, może skłonić się ku rozpuście (fuhşiyat). (Lem'alar, 24. Lem'a, s. 318-323)

Czy islam narzuca określoną formę ubioru?

Nie można powiedzieć, że w islamie istnieje stały, określony fason ubioru. Ani dla naszego Proroka (aleyhissalatu vesselam), ani dla Szlachetnych Towarzyszy (Sahaba al-kiram) nie istniał żaden szczególny strój. Zresztą, praktykowanie tak uniwersalnej religii jak islam, obejmującej całą ludzkość, w ramach jakichś jednolitych i obowiązkowych  strojów, byłoby sprzeczne z jej uniwersalizmem. Gdy spojrzymy na ubiór Chluby Ludzkości na przestrzeni jego życia, nie spotkamy się z jednym typem odzieży. Wysłannik Allaha nosił czasem pesztamal (rodzaj przepaski biodrowej), czasem urbę (rodzaj tuniki), a czasem piękną entari (długa, luźna szata).

Abdullah ibn Dżabir opowiada: „Na Allaha, widziałem Wysłannika Allaha w świetle księżyca, ubranego w entari (długą, luźną szatę) i koszulę. Nikt nie mógłby wyglądać piękniej w takim stroju.” Inny Towarzysz pewnego dnia poprosił o piękną koszulę, którą zobaczył na plecach Wysłannika Allaha. Wysłannik Allaha zdjął ją i podarował mu.

W jego życiu nie można znaleźć jednego rodzaju ubioru ani jakiegokolwiek zalecenia, aby takowy nosić. Wysłannik Allaha nosił to, co było ogólnie przyjętym stylem ubioru w społeczeństwie, lub przynajmniej ubrania w podobnym stylu. Czasem zmieniał je i udoskonalał. Mylne jest również wywodzenie dzisiejszych czarnych szat od Proroka (aleyhissalatu vesselam). Wysłannik Allaha na ogół nosił przyciągającą wzrok biel. Zdarzało mu się też nosić biel, czerwień, a czasem zieleń.

Nie należy przywiązywać wagi do fasonu i koloru stroju. Nie powinny one nigdy stać się przedmiotem sporów i prowadzić do niezgody. Nasi przodkowie, Osmanowie, przyjęli islam i połączyli go z naszą kulturą. Nie przejęli stroju, lecz to, co było istotne. Plemię Kayı  nadal nosiło to, co było w użyciu w ich kraju, z czasem wprowadzając udoskonalenia. Nasze stroje z okresów świetności, z ich piszdonami (rodzaj spodni) i dżepkenami (rodzaj kamizelki), a także nasze skórzane kostiumy przez długi czas były wzorem w Europie.

Zakrywanie się jest nakazem Allaha

W epoce Dżahilijji kobiety, które zakrywały głowy, wiązały swoje chusty na karku lub puszczały je luźno na plecy. Allah Wszechmogący, w szlachetnych wersetach 30-31 sury An-Nur, kategorycznie zakazał tego przedislamskiego zwyczaju i nakazał wierzącym kobietom, aby nie odsłaniały swoich ozdób ani miejsc, gdzie się je nosi – „z wyjątkiem tego, co jest widoczne na zewnątrz” – oraz aby narzucały swoje chusty na dekolty, tak by szczelnie zakrywały włosy, głowę, uszy, szyję, dekolt i piersi.

Aisza (radıyallahu anha – niech Allah będzie z niej zadowolony) powiedziała: „Niech Allah okaże miłosierdzie pierwszym kobietom emigrantkom (muhadżirat). Kiedy Allah Wszechmogący objawił werset: ‚Niech narzucają swoje nakrycia głowy na piersi’, one odcięły kawałki swoich spódnic i zakryły nimi głowy” (Buchari, Tafsir-u Surati’n-Nur 13; Abu Dawud, Libas 33).

Pośpiech, z jakim kobiety ansarów i muhadżirek odcinały kawałki swoich spódnic, aby zakryć głowy po objawieniu tego wersetu, oraz fakt, że gdy siostra Aiszy, Asma, weszła do Proroka (aleyhissalatu vesselam) w cienkiej szacie, a on oznajmił jej, że „kobiecie, która osiągnęła wiek dojrzałości, nie wolno pokazywać niczego oprócz twarzy i dłoni” (Abu Dawud, Libas 32), wskazują, że kobiety są zobowiązane do zakrywania wszystkich wyżej wymienionych miejsc.

Również słowa Proroka (aleyhissalatu vesselam), który, wskazując cztery palce powyżej nadgarstka, powiedział: „Kobiecie, która wierzy w Allaha i Dzień Ostateczny, gdy osiągnie wiek dojrzałości, nie wolno odsłaniać żadnej części ciała oprócz twarzy i dłoni aż do tego miejsca” (Abu Dawud, Libas 33), są dowodem na wiążący charakter nakazów zawartych we wspomnianym wersecie.

Zatrzymajmy się na chwilę przy wyrażeniu Wysłannika Allaha: Kâsiyâtün âriyâtün (ubrane, ale rozebrane). Celem ubioru i zakrycia się kobiety jest ukrycie atrakcyjności jej ciała i niepobudzanie zmysłów patrzących. Z tych słów Proroka (aleyhissalatu vesselam) wyciągamy wniosek, że noszone ubranie powinno być na tyle grube, by nic przez nie nie prześwitywało, a jednocześnie na tyle luźne, by nie pokazywało kształtów ciała.

Jaki jest cel zakrywania się?

Celem zakrywania się, nakazanego przez naszą religię, jest to, by kobiety nie pokazywały swoich ozdób (ziynet) i miejsc ich noszenia mężczyznom, innym niż ich mężowie oraz bliscy krewni ( mahram) , oraz by nie dopuszczały do tego, by obcy mężczyźni je widzieli. Z tego względu okrycie musi być na tyle grube, by nie było widać włosów, koloru skóry ani ozdób, oraz na tyle luźne, by nie zdradzało kształtów ciała. Na ten temat, oprócz wyżej przytoczonych hadisów, istnieje wiele innych. (Muslim, Libas 34, Dżannah 13; Musnad, 2/356)

W 59. wersecie sury Al-Ahzab czytamy: „O Proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, i kobietom wierzących, aby się okrywały swoimi wierzchnimi okryciami. To jest najwłaściwszy sposób, aby były poznawane (jako kobiety cnotliwe) i nie były obrażane”.

W tym wersecie muzułmankom nakazuje się, aby wychodząc z domu, zakładały na siebie wierzchnie okrycie, które nie zdradza kształtów ciała, i nie wychodziły na ulicę w stroju domowym. Z kolei w 60. wersecie sury An-Nur stwierdza się, że starsze kobiety mogą wychodzić na zewnątrz bez wierzchniego okrycia (takiego jak płaszcz, pardesiu czy czador), pod warunkiem zakrycia ozdób i miejsc ich noszenia, o których mowa w 31. wersecie:

„A kobiety w podeszłym wieku, które już nie mają nadziei na małżeństwo, nie popełniają grzechu, jeśli zdejmą swoje wierzchnie szaty, jednakże bez pokazywania swoich ozdób. Lecz lepiej dla nich, żeby ( od tego) się powstrzymywały. Allah jest Słyszący, Wszechwiedzący!”

Podsumowując, zakrywanie przez kobiety części ciała innych niż dłonie, twarz i stopy w obecności mężczyzn, z którymi małżeństwo jest nakazane przez religię, za pomocą stroju (okrycia), który nie ukazuje kształtów ani koloru ciała, oraz poprzez narzucanie chusty na dekolt w taki sposób, by szczelnie zakrywała ona włosy, głowę, szyję i dekolt. To jest ostateczny nakaz (kesin emir) naszej religii, potwierdzony przez Księgę (Koran), Sunnę a także przez jednomyślną zgodę uczonych islamskich (Idżma). Przestrzeganie tych nakazów jest dla muzułmanów obowiązkiem religijnym (vecibe).

„Najpiękniejszą szatą jest szata pobożności (takva)”

Nasz Pan w jednym ze szlachetnych wersetów mówi: „O synowie Adama! Zesłaliśmy wam szaty, by zakrywały waszą nagość, i dla ozdoby. Lecz szata pobożności (takva) jest lepsza. To są znaki Allaha. Być może, wy się opamiętacie!” (Sura Al-A'raf, 7:26)

Ważniejsze od samej szaty jest poczucie pobożności (takva) i wstydliwości (hayâ). Zakrywanie tego, co powinno być zakryte, jest pierwszym warunkiem ochrony godności. Mądrość Allaha sprawiła, że wiele innych żywych istot, którym nie dał poczucia wstydu i potrzeby zakrywania się, obdarzył trwałą, piękną i naturalną szatą.

Jedynie człowieka, któremu dał poczucie wstydu (hayâ), stworzył nagim. W ten sposób człowiek zarówno otrzymuje nagrodę (sevap) za przestrzeganie nakazu zakrywania się, jak i wypełnia swoje zadanie jako namiestnika (chalifa) na ziemi. Wytwarzając i nosząc odzież pozyskaną z roślin, zwierząt i innych materiałów rozprzestrzenionych po całej ziemi, ukazuje on swoją władzę i panowanie nad wszystkimi stworzeniami, co jest jednym z przejawów jego namiestnictwa.

Zakrywanie się jest zachowaniem  właściwym  spośród wszystkich istot, włącznie człowiekowi. Nagość w każdym okresie historii ludzkości była przez sumienie i zdrowy rozsądek określana w sposób stały  jako bezwstyd i bezczelność.

Nakaz zakrywania się w naszej religii ma na celu ochronę zdrowia psychicznego człowieka, jego naturalnej struktury (fitra) i godności, ogólnej moralności społeczeństwa, zachowanie równowagi w relacjach międzyludzkich i między płciami, a także ustanowienie życia seksualnego i rodzinnego godnego ludzkiej godności. Fakt, że przepisy dotyczące  zasad zakrywania się są odmienne dla kobiet i mężczyzn, jest rozróżnieniem dokonanym z uwzględnieniem odmiennej natury  każdej z obu płci.

Czy kobieta, która nie nosi chusty, jest niecnotliwa?

Niewątpliwie nie można nazwać naszych kobiet, które nie zakrywają głów, niecnotliwymi (iffetsiz). Podobnie, nie byłoby trafne określenie każdej kobiety, która zakrywa głowę jako cnotliwej. Zarówno wśród kobiet zakrywających głowę, jak i tych, które tego nie robią, mogą znajdować się osoby uczciwe i cnotliwe, jak i te pozbawione godności i moralności.

Jednakże, jeśli spojrzymy na tę kwestię z perspektywy islamskiej moralności i przepisów (ahlak i ahkam), ocena zmieni się w pewnym stopniu. Islam naucza, że pewne części ciała kobiety i mężczyzny są awrah (Awrah – części ciała, które muszą być zakryte) i nie powinny być pokazywane obcym (osobom namahrem). Wskazuje również, że ludzie mogą popełniać cudzołóstwo (zina) oczyma i rękoma. (Buchari, Istizan 12; Muslim, Kader 20)

Biorąc pod uwagę, że w społeczeństwie zawsze i wszędzie znajdą się ludzie, którzy będą patrzeć z pożądaniem na części ciała awrah kobiety i mężczyzny, wyjście muzułmanina na zewnątrz z odsłoniętymi częściami awrah, z wiedzą o tym, staje się zachowaniem naruszającym islamskie pojęcie godności i moralności. Jako że chusta na głowę jest okryciem zakrywającym głowę i szyję kobiety, które należą do jej awrah, kwestię tę należy pod tym kątem oceniać. (Hayrettin Karaman)

Czy w dzisiejszych czasach tesettür (islamskie okrycie) jest możliwe?

Przypuszczam, że to pytanie obiło się Państwu o uszy w różnych miejscach. Pewnego razu byłem w autobusie miejskim. Tuż przede mną siedziały dwie starsze osoby. Rozmawiały ze sobą. W tym czasie do autobusu wsiadły dwie młode dziewczyny w chustach. Ponieważ nie było miejsc, stały z przodu. Starsza pani siedząca przede mną, szturchając łokciem osobę obok, powiedziała: „Widzisz je?”. Kobieta odpowiedziała: „Tak, widzę i jest mi bardzo przykro. Biedne te dziewczyny... Kiedyś zakrywałyśmy głowy. Ale teraz mamy nową epokę. Czy w tym wieku można nosić taki strój? Przez to zacofanie nie zrobimy ani kroku naprzód”.

Niestety, w naszym kraju są ludzie, którzy tak myślą. Przede wszystkim należy stwierdzić, że tesettür nie ma żadnego związku z epoką historyczną. Człowiek może nosić różne i dziwne stroje, a jego umysł może wciąż sprawnie funkcjonować. Na przykład w Niemczech był okres, kiedy wszyscy, kobiety i mężczyźni, nosili na głowach kałpaki (futrzane czapki). Niemiec noszący kałpak nie zgłupiał, lecz osiągnął przewagę w przemyśle i technice. Jeszcze do niedawna Europa zakrywała głowy. Zakrywanie głów nie przeszkodziło im w rozwoju. Ta kwestia nie ma nic wspólnego z okresem historii.

Nie jest również możliwe pogodzenie tej kwestii z pojęciem cywilizacji (medeniyet). Stwierdzenie „cywilizowany człowiek chodzi odkryty” jest pozbawione sensu. Jeśli cywilizacja oznacza odejście od czasów dawnych i ich stylu życia, to epoka barbarzyństwa, charakteryzująca się nagością, została porzucona wraz z nadejściem islamu. Islam nadszedł i nakazał tesettür. Tesettür został uczyniony atrakcyjnym, udoskonalono go, dojrzał on i stał się strojem, który kobiety pokochały.

Zatem, jeśli cywilizacja oznacza niepraktykowanie tego, co należało do bardzo odległych epok, to dzisiejsza zupełna nagość była czymś, co istniało w epoce Dżahilijji, przed islamem. Jeśli zupełna nagość i brak skromności mają być cywilizacją, to w dżunglach kanibale i członkowie prymitywnych plemion również chodzą z odsłoniętymi piersiami.

Czego bronią ci, którzy tak gwałtownie reagują na ubiór kobiety? Dlaczego tak bardzo obstają przy swoim? Tego nie można zrozumieć. Przypuszczamy, że zwolennicy tych poglądów sami tkwią w bigoterii (yobazlık), którą zarzucają innym jako jedynie słuszny osąd. Bigoteria oznacza wysuwanie pewnych twierdzeń bez dowodów i podstaw ku temu. Twierdzenia wierzącego (mu'min) są natomiast oparte o bardzo mocne dowody (delil).

(Zob. Gençliğin Cinsellik İmtihanı (Egzamin z seksualności dla młodzieży), M. Ali Seyhan, NESİL YAYINLARI)

Poznaj Islam