Jaka jest mądrość i jakie są korzyści płynące z aktu czci, jakim jest post?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Nakazy i zakazy Allaha bez wątpienia istnieją dla dobra Jego sług, ponieważ w tym, czego Allah nakazuje, kryją się ogromne korzyści dla Jego sług, a w tym, czego zakazuje, wielkie szkody.  Uczeni islamscy są zgodni co do tego, że wszystkie przepisy prawne mają na celu korzyści dla ludzi. Zgodnie z misją, jaką powierzyła im nauka islamska, uczeni od dawna rozważali korzyści i mądrości płynące z różnych aktów czci. Starali się, aby były one funkcjonalne nie tyle pod kątem osobistych, praktycznych korzyści, ile na drodze oczyszczania i wznoszenia ludzkiej duszy. W tym kontekście, chociaż udało się zidentyfikować niektóre korzyści i mądrości płynące z aktów czci, do których wypełniania zobowiązani są sługi Boże, prawdą jest również, że nie wszystkie te korzyści i zamierzone cele zostały w pełni odkryte.

Podstawowym celem aktu czci, jakim jest post, jest doprowadzenie ludzi do taqła (bogobojność, świadomość Boga). Zostało to wyrażone bezpośrednio w Szlachetnym Koranie:

„O wy, którzy wierzycie! Jest wam przypisany post, tak jak został przypisany tym, którzy byli przed wami – abyście się chronili (od zła) i osiągnęli taqła (…)” (Sura Al-Bakara: 2/183–184).

Post, wprowadzając człowieka w proces duchowej edukacji, pozwala słudze Bożemu w krótkim czasie oczyścić się z osadu grzechów nagromadzonych w jego sercu i duszy. W ten sposób post pozwala człowiekowi zgłębić tajemnicę wersetu „qad aflaha man zakkaha” – co jest wyrazem tego, że zbawienie osiągnął ten, kto oczyścił swoją duszę. Podobnie jak dobrowolna jałmużna (sadaqa) i obowiązkowa jałmużna (zakat) oczyszczają wiernych z grzechów, uszlachetniając ich i wznosząc (Sura At-Tauba: 9/103), tak post, będący zakatem dla ciała (Ibn Madża, Sijam, 44), uwalnia człowieka od bycia zmiażdżonym pod panowaniem własnego ego.

Osoba poszcząca, zrywając łańcuchy swojego nafs (nafs – ego, niższa dusza, pożądliwa natura), chwyta się liny Allaha. Podczas gdy nafs czyni człowieka egoistą i spycha go w samotność, człowiek, chwytając się liny Allaha, w pełni odczuwa, że jest istotą społeczną. Akty czci wykonywane zbiorowo podczas miesiąca postu, Ramadanu, wpajają w dusze poczucie jedności. Bogaty modli się w tym samym rzędzie co biedny, spożywa posiłek przy tym samym stole, a zakat, fitra (fitra – jałmużna na zakończenie Ramadanu) i fidja (fidja – forma zadośćuczynienia za niemożność odbycia postu) stają się niczym życiodajna woda dla nierówności w podziale dochodów.

Post, jako świadome powstrzymywanie się od pragnień duszy, staje się treningiem woli, a poprzez znoszenie trudów głodu i pragnienia – treningiem cierpliwości. Osiągnięcie sukcesu w życiu bez wątpienia zależy od treningu woli. Ludzie o słabej woli nie tylko nie odnoszą sukcesów w życiu, ale również ich koniec w perspektywie życia ostatecznego nie jest dobry. Dzieje się tak, ponieważ akty czci mają taki charakter i naturę, że mogą je wypełniać niemal wyłącznie ludzie o silnej woli. W tym punkcie post jest skuteczny w kontrolowaniu pragnień duszy oraz w oczyszczaniu i wznoszeniu ducha. Warto zauważyć fakt,  że post w różnych formach został przyjęty w niemal wszystkich religiach i kulturach jako droga ascetyczna i jako duchowy wysiłek/walka, potwierdzając tę prawdę.

Dzięki aktowi czci, jakim jest post, qana'at (zadowolenie, poprzestawanie na małym) ponownie wkracza przez nasze drzwi do naszych domów. Człowiek, który doświadcza głodu, rozumie sytuację ubogiego i potrzebującego i lepiej pojmuje znaczenie zadowolenia, przez co przestaje być rozrzutny. W uszach wiernego rozbrzmiewają słowa Wysłannika Allaha:

„Zadowolenie (qana'at) jest niewyczerpanym skarbem (Bajhaki, Zuhd, 2/88)”.

Człowiek, który bardziej niż kiedykolwiek docenia wartość darów, zwiększa swoją wdzięczność wobec Allaha. Rozumie, że chciwość prowadzi do niedostatku, a zadowolenie jest drogą do miłosierdzia. W jego życiu zaczyna manifestować się radosna nowina Wysłannika Allaha:

„Ten, kto jest oszczędny, nie cierpi z powodu trudności w utrzymaniu” (Ibn Abi Szajba, al-Musannaf, 5/331).

Akt czci, jakim jest post, poprzez posiłki iftar (posiłek przerywający post) i sahur (posiłek przed świtem) oraz modlitwy tarałih (specjalne, dobrowolne modlitwy odmawiane w noce Ramadanu) i inne akty czci, dają człowiekowi możliwość zdyscyplinowania swojego życia.

Miesiąc postu, Ramadan, jest pełen możliwości i skarbów umieszczonych na drodze życia, aby sługa Boży mógł schronić się u swojego Pana i prosić Go o przebaczenie grzechów. Człowiek zyskuje okazję do głębszej refleksji nad Koranem. Dzięki błogosławieństwu, jakie przynosi Ramadan, i zdjęciu zasłony, którą grzechy zakrywają serce i umysł, człowiek głębiej odczuwa i rozumie niektóre wersety.

Post, jako zakat dla ciała, daje metabolizmowi ogromną możliwość usunięcia nagromadzonych w organizmie szkodliwych substancji. W tym miesiącu, w którym człowiek zaczyna postrzegać swoje ciało w sposób odmienny od innych istot żywych – jako tajemnicze i harmonijne połączenie materii i ducha – ciała się odnawiają, a umysły rozjaśniają… Nasze ciała odnajdują zdrowie, potwierdzając słowa Wysłannika Allaha:

„Pośćcie, a będziecie zdrowi”. (Tabarani, Mu’dżamu’l-Awsat, VIII, 174; Mundhiri, at-Targib, 2/206).

Post w Ramadanie to czas, w którym ludzie tracący nadzieję odradzają w sobie nadzieję na przebaczenie. Post jest nauczycielem, który uczy ludzi wytrwałości w obliczu nagłych trudności. Ramadan to miesiąc, który daje naszym dzieciom możliwość radosnego poznawania i praktykowania swojej religii.

Wysłannik Allaha powiedział, że tym, którzy spędzą Ramadan w wierze i z nadzieją na nagrodę od Allaha, zostaną przebaczone ich przeszłe grzechy (Nasa'i, Iman, 21). Podobnie, zwracając się do swojego Towarzysza Ka’ba ibn Udżry, Wysłannik Allaha powiedział:

„O Ka’bie! Modlitwa jest dowodem na bycie muzułmaninem. Post zaś jest mocną tarczą. Dawanie jałmużny zmazuje grzechy, tak jak woda gasi ogień. O Ka’bie! Ciału i kościom, które ukształtowały się z tego, co zakazane (haram), przystoi jedynie ogień. (Tirmidhi, Dżum'a, 79)”.

Istnieje ścisły związek między zrozumieniem mądrości postu, a jego przepisami. Znajomość zasad fiqh (fıqh – jurysprudencja islamska) dotyczących postu pozwoli nam to robić zgodnie z Sunną (tradycją, drogą i sposobem postępowania Proroka Muhammada), którą Wysłannik Allaha pozostawił nam jako mądrość.

Poznaj Islam