Jakie jest znaczenie zakatu z perspektywy społeczeństwa?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

• Zakat jest mechanizmem równowagi w kwestii własności. Nie odbiera on własności całkowicie jej posiadaczowi, ale też nie pozostawia jej w całości w jego rękach, umożliwiając dostęp do niej ubogim. Dzieli on własność między bogatych a biednych w określonych ramach.
• Zakat jest rodzajem zabezpieczenia społecznego i ubezpieczenia socjalnego. Do celów zakatu należy pomoc potrzebującym oraz wspieranie ludzi słabych, takich jak ubodzy, sieroty, dłużnicy czy podróżni w potrzebie. Wszystko, co wzmacnia osobowość jednostki, umacnia ją ekonomicznie oraz rozwija jej możliwości materialne i duchowe, wzmacnia również całe społeczeństwo.
• Zakat jest ubezpieczeniem obejmującym wszystkie klasy potrzebujących oraz wszelkie ich potrzeby fizyczne, duchowe i moralne. Pierwsze fundamenty pod nowoczesną ideę ubezpieczeń społecznych zostały położone w 1941 roku. Przedstawiciele Wielkiej Brytanii i USA zebrali się w 1941 roku w celu podpisania Karty Atlantyckiej i na tym spotkaniu podjęli decyzję o utworzeniu systemu ubezpieczeń społecznych dla jednostek. Islam natomiast ustanowił to już 1400 lat wcześniej poprzez instytucję zakatu.
• Zakat niweluje w społeczeństwie przepaści i różnice między bogatymi a biednymi. Zmniejsza dystans między klasami i sprzyja tworzeniu się klasy średniej. Wzrost liczby obywateli o średnim statusie materialnym prowadzi do ożywienia na rynku. Majątek przestaje być monopolem jednej klasy, a siła nabywcza ubogich wzrasta. Nie tylko bogaci, ale szeroka rzesza ludzi zyskuje możliwość zaspokajania swoich podstawowych potrzeb i godnego życia w społeczeństwie.

To, aby majątek krążył wyłącznie w rękach bogatych, zostało zakazane w szlachetnym wersecie Koranu (Sura Al-Haszr, 7). Zapewnia to właśnie droga zakatu.

• Zakat zapobiega tezauryzacji (gromadzeniu) pieniędzy i kieruje je ku inwestycjom. Ponieważ zakat jest płacony od kapitału, a nie od zysku, nieużywany kapitał będzie się stale zmniejszał. Aby temu zapobiec, jego właściciel kieruje pieniądze na inwestycje, dążąc do ich pomnożenia.
• Zakat zapewnia równowagę społeczną. Bóg Sprawiedliwy stworzył ludzi na różnych poziomach, nie tylko pod względem natury, ale także pod względem stylu życia i środków do życia. Niektórzy są bogaci, inni biedni, a jeszcze inni o średnim statusie.

W szlachetnym wersecie Koranu powiedziano: „Allah wywyższył jednych z was nad drugimi w podziale Swoich darów.” (Sura An-Nahl, werset 71).

Niemożliwe jest, aby wszyscy ludzie mieli dochody na tym samym poziomie, ponieważ w społeczeństwie istnieją zadania bardzo różniące się pod względem odpowiedzialności i wkładu energii. Szkody wynikające z zaniedbania tych zadań sparaliżowałyby społeczeństwo. Gdyby wynagrodzenie za wszystkie zadania było takie samo, nikt nie podejmowałby się pracy ciężkiej i odpowiedzialnej, wszyscy wybieraliby lżejszą. W ten sposób ciężkie i odpowiedzialne prace zostałyby zaniedbane, a porządek życia uległby załamaniu.

Oznacza to, że zróżnicowanie ludzi pod względem dochodów i środków do życia jest wielką koniecznością. Jednakże, aby ta różnica nie tworzyła ogromnej przepaści, potrzebne jest połączenie, swego rodzaju most. Tym mostem jest właśnie zakat.

• Zakat spaja ze sobą członków społeczeństwa. Będąc formą pomocy społecznej, zakat zacieśnia więzi między ludźmi. U bogatego rozwijają się uczucia miłości, współczucia i miłosierdzia wobec ubogiego. U ubogiego zaś wzrasta posłuszeństwo, szacunek i sumienność w pracy dla bogatego. Uczucia zazdrości, wrogości i zawiści zostają stępione, a nawet całkowicie znikają. Ani bogaty nie gnębi ubogiego i nie wypomina mu pomocy, ani u ubogiego nie rodzą się uczucia upokorzenia, poddaństwa, nienawiści i wrogości wobec bogatego. W szlachetnym hadisie powiedziano: „Serca są zmuszone kochać tego, kto czyni im dobro, a nie kochać tego, kto czyni im zło.”
• Zakat zapobiega rodzeniu się nienawiści i urazy do społeczeństwa oraz współpracy z wrogami społeczeństwa i burzycielami porządku publicznego. Jeśli bogaci nie zaspokoją potrzeb ubogich, dotkliwa potrzeba i trudności w utrzymaniu mogą skłonić tych drugich do przyłączenia się do frontu wrogów Islamu lub do popełniania złych czynów, takich jak kradzież, rozbój czy morderstwo.
• Zakat jest bramą do inwestycji i wielkim impulsem rozwojowym. Zakat ma zarówno wymiar społeczny, jak i ekonomiczny. Z tego punktu widzenia jest on jednocześnie impulsem rozwojowym.
• Konflikt między bogatymi a biednymi od zarania dziejów społeczeństw prowadził do walki klas, która toczyła się w sposób jawny lub ukryty. Historyczne rewolucje i krwawe wydarzenia były zawsze jakąś formą manifestacji tej walki, czyli sporu o to, że „ty masz, a ja nie mam”. Aby załagodzić tę odwieczną walkę, Islam z jednej strony ustanowił instytucje takie jak zakat, sadaqa (dobrowolna jałmużna) i łakf (islamska fundacja pobożna), a z drugiej strony wpajał jednostkom moralność i wychowanie oparte na cierpliwości, zadowoleniu (z tego, co się ma) i akceptacji przeznaczenia. Wśród wiernych, którzy przyswoili sobie to wychowanie i moralność, nie widziano ani pychy bogactwa, ani zawiści biedy.

Poznaj Islam