Jakie są etapy życia ostatecznego?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Życie ostateczne dzieli się na czternaście etapów. Są to:

1. Życie w grobie.

2. Dęcie w Trąbę.

3. Nadejście Dnia Zmartwychwstania.

4. Ponowne wskrzeszenie.

5. Zgromadzenie.

6. Wręczenie Księgi uczynków.

7. Rozrachunek.

8. Waga.

9. Staw Obfitości (Al-Kauthar).

10. Most As-Sirāt.

11. Wstawiennictwo.

12. Al-A'raf – Wzniesione krawędzie.

13. Gehenna piekła.

14. Ogród Edenu.

 

1- Życie w Grobie / Życie w Barzakh.

Oryginał wersetu koranicznego:

إِنَّ لَهُ نَصِيبًا مِّمَّا كَسَبَ

وَأَنَّهُ سَيَصْلَىٰ نَارًا حَامِيَةً

Transliteracja: Thumma amātahu fa-aqbarah; Thumma idhā szā'a anszarah)

 „Potem sprowadził na niego śmierć i pozwolił, by go pogrzebano. A potem, jeśli zechce, wskrzesi go.” (Sura Abasa, 80:21-22)

 

Okres trwający od śmierci człowieka na tym świecie aż do momentu, gdy nadejdzie Dzień Zmartwychwstania i ludzie zostaną ponownie wskrzeszeni, nazywany jest życiem w grobie. Ponieważ stanowi on okres przejściowy między życiem doczesnym a życiem ostatecznym, nazywany jest również „życiem w Barzakh” lub „światem Barzakh”. Słowo Barzakh oznacza barierę, przeszkodę lub zasłonę między dwiema rzeczami.

Aby człowiek mógł doświadczyć życia w grobie, jego ciało nie musi być koniecznie złożone w mogile. Niezależnie od tego, czy zmarły zostanie pochowany, zjedzony przez dzikie zwierzęta, stanie się pożywieniem dla ryb w morzu, czy też zostanie spalony na popiół – wraz z jego śmiercią rozpoczyna się życie w grobie. Ze względu na to, że słowo „grób” może kojarzyć się wyłącznie z „wykopaną mogiłą”, aby uniknąć nieporozumień, być może trafniej jest określać ten etap jako „życie w Barzakh”.

Prorok Muhammad (sollallahu alejhi łasallam – Pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) w jednym ze swoich hadisów określił życie w grobie jako „pierwszy z przystanków życia ostatecznego” (Tirmidhi, Zuhd, 5).

W innym hadisie Prorok Muhammad (s.a.ł.) powiedział: „Grób jest albo jednym z ogrodów Raju, albo jednym z dołów Piekła” (Tirmidhi, Qiyamah, 26), informując tym samym, że w życiu grobowym będzie miała miejsce kara lub nagroda.

W jeszcze innym hadisie opisał to życie, które będzie trwało aż do Dnia Zmartwychwstania, w następujący sposób:

„Gdy człowiek po śmierci zostanie złożony w grobie, przyjdą do niego dwaj aniołowie o imionach Munkar i Nakir i zadadzą mu pytania: «Kto jest twoim Panem? Kto jest twoim Prorokiem? Jaka jest twoja religia?». Wierzący odpowie na te pytania z łatwością. Niewierzący natomiast nie będzie w stanie odpowiedzieć i doświadczy kary w grobie” (Tirmidhi, Jana'iz, 70).

2- Trąba i Dęcie w Trąbę

Ṣūr to trąba, w którą zadmie anioł Israfil (alejhissalam – Pokój z nim), aby zwiastować początek Dnia Zmartwychwstania oraz aby po jego nadejściu wszyscy ludzie zostali wskrzeszeni i zebrali się na miejscu zgromadzenia. Jak informują wersety Koranu, anioł Israfil (a.s.) zadmie w Trąbę dwukrotnie. Przy pierwszym dęciu, z wyjątkiem tych, których Allah zechce oszczędzić, wszystko, co jest na niebiosach i na ziemi, zadrży z przerażenia i umrze, a wtedy nastąpi Dzień Zmartwychwstania. Przy drugim dęciu wszystko zostanie wskrzeszone i ludzie pobiegną ku swojemu Panu, aby zebrać się na miejscu zgromadzenia. Przytoczmy jako przykład jeden z wersetów na ten temat:

وَنُفِخَ فِى الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ ٱلْأَجْدَاثِ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ يَنْسِلُونَ

Transliteracja: Ła nufikha fī-ṣ-ṣūri fa-idhā hum min-al-adżdāthi ilá rabbihim jansilūn

 „I zadmą w Trąbę - i oto oni ze swoich grobów pospieszą do swego Pana.” (Sura Jasin, 36:51)

 

وَنُفِخَ فِى الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِى السَّمَاوَاتِ وَمَن فِى الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَىٰ فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَّنظُرُونَ

Transliteracja: Ła nufikha fī-ṣ-ṣūri fa-ṣa'iqa man fī-s-samāłāti ła man fīl-arḍi illā man szā'a Allāh; thumma nufikha fīhi ukhrá fa-idhā hum qiyāmuj janẓurūn

 „I zadmą w Trąbę! I oto ten, kto jest w niebiosach, i ten, kto jest na ziemi, zostanie porażony, z wyjątkiem tego, kogo zechce Allah. Następnie zadmą w nią po raz drugi - i oto oni wstaną i będą patrzeć.” (Sura Az-Zumar, 39:68)

3- Nadejście Dnia Zmartwychwstania

 

يَسْـأَلُ أَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ ٦

فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ ٧

وَخَسَفَ الْقَمَرُ ٨

وَجُمِعَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ ٩

يَقُولُ الْإِنسَانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ ١٠

كَلَّا لَا وَزَرَ ١١

إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ ١٢

Transliteracja: Jas'alu ajjāna jaum-ul-qijāmah; Fa-idhā bariqa-l-baṣar; Ła khasafa-l-qamar; Ła dżumi'a-sz-szamsu ła-l-qamar; jaqūlu-l-insānu jauma'idhin ajna-l-mafarr; Kallā lā łazar; Ilá rabbika jauma'idhin al-mustaqarr

 „(Człowiek) pyta: «Kiedy więc nastąpi Dzień Zmartwychwstania?» Kiedy wzrok będzie oślepiony, kiedy księżyc ulegnie zaćmieniu, kiedy słońce i księżyc zostaną połączone, tego Dnia człowiek powie: «Gdzie jest ucieczka?» Ależ nie! Nie ma żadnego schronienia! Tego Dnia u twego Pana będzie miejsce stałego pobytu!” (Sura Al-Qijamah, 75:6-12)

Dzień zmartwychwstania ma dwa znaczenia: Pierwsze to zniszczenie porządku wszechświata, przewrócenie wszystkiego do góry nogami i unicestwienie, co oznacza koniec życia na świecie. Drugie znaczenie to ponowne wskrzeszenie zmarłych ludzi, ich powstanie i skierowanie się ku miejscu zgromadzenia.

Dzień zmartwychwstania w pierwszym znaczeniu rozpocznie się wraz z pierwszym dęciem anioła Israfila (Pokój z nim) w Trąbę, a w drugim znaczeniu – wraz z jego drugim dęciem. W związku z tym Dzień zmartwychwstania jest niezwykle ważnym wydarzeniem, obejmującym zarówno całkowitą śmierć ludzi, jak i ich ponowne wskrzeszenie.

Wersety Koranu informują o tym stanie. W jednym z wersetów na ten temat Allah mówi:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ ١

يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَىٰ وَمَا هُمْ بِسُكَارَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ ٢

Transliteracja: Jā ajjuhā-n-nāsu-t-taqū rabbakum; inna zalzalata-s-sā'ati szaj'un 'aẓīm; jauma taraunahā tadhhalu kullu murḍi'atin 'ammā arḍa'at ła taḍa'u kullu dhāti ḥamlin ḥamlahā ła tara-n-nāsa sukārā ła mā hum bi-sukārā ła lākinna 'adhāba-llāhi szadīd

 „O ludzie! Bójcie się waszego Pana! Zaprawdę, wstrząs Godziny jest rzeczą ogromną! W Dniu, kiedy ją ujrzycie, każda karmiąca zapomni o tym, co karmiła, a każda brzemienna złoży swoje brzemię. I zobaczysz ludzi jakby pijanych, chociaż oni nie będą pijani; lecz kara Allaha jest straszna.” (Sura Al-Hadżdż, 22:1-2)

Chociaż Święty Koran często porusza temat Dnia zmartwychwstania, pozostawia bez odpowiedzi pytania o to, kiedy on nastąpi, podkreślając, że nikt oprócz Allaha Wszechmogącego nie posiada tej wiedzy. W hadisach Proroka Muhammada (s.a.ł.) znajdują się natomiast informacje o pewnych znakach, które pojawią się, gdy Godzina będzie blisko.

4- Ponowne Wskrzeszenie po Śmierci

Na przestrzeni dziejów ludzkości kwestia „śmierci” zaprzątała umysły wszystkich ludzi w przeszłości, zaprząta je dzisiaj i, jak się wydaje, będzie je zaprzątać również w przyszłości. Dzieje się tak, ponieważ istota ludzka nosi w sobie pragnienie wiecznego życia i nigdy nie chce umierać. Mimo to nikt nie jest w stanie przeciwstawić się śmierci i każdy staje wobec niej bezradny.

Święty Koran na różne sposoby informuje, że ponowne wskrzeszenie jest racjonalnie możliwe i że z pewnością nastąpi. Ten, kto stworzył coś z niczego, z pewnością jest w stanie przywrócić to do istnienia po raz drugi. W Koranie jako dowód na to przytaczane są następujące wersety:

وَضَرَبَ لَنَا مَثَلًا وَّنَسِيَ خَلْقَهُ ۚ قَالَ مَن يُّحْيِي الْعِظَامَ وَهِيَ رَمِيمٌ

قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ

Transliteracja: Ła ḍaraba lanā mathalał ła nasija khalqah; qāla maj juḥjī-l-'iẓāma ła hiya ramīm; Qul juḥjīha-lladhī ansza'ahā ałłala marrah; ła huła bikulli khalqin 'alīm

 „I przytacza Nam przykład, a zapomina o swoim stworzeniu. Mówi: «Kto ożywi kości, kiedy będą już spróchniałe?» Powiedz: «Ożywi je Ten, który je stworzył po raz pierwszy. On jest o każdym stworzeniu wszechwiedzący!»” (Sura Jasin, 36:78-79)

W innym wersecie Bóg Wszechmogący mówi:

Oryginał:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَّغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ...

Transliteracja: Jā ajjuha-n-nāsu in kuntum fī rajbin mina-l-ba'thi fa-innā khalaqnākum min turābin thumma min nuṭfatin thumma min 'alaqatin thumma min muḍghatin mukhallaqatił ła ghayri mukhallaqatil li-nubajjina lakum...

 „O ludzie! Jeśli jesteście w zwątpieniu co do zmartwychwstania, to zaprawdę, stworzyliśmy was z prochu, potem z kropli nasienia, potem z grudki zakrzepłej krwi, potem z kawałka mięsa, ukształtowanego i nieukształtowanego, aby wam wyjaśnić (naszą moc)...” (Sura Al-Hadżdż, 22:5)

W tym wersecie Allah Wszechmogący, zwracając się do tych, którzy zaprzeczają ponownemu wskrzeszeniu po śmierci, najpierw w zwięzły sposób przedstawia przebieg pierwszego stworzenia człowieka. Następnie wyjaśnia etapy tego pierwszego stworzenia, począwszy od stanu kropli nasienia, aż do jego przyjścia na świat. W ten sposób, ukazując to cudowne stworzenie z niczego, przybliża do rozumu możliwość jego drugiego stworzenia i wskrzeszenia w życiu ostatecznym. Podkreśla również, że nie należy tego uważać za coś nieracjonalnego.

Ten, kto stwarza coś trudniejszego, z pewnością może stworzyć coś łatwiejszego. Stworzenie niebios i ziemi jest trudniejsze, niż stworzenie człowieka. Allah, który stworzył niebiosa i ziemię, i utrzymuje je w przestrzeni bez żadnego oparcia, bez wątpienia jest w stanie ponownie wskrzesić człowieka po śmierci. Ponadto, pierwsze stworzenie człowieka jest trudniejsze, niż jego drugie stworzenie. Allah, który był w stanie stworzyć człowieka po raz pierwszy, tym bardziej jest w stanie stworzyć go po raz drugi. W Koranie te znaczenia wyrażone są w następujących wersetach:

Oryginał:

أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرۡضَ وَلَمْ يَعۡيَ بِخَلۡقِهِنَّ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحۡـِۧىَ ٱلۡمَوۡتَىٰۚ

Transliteracja: Ała lam jarał anna-llāha-lladhī khalaqa-s-samāłāti ła-l-arḍa ła lam ja'jā bikhalqihinna biqādirin 'alā aj juḥjija-l-mautā

 „Czyż oni nie widzieli, że Bóg, który stworzył niebiosa i ziemię i nie był zmęczony ich stworzeniem, jest w stanie ożywić umarłych?” (Sura Al-Ahqaf, 46:33)

Oryginał:

وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ

Transliteracja: Ła huła-lladhī jabda'u-l-khalqa thumma ju'īduhu ła huła ahuanu 'alajh)

 „On jest Tym, który rozpoczyna stworzenie, a następnie je powtarza, a jest to dla Niego jeszcze łatwiejsze.” (Sura Ar-Rum, 30:27)

Oryginał:

أَفَعَيِينَا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِّنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ

Transliteracja: Afa’ajīnā bi-l-khalqi-l-ałłal; bal hum fī labsim min khalqin dżadīd

„Czyż zmęczyliśmy się pierwszym stworzeniem? Przeciwnie! Oni pozostają w zwątpieniu co do nowego stworzenia.” (Sura Qaf, 50:15)

Oryginał:

مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ وَّاحِدَةٍ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ

Transliteracja: Mā khalqukum ła lā ba'thukum illā ka-nafsił łāḥidah; inna-llāha samī'um baṣīr

 „Wasze stworzenie i wasze wskrzeszenie jest tylko jak stworzenie i wskrzeszenie jednej duszy. Zaprawdę, Allah jest Słyszący, Widzący!” (Sura Luqman, 31:28)

W tych wersetach wyjaśniono, że Allah Wszechmogący, który stworzył niebiosa i ziemię, z jeszcze większą łatwością stworzy człowieka. Zwraca się również uwagę na to, że skoro nie okazał On słabości przy pierwszym stworzeniu bytów, to tym bardziej nie okaże żadnej słabości przy drugim stworzeniu, które jest od niego łatwiejsze. Wskazuje się, że ludzie zostaną ponownie wskrzeszeni i powstaną ze swoich grobów. Ponadto podkreśla się, że stworzenie z niczego wszystkich ludzi, a następnie ich ponowne wskrzeszenie i zgromadzenie po śmierci, jest dla Niego tak samo łatwe, jak stworzenie, wskrzeszenie i zgromadzenie jednego człowieka.

Trudność i łatwość są pojęciami względnymi dla ludzi

W rzeczywistości pojęcia takie jak trudność i łatwość są pojęciami względnymi. Odnoszą się one do nas; dla Allaha Wszechmogącego nie ma czegoś takiego jak trudne, łatwe, trudniejsze czy łatwiejsze. Dla Niego wszystko jest łatwe. Ponieważ my jesteśmy istotami słabymi, stworzonymi jako ograniczone pod względem naszej siły, wiedzy, woli i wszystkiego innego. Allah natomiast jest wzniosłym Stwórcą, który jest nieskończony pod każdym względem i ma moc nad wszystkimi rzeczami. Ponieważ moc, wiedza, wola Allaha oraz wszystkie Jego atrybuty i imiona są nieskończone, w stwarzaniu bytów nie ma dla Niego różnicy między małym a dużym, licznym a nielicznym. Dlatego dla Niego nie ma żadnej różnicy między stworzeniem jednego atomu a stworzeniem słońca, między stworzeniem jednego człowieka a stworzeniem miliardów ludzi. Nic nie jest dla Niego trudne. Stworzenie wiosny przychodzi Mu z taką łatwością, jak stworzenie jednego kwiatu. Allah Wszechmogący, zwracając się do nas w Koranie w sposób dla nas zrozumiały, użył tych sformułowań, abyśmy mogli pojąć. W rzeczywistości bowiem dla Allaha nie ma różnicy między stworzeniem jednego atomu a stworzeniem całego wszechświata.

Allah, który ożywia martwą ziemię, może również wskrzesić człowieka.

Oryginał:

وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُّبَارَكًا فَأَنبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَّحَبَّ ٱلْحَصِيدِ

وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ لََّهَا طَلْعٌ نَّضِيدٌ

رِّزْقًۭا لِّلْعِبَادِ وَأَحْيَيْنَا بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًا كَذَٰلِكَ الْخُرُوجُ

Transliteracja: Ła nazzalnā mina-s-samā'i mā'am mubārakan fa-ambatnā bihi dżannātił ła ḥabba-l-ḥaṣīd; ła-n-nakhla bāsiqātil lahā ṭal'un naḍīd; Rizqal lil-'ibād, ła aḥjajnā bihi baldatan majtā; kadhalika-l-khurūdż

 „I spuściliśmy z nieba wodę błogosławioną i sprawiliśmy, że dzięki niej wyrosły ogrody i ziarno żniwne, i palmy wysokie, o gęstych kiściach daktyli, jako zaopatrzenie dla Naszych sług. I ożywiliśmy dzięki niej martwą krainę. Takie będzie zmartwychwstanie (wyjście z grobów).” (Sura Qaf, 50:9-11)

Tak jak na tym świecie sułtani i inni władcy, którzy dzierżą władzę państwową, nagradzają tych, którzy są posłuszni im i ustanowionym przez nich prawom, a karzą buntowników, tak samo Allah Wszechmogący, który posiada wspaniałe panowanie we wszechświecie, nagrodzi tych, którzy są Mu posłuszni, a ukarze tych, którzy się buntują. Jednakże na tym świecie ta nagroda i kara nie są wymierzane w pełni. Oznacza to, że istnieje inny świat, w którym zostaną one wymierzone w sposób pełny i bez braków. Tym światem jest świat ostateczny. Dlatego każdy, chcąc nie chcąc, zostanie tam skierowany.

Imiona Allaha wymagają istnienia życia ostatecznego

Imiona Allaha wskazują na istnienie świata ostatecznego i ponownego wskrzeszenia, i wręcz tego wymagają. Ponieważ Allah jest wieczny, również Jego imiona i manifestacja tych imion będą wieczne. Na przykład, przejawy imion Allaha Al-Karim (Hojny) i Ar-Rahim (Miłosierny) są widoczne we wszechświecie w najwspanialszy sposób.

Allah jest Al-Karim, czyli posiadaczem nieskończonej hojności. Widzimy to w różnorodności owoców i warzyw, które ofiarowuje we wszechświecie. Wypełnia owocami gałęzie drzew, wysyła dary na szczytach roślin. Świat roślin stał się jakby sługą, karawana za karawaną przynoszą ludziom dary Allaha. Świat zwierząt stał się odrębną karawaną, przynosząc inne rodzaje darów, takie jak mleko i mięso. Wszystko to jest dowodem nieskończonej hojności i Właściciela tej hojności. Jednak krótkie życie człowieka pokazuje, że w krótkim czasie nie był on i nie będzie w stanie w pełni doświadczyć nieskończonej hojności. A przecież bycie nieskończenie hojnym wymaga nieskończonego obdarowywania. Ponieważ świat jest przemijający, przejaw tego imienia Allaha wymaga istnienia wiecznego świata, w którym ludzie będą mogli doświadczać nieskończonych darów.

Podobnie, Allah jest Ar-Rahim, czyli posiadaczem nieskończonego miłosierdzia. Jednym z dowodów na to jest umieszczenie współczucia w sercach wszystkich matek, dzięki czemu z czułością chronią swoje potomstwo. Na przykład kura karmi swoje pisklę, gdy jest małe, ale gdy dorośnie, odpędza je, zabierając mu ziarno. To pokazuje, że to nie matka okazuje współczucie, lecz Ten, kto daje matce współczucie, a gdy zadanie się kończy, zabiera je z powrotem. Ochrona całego potomstwa we wszechświecie poprzez współczucie dane wszystkim matkom jest dowodem nieskończonego miłosierdzia.

Dzięki temu współczuciu matki czerpią wielką przyjemność z opieki nad potomstwem. Z powodu tego współczucia potrafią nawet poświęcić życie dla swojego dziecka. Jednak myśl o rozłące z dzieckiem na zawsze, bez powrotu, sprawia, że matka myśli o wiecznym oddzieleniu od ukochanego potomstwa, co z kolei sprawia, że współczucie staje się dla niej udręką. Posiadacz nieskończonego miłosierdzia nie pozwoliłby na taką wieczną rozłąkę, ponieważ taki stan byłby sprzeczny z prawdziwym miłosierdziem. Zatem dowody nieskończonego miłosierdzia widoczne we wszechświecie wymagają wiecznego zjednoczenia i nie pozwalają na wieczne unicestwienie. To również wskazuje na istnienie i wieczność życia ostatecznego.

Allah jest jednocześnie Al-Hakim, czyli posiadaczem nieskończonej mądrości. Tę mądrość rozumiemy, widząc, że wszystko we wszechświecie jest stworzone z mądrością i celem. Na przykład, gdy pytamy: „Dlaczego nasze ucho ma kształt muszli?”, odpowiadamy: „Aby lepiej zbierało dźwięki”. Gdy pytamy: „Dlaczego liście są zielone?”, również podajemy cel i korzyść. Wszystkie nauki badają wszechświat i w każdej rzeczy, pod każdym względem, odkrywają i opisują mądrość, cel i pożytek. Innymi słowy, dowodzą one, że Byt, który rządzi wszechświatem, działa z nieskończoną mądrością. Mądre stworzenie jest zaś przeciwieństwem tego, co zbędne, bezcelowe, bez miary i planu. Oznacza to, że Ten, który jest Mądry, który działa mądrze, nie marnotrawi. Zatem Stwórca wszechświata, który uczynił cały wszechświat sługą człowieka, nie rzuci człowieka w ziemię, by ten już nie powstał, marnując w ten sposób owoce całego wszechświata. Zatem mądrość zawarta we wszechświecie dowodzi istnienia wiecznego świata.

Widzimy, że Allah, zgodnie ze swoim imieniem Ar-Razzaq (Zaopatrujący), daje każdej żywej istocie najbardziej odpowiednie pożywienie i karmi każdą istotę w najpiękniejszy i najbardziej litościwy sposób. Jednakże, ponieważ ten świat jest przemijający i tymczasowy, Jego imiona nie mogą się tu w pełni zmanifestować. Aby te imiona mogły się zmanifestować w sposób pełny, doskonały i nieskończony, konieczne jest istnienie świata ostatecznego i wskrzeszenie w nim tych, którzy umarli na tym świecie. Dlatego Allah Wszechmogący sprowadzi życie ostateczne i wskrzesi nas w nim na nowo.

Nie należy zapominać, że my, ludzie, gdy otworzyliśmy oczy na ten świat, podobnie jak nowo narodzone dziecko, znaleźliśmy tu wszystko gotowe. Tak jak noworodek sam nie przygotowuje sobie kołyski i warunków niezbędnych do życia, tak i człowiek, przychodząc na ten świat, sam nie przygotował sobie warunków do życia. Przychodząc na świat, zastał wszystko gotowe. Otóż Byt, który nas tu sprowadził, stworzył nas i przyprowadził tutaj, nie pytając nas i nie konsultując z nami, czy chcemy przyjść na ten świat, zanim się tu znaleźliśmy.

Ten Wzniosły Stwórca, prowadząc nas od dzieciństwa do młodości, od młodości do starości, od starości do śmierci, również nie pyta nas i nie konsultuje, czy chcemy, aby to się stało, czy nie. Innymi słowy, tak jak nie pytał nas i nie konsultował, stwarzając nas z niczego i przyprowadzając na ten świat, tak samo nie pyta nas i nie konsultuje, zabierając nas z tego świata, i ostatecznie, wskrzeszając nas i gromadząc w życiu ostatecznym, również nie będzie nas pytał, ani się z nami konsultował.

To, że dziecko w łonie matki zaprzecza istnieniu świata zewnętrznego, ponieważ nie jest w stanie pojąć jego natury, nie unicestwia tego świata. Podobnie, to, że my stąd nie widzimy życia ostatecznego i zaprzeczamy mu, ponieważ nie znamy jego natury, nie unicestwia świata ostatecznego, Raju i Piekła. Zaprzeczanie życiu ostatecznemu nie jest przeszkodą dla jego istnienia, jest jednak przeszkodą dla wejścia do Raju. Naszym zadaniem nie jest zaprzeczanie, lecz wiara w to, że po śmierci nastąpi poranek zmartwychwstania, z taką samą pewnością, jak nadejście wiosny po zimie i poranka po nocy, oraz przygotowanie się na to poprzez wiarę i dobre uczynki. To właśnie powinien uczynić człowiek rozumny.

Poprzez nasze zaprzeczenie jedynie pozbawiamy się szczęścia wiecznego życia w Ogrodach Raju, które tam na nas czekają, i ponosimy wielką i niemożliwą do naprawienia stratę. W życiu ostatecznym nie zostaniemy wskrzeszeni własną siłą i wolą, lecz zostaniemy wskrzeszeni przez Allaha; tak samo jak nie przyszliśmy na ten świat z własnej woli i siły, lecz zostaliśmy tu sprowadzeni Jego mocą. Akt stwarzania i wskrzeszania nie jest naszym dziełem, lecz dziełem Allaha. To, co jest niemożliwe według naszej ograniczonej siły, jest niezwykle łatwe dla mocy Allaha, i gdy nadejdzie czas, On to urzeczywistni.

Z drugiej strony, gdy spojrzymy na dziecko w łonie matki, widzimy, że jego organy, takie jak ręce, nogi, oczy i uszy, nie są mu tam potrzebne i nie używa ich w łonie matki. Rozumem pojmujemy, że Stwórca, który dał mu te organy, dał je po to, by używał ich w świecie poza łonem matki, i że stworzył go dla świata zewnętrznego. Dokładnie tak samo my nie jesteśmy w stanie w pełni wykorzystać w tym świecie niektórych z uczuć, które zostały nam dane. Co więcej, nasze pragnienia, takie jak pragnienie wiecznego życia i nieśmiertelności, nie mają w tym świecie odpowiednika. Oznacza to, że miejscem, w którym te pragnienia zostaną zaspokojone, nie jest ten świat, lecz siedziba ostateczna. Ten świat został stworzony dla człowieka jako tymczasowe miejsce, podobne do łona matki, podczas gdy życie ostateczne zostało stworzone jako siedziba, w której będzie żył wiecznie. Ponieważ uczucia człowieka oraz dane mu narzędzia materialne i duchowe nie mieszczą się w tym świecie i domagają się świata ostatecznego.

Ponowne wskrzeszenie po śmierci nastąpi zarówno cieleśnie, jak i duchowo. Dla Allaha jest to niezwykle łatwe. Tak jak możliwe jest jednoczesne oświetlenie wszystkich lamp na ziemi z jednego centrum, tak samo w jednej chwili ciałom zostanie dane życie. Podobnie, jak żołnierze odpoczywającej armii mogą zebrać się w jednej chwili na rozkaz, tak samo dusze w jednej chwili powrócą do ciał, a człowiek zostanie wskrzeszony w czasie krótszym niż mgnienie oka.

„Patrząc na zgromadzenie i rozproszenie w porze wiosennej, widzimy, że Allah Wszechmogący w bardzo krótkim czasie gromadzi i rozprasza miliony gatunków małych i dużych zwierząt oraz roślin. Wskrzesza i przywraca w niezmienionej formie korzenie wszystkich drzew i traw oraz niektóre zwierzęta. Inne stwarza w formie tak podobnej, że niemal identycznej. Choć nasiona, które materialnie niewiele się od siebie różnią, są tak wymieszane, z pełnym rozróżnieniem i rozpoznaniem, z taką szybkością, rozległością i łatwością, w pełnym porządku i mierze, zostają wskrzeszone w ciągu sześciu dni lub sześciu tygodni. Czyż jest możliwe, aby dla Bytu, który dokonuje tych dzieł, cokolwiek mogło być trudne; aby nie mógł stworzyć niebios i ziemi w sześć dni, aby nie mógł zgromadzić człowieka jednym okrzykiem (dźwiękiem z Trąby anioła Israfila Pokój z nim)? Nigdy w życiu!”

— Bediüzzaman, z dzieła „Słowa” (Sözler)

5- Zgromadzenie i Miejsce Zgromadzenia

Oryginał:

خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُّنتَشِرٌ

مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ ۖ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هَٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌ

Transliteracja: Khuszsza'an abṣāruhum jakhrudżūna mina-l-adżdāthi ka-annahum dżarādum muntashir; Muhṭi'īna ila-d-dā'; yaqūlu-l-kāfirūna hādhā jaumun 'asir

 „Z upokorzonymi spojrzeniami wyjdą z grobów, jak szarańcza rozproszona. Spiesząc ku wzywającemu, niewierni powiedzą: «To jest Dzień trudny!»” (Sura Al-Qamar, 54:7-8)

Ḥashr oznacza zebranie ludzi przez Allaha Wszechmogącego w jednym miejscu po ponownym wskrzeszeniu, w celu pociągnięcia ich do odpowiedzialności. Miejsce, w którym ludzie zostaną zebrani, nazywa się „Mahshar”. W Świętym Koranie znajduje się wiele wersetów na temat zgromadzenia. Jako przykład możemy podać następujący werset:

Oryginał:

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلَائِكَةِ أَهَٰٓؤُلَآءِ إِيَّاكُمْ كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ

Transliteracja: Ła jauma jaḥszuruhum dżamī'an thumma jaqūlu lil-malā'ikati a-hā'ulā'i ijjākum kānū ja'budūn

„W Dniu, kiedy On zbierze ich wszystkich, powie do aniołów: «Czy to was oni czcili?»” (Sura Saba, 34:40)

W hadisach Proroka Muhammada (s.a.ł.) opisuje się, że Mahshar będzie idealnie płaskim miejscem, ludzie zostaną zgromadzeni nadzy, bosi i bez żadnych wad, a podczas oczekiwania na miejscu zgromadzenia słońce przybliży się do nich i będą się pocić. Ludzie tego dnia zostaną zgromadzeni w trzech grupach: idący pieszo, jadący na wierzchowcach i czołgający się na twarzach (Buchari, Rikak, 44-45).

6- Wręczenie Ksiąg Uczynków

Oryginał:

وَكُلَّ إِنسَانٍ أَلزَمْنَاهُ طَائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَنُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كِتَابَهُ يَلْقَاهُ مَنْشُورًا

اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَىٰ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا

Transliteracja: Ła kulla insānin alzamnāhu ṭā'irahu fī 'unuqih; ła nukhridżu lahu jauma-l-qijāmati kitābaj yalqāhu manszūrā; Iqra' kitābak; kafá bi-nafsika-l-jauma 'alajka ḥasībā

„I każdemu człowiekowi przywiązaliśmy jego los do szyi. A w Dniu Zmartwychwstania My przedstawimy mu księgę, którą on znajdzie otwartą. (I powiemy mu): «Czytaj swoją księgę! Dziś twoja własna dusza wystarczy przeciwko tobie jako rozliczający!»” (Sura Al-Isra, 17:13-14)

Ludziom zebranym na placu Mahshar, w celu przeprowadzenia ich rachunku, zostaną rozdane księgi uczynków, w których zapisane są ich dobre i złe czyny dokonane na świecie. Natura tych ksiąg nie jest nam znana.

Niewątpliwie nie przypominają one znanych nam na świecie ksiąg. Mówiąc językiem współczesnej technologii, możemy je porównać do ukrytych kamer, które nagrywają obraz i dźwięk, a następnie prezentują te nagrania widzom.

Posiadacz wiedzy i mocy, który chroni rośliny w ich maleńkich nasionach, potężne drzewa w ich małych pestkach, a ludzi i zwierzęta w kropli wody, zachowując ich gatunki, w ten sam sposób może zapisać uczynki człowieka w księdze. Tak jak my zapisujemy setki stron informacji i dokumentów na małej płycie CD. Kwestia ta jest opisana w Koranie w następujący sposób:

Znaczenie wersetu:

وَوُضِعَ الۡكِتَابُ فَتَرَى ٱلْمُجۡرِمِينَ مُشۡفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَيَقُولُونَ يٰوَيْلَتَنَا مَالِ هَٰذَا ٱلۡكِتَابِ لَا يُغَادِرُ صَغِيرَةً وَّلَا كَبِيرَةً إِلَّآ أَحۡصَىٰهَا ۚ وَوَجَدُواْ مَا عَمِلُواْ حَٰضِرًا ۖ وَلَا يَظۡلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا

Transliteracja: Ła łuḍi'a-l-kitābu fa-tara-l-mudżrimīna muszfiqīna mimmā fīhi ła jaqūlūna jā łajlatanā māli hādha-l-kitābi lā jughādiru ṣaghīratał ła lā kabīratan illā aḥṣāhā; ła ładżadū mā 'amilū ḥāḍirā; ła lā jaẓlimu rabbuka aḥadā

 „I zostanie położona księga. I zobaczysz grzeszników przerażonych tym, co jest w niej. I będą mówili: «Biada nam! Cóż to za księga, która nie opuszcza niczego, ani małego, ani wielkiego, lecz wszystko oblicza?» I znajdą przed sobą wszystko, co uczynili. A twój Pan nikomu nie czyni niesprawiedliwości.” (Sura Al-Kahf, 18:49)

Księgi uczynków zostaną wręczone przeznaczonym do Raju z prawej strony, a przeznaczonym do Piekła z lewej strony lub od tyłu. Wręczenie księgi z prawej strony jest zwiastunem lekkiego rachunku, natomiast wręczenie jej z lewej strony jest zapowiedzią ciężkiego rachunku.

 

7- Rozrachunek

Oryginał:

رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ

Transliteracja: Rabbanā-ghfir lī ła li-łālidajja ła lil-mu'minīna jauma jaqūmu-l-ḥisāb

„Panie nasz! Przebacz mi i moim rodzicom, i wierzącym - w Dniu, kiedy nastąpi rozrachunek!” (Sura Ibrahim, 14:41)

W życiu ostatecznym, po otrzymaniu przez ludzi ksiąg uczynków, Allah Wszechmogący dokona ich rozrachunku na podstawie zapisów w tych księgach, a nikomu nie zostanie wyrządzona niesprawiedliwość.

W Świętym Koranie znajduje się wiele wersetów na ten temat. Oto niektóre z nich:

Oryginał:

ٱلْيَوْمَ تُجْزَىٰ كُلُّ نَفْسٍۢ بِمَا كَسَبَتْ ۚ لَا ظُلْمَ الْيَوْمَ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ

Transliteracja: Al-jauma tudżzā kullu nafsim bi-mā kasabat; lā ẓulma-l-jaum; inna-llāha sarī'u-l-ḥisāb

 „Tego Dnia każda dusza otrzyma zapłatę za to, co sobie zyskała. Tego Dnia nie będzie żadnej niesprawiedliwości! Zaprawdę, Allah jest szybki w rachunku!” (Sura Al-Mu'min, 40:17)

Prorok Muhammad (sollallahu alejhi łasallam – Pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) poinformował, że w Dniu Rozrachunku ludzie z pewnością zostaną zapytani o pięć następujących rzeczy:

1. Na co poświęcili swoje życie,

2. Na co zużyli swoją młodość,

3. W jaki sposób zdobyli swój majątek,

4. Na co wydali swój majątek,

5. Czy postępowali zgodnie z tym, co wiedzieli.

8- Waga

Oryginał:

وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَّإِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا وَكَفَىٰ بِنَا حَاسِبِينَ

Transliteracja: Ła naḍa'u-l-małāzīna-l-qisṭa li-jaumi-l-qijāmati fa-lā tuẓlamu nafsun szaj'ā; ła in kāna mithqāla ḥabbatim min khardalin atajnā bihā; ła kafá binā ḥāsibīn

„I My postawimy wagi sprawiedliwe w Dniu Zmartwychwstania. Żadna dusza nie dozna niesprawiedliwości w niczym. I jeśli to będzie nawet waga ziarnka gorczycy, My je przyniesiemy. A My wystarczymy jako rozliczający!” (Sura Al-Anbiya, 21:47)

Mīzān, oznaczające miarę i wagę, jest boską miarą sprawiedliwości, służącą do ważenia uczynków każdego człowieka w życiu ostatecznym. Jednakże jej natura i istota nie mogą być poznane przez ludzi. Nie przypomina ona bowiem wag znanych na tym świecie ani żadnych innych instrumentów pomiarowych. Po zważeniu uczynków, ci, których dobre uczynki i zasługi przeważyły nad grzechami i złem, osiągną zbawienie. Ci zaś, których uczynki okażą się lekkie, trafią do Piekła i poniosą karę. Wierzący, którzy trafią do Piekła, po odbyciu kary odpowiadającej popełnionym przez nich grzechom, zostaną z niego wyprowadzeni i zabrani do Raju. Święty Koran informuje, że ci, których dobre uczynki okażą się ciężkie, będą wieść przyjemne życie:

Oryginał:

فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ

وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ

فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ

Transliteracja: Fa-ammā man thaqulat małāzīnuh; Fa-huła fī 'īszatir rāḍijah; Ła ammā man khaffat małāzīnuh; Fa-ummuhu hāłijah

 „Ten, którego waga będzie ciężka, będzie wiódł życie przyjemne. A ten, którego waga będzie lekka, jego matką będzie Otchłań.” (Sura Al-Qari'ah, 101:6-9)

Oryginał:

فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ 

وَمَن خَفَّتْ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوا۟ أَنفُسَهُمْ فِى جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ

Transliteracja: Fa-man thaqulat małāzīnuhu fa-ulā'ika humu-l-mufliḥūn; Ła man khaffat małāzīnuhu fa-ulā'ika-lladhīna khasirū anfusahum fī dżahannama khālidūn

 „Ci, których wagi będą ciężkie - będą szczęśliwi. A ci, których wagi będą lekkie - to ci, którzy stracili swoje dusze; oni będą przebywać w Piekle na wieki.” (Sura Al-Mu'minun, 23:102-103)

9- Staw obfitości

Oryginał:

الْكَوْثَرَ أَعْطَيْنَاكَإِنَّا 

Transliteracja: Innā a'ṭajnāka-l-kauthar

 „Zaprawdę, daliśmy tobie (O Muhammadzie) obfitość!” (Sura Al-Kauthar, 108:1)

 

Al-Kauthar to jedna z rzek Raju, a jednocześnie nazwa „stawu”, nad którym ta rzeka się znajduje i do którego wlewają się jej wody. Wody płynące z rzeki Al-Kauthar gromadzą się w tym stawie na miejscu zgromadzenia. W Dniu Zmartwychwstania, gdy ludzie zostaną wskrzeszeni i zebrani, Prorokowi Muhammadowi (s.a.ł.) zostanie dany staw Al-Kauthar. On jako pierwszy dotrze do tego stawu. Ci, którzy tego dnia do niego dotrą, napiją się z jego wody i już nigdy więcej nie odczują pragnienia. Jak donoszą hadisy, brzeg tego stawu ma długość miesięcznej podróży, jest więc bardzo rozległy; jego woda jest bielsza od mleka, zapach piękniejszy od piżma, a jego miara liczniejsza, niż gwiazdy na niebie (Buchari, Rikak, 53).

10- Most As-Sirāt

As-Sirāt jest używane w znaczeniu „mostu lub drogi rozciągniętej nad Piekłem. Wszyscy, zarówno wierzący, jak i niewierzący, będą przechodzić przez ten most.

W hadisach Proroka Muhammada (s.a.ł.) jest powiedziane, że wierni będą przechodzić przez most As-Sirāt z prędkością zależną od ich uczynków: niektórzy jak błyskawica, inni jak wiatr, a jeszcze inni czołgając się. Niewierzący oraz wierni, których grzechy nie zostały wybaczone, zostaną stamtąd strąceni do Piekła. Ci, którzy przejdą przez As-Sirāt, wejdą do Raju (Buchari, Rikak, 52).

Koran również oświadcza, że każdy dotrze do Piekła:

Oryginał:

وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا 

ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّـٰلِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا

Transliteracja: Ła im minkum illā łāriduhā; kāna 'alá rabbika ḥatmam maqḍijjā; Thumma nunadżdżī alladhīna-ttaqał ła nadharu-ẓ-ẓālimīna fīhā dżithijjā

 „I nie ma wśród was nikogo, kto by tam nie miał przybyć. To jest rozstrzygające postanowienie twojego Pana. Potem My zbawimy tych, którzy byli bogobojni, a niesprawiedliwych pozostawimy tam na klęczkach.” (Sura Marjam, 19:71-72)

As-Sirāt z pewnością będzie istniał w formie, w jakiej zechce Allah i Jego Wysłannik, w sposób, który Allah zna i postanowił. Ten most, rozciągający się nad Piekłem do Raju, jest w rzeczywistości mostem, który człowiek buduje przez całe swoje życie na świecie poprzez wiarę i dobre uczynki. Uczynki człowieka na tym świecie stają się przed nim mostem w życiu ostatecznym. Właściwie przez As-Sirāt przechodzimy już na tym świecie. Oznacza to, że zasługujemy na przejście przez niego, wierząc w zasady wiary i czyniąc dobro na tym świecie. Ponieważ ci, którzy na tym świecie wierzyli i czynili dobro, będą w stanie go przejść tam, a ci, którzy nie wierzyli i nie czynili dobra, nie zdołają.

Ponieważ świat ostateczny jest światem niewidzialnym (ghajb – niepoznawalnym, niewidzialnym i nieodczuwalnym), my, będąc na tym świecie, nie jesteśmy w stanie pojąć tamtejszych realiów za pomocą naszego ograniczonego rozumu i zmysłów. Tak jak dla dziecka w łonie matki, które jeszcze się nie narodziło, cały ten świat i wszystko, co w nim jest, jest niewidzialne, tak samo dla nas świat ostateczny jest niewidzialny. Dlatego o istnieniu mostu As-Sirāt, który znajduje się w świecie niewidzialnym, możemy wiedzieć jedynie dzięki objawieniu, które Allah przekazał swojemu Prorokowi. Mimo to, nie jesteśmy w stanie pojąć jego natury i tego, jak on wygląda.

Allah Wszechmogący w Koranie zwraca się do nas, ludzi, na poziomie, który jesteśmy w stanie zrozumieć. Nieznane pojęcia związane ze światem ostatecznym, takie jak Trąba, Księga Uczynków, Staw, Most (As-Sirāt), Waga itd., opisuje za pomocą nazw przedmiotów znanych nam na tym świecie, abyśmy mogli je pojąć. W rzeczywistości jednak tamtejsze byty nie mają żadnego związku ani podobieństwa z tutejszymi. Na przykład most As-Sirāt nie ma żadnego podobieństwa do mostów na świecie, tamtejsza waga do tutejszych wag, tamtejsza Trąba do tutejszych trąb czy trąbek, a tamtejsze księgi do tutejszych ksiąg, poza samą nazwą. Ich prawdziwą naturę zna jedynie Wzniosły Allah.

Oryginał:

مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ إِذْنِهِ

Transliteracja: Mā min szafī'in illā mim ba'di idhnih

 „Nie ma wstawiennika, chyba że za Jego pozwoleniem.” (Sura Junus, 10:3)

11- Wstawiennictwo (Szafā'ah)

W życiu ostatecznym jest to prośba, modlitwa i błaganie o przebaczenie, zanoszone do Allaha przez proroków, uczonych i męczenników, którym Allah na to pozwolił, w intencji grzesznych wiernych, aby ich grzechy zostały odpuszczone, oraz w intencji bezgrzesznych, aby mogli osiągnąć wyższe stopnie.

Święty Koran przywiązuje szczególną wagę do kwestii wstawiennictwa i łączy ją z zagadnieniem monoteizmu. Oto niektóre z wersetów Koranu na ten temat:

Oryginał:

مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِ

Transliteracja: Man dha-lladhī jaszfa'u 'indahu illā bi-idhnih

 „Któż jest w stanie wstawiać się u Niego bez Jego pozwolenia?” (Sura Al-Baqarah, 2:255)

Oryginał:

وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضَىٰ

Transliteracja: Ła lā jaszfa'ūna illā liman-irtaḍā

 „I nie będą się wstawiać, chyba że za tym, kogo On upodobał.” (Sura Al-Anbija, 21:28)

Allah Wszechmogący, w zgodzie ze swoją boską sprawiedliwością, może zgodzić się na wstawiennictwo za swoimi sługami, którzy zasłużyli na przebaczenie. Prorok Muhammad (sollallahu alejhi łasallam – Pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) powiedział w jednym z hadisów:

„Każdy prorok ma swoją szczególną, przyjętą modlitwę, którą zanosił. Ja jednak zachowałem moją modlitwę, aby wstawiać się za moją wspólnotą (ummah) w życiu ostatecznym.” (Buchari, Da'awat, 1)

Mimo to, obowiązkiem muzułmanów jest, aby nie okazywać niedbałości w wypełnianiu nakazów i zakazów religii, opierając się na nadziei wstawiennictwa, i nigdy ich nie porzucać. Wręcz przeciwnie, aby zasłużyć na wstawiennictwo, należy wykazywać jeszcze większy wysiłek w przestrzeganiu tych nakazów i zakazów. Postępowanie w inny sposób może pozbawić daną osobę wstawiennictwa.

12- Al-A'raf – Wzgórza/Wzniesienia

Al-A'raf to nazwa nadana wysokiemu murowi i baszcie oddzielającej Ogrod Raju od piekła. Innymi słowy, Al-A'raf to strefa przejściowa, która znajduje się pomiędzy Rajem, a piekłem i oddziela je od siebie. Istnieją spory co do tego, kim będą ludzie Al-A'raf, a w tej kwestii wyróżniają się dwa poglądy:

1. Ludzie, którzy zmarli, nie usłyszawszy przesłania żadnego proroka (ahl al-fitrah), oraz dzieci politeistów (muszrik), które zmarły w dzieciństwie.

2. Wierni, których dobre i złe uczynki są sobie równe. Zanim wejdą do Raju, przez pewien czas będą przebywać między Rajem, a piekłem.

W Koranie na temat mieszkańców Al-A'raf powiedziane jest:

Oryginał:

وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَّعَلَى ٱلْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَّعْرِفُونَ كُلًّاۢ بِسِيمَىٰهُمْۚ وَنَادَوْا۟ أَصْحَٰبَ ٱلْجَنَّةِ أَن سَلَامٌ عَلَيْكُمْۚ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ

وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَٰرُهُمْ تِلْقَآءَ أَصْحَٰبِ ٱلنَّارِ قَالُوا۟ رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ ٱلْقَوْمِ ٱلظَّٰلِمِينَ

Transliteracja: ła bajnahumā ḥidżāb; ła 'ala-l-a'rāfi ridżāluj ja'rifūna kullam bi-sīmāhum; ła nādał aṣḥāba-l-dżannati an salāmun 'alajkum; lam yadkhulūhā ła hum jaṭma'ūn; Ła idhā ṣurifat abṣāruhum tilqā'a aṣḥābi-nnāri qālū rabbanā lā tadż'alnā ma'a-l-qaumi-ẓẓālimīn

 „A między nimi będzie zasłona. A na wzniesieniach (Al-A'raf) będą ludzie, którzy rozpoznają wszystkich po ich znakach. I będą wołać do mieszkańców Ogrodu: «Pokój wam!» Oni tam jeszcze nie weszli, chociaż bardzo tego pragną. A kiedy ich spojrzenia zwrócą się ku mieszkańcom Ognia, powiedzą: «Panie nasz! Nie umieszczaj nas z ludem niesprawiedliwych!»” (Sura Al-A'raf, 7:46-47)

Mimo to, Al-A'raf nie jest miejscem stałego pobytu. Wzniosły Allah, po tym jak przez pewien czas zatrzyma tam mieszkańców Al-A'raf, wyda o nich swój osąd i ze swojej łaski wprowadzi ich również do Raju.

13- Piekło gehenny

Oryginał:

وَقُلِ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْۖ فَمَن شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَن شَاءَ فَلْيَكْفُرۚ إِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلظَّـٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَاۖ وَإِن يَسْتَغِيثُواْ يُغَاثُواْ بِمَآءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الوُجُوهَ ۚ بِئْسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا

Transliteracja: Ła quli-l-ḥaqqu mir rabbikum; fa-man szā'a falju'min ła man szā'a faljakfur; innā a'tadnā liẓ-ẓālimīna nāran aḥāṭa bihim surādiquhā; ła ij jastaghīthū jughāthū bi-mā'in kal-muhli jaszłi-l-łudżūh; bi'sa-szszarābu ła sā'at murtafaqā

 „Powiedz: «Prawda pochodzi od waszego Pana. Przeto kto chce, niech wierzy, a kto chce, niech nie wierzy!» Zaprawdę, przygotowaliśmy dla niesprawiedliwych ogień, którego namioty ich otoczą. A jeśli będą prosić o pomoc, to zostanie im udzielona pomoc w postaci wody podobnej do roztopionego metalu, która będzie palić twarze. Jakże to zły napój i jakże to złe miejsce wypoczynku!” (Sura Al-Kahf, 18:29)

Oryginał:

إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِۖ

كَأَنَّهُۥ جِمَـٰلَتٌ صُفْرٌۭ

Transliteracja: Innahā tarmī bi-szararin kal-qaṣr; Ka-annahu dżimālatun ṣufr

 „Ono rzuca iskry tak wielkie jak zamek, jak gdyby były to wielbłądy żółtej maści.” (Sura Al-Mursalat, 77:32-33)

Oryginał:

إِذَا رَأَتْهُم مِّن مَّكَانٍۢ بَعِيدٍ سَمِعُوا۟ لَهَا تَغَيُّظًۭا وَّزَفِيرًۭا

Transliteracja: Idhā ra'at-hum min makānim ba'īdin sami'ū lahā taghajjuẓał ła zafīrā

„Kiedy zobaczy ich z dalekiego miejsca, oni usłyszą jej wściekłość i ryk.” (Sura Al-Furqan, 25:12)

Gehenna to siedziba kary w życiu ostatecznym, w której niewierzący będą przebywać wiecznie, a grzeszni wierni tymczasowo, aby ponieść karę na miarę swoich grzechów.

Gdy przyjrzymy się wszystkim wersetom Koranu dotyczącym piekła, z ich znaczeń możemy wywnioskować, co następuje: chociaż podstawą kary w piekle jest ogień, jest to rozległa kraina cierpienia, w której znajdują się wszelkie rodzaje materialnych i duchowych boleści, cierpień, mąk i tortur, które oddziałują na wszystkie zmysły człowieka, zarówno te, które możemy sobie wyobrazić, jak i te, których nie możemy.

Niewierzący pozostaną w piekle na wieki i nigdy stamtąd nie wyjdą. Co do grzesznych wiernych, po odbyciu kary w wymiarze swoich grzechów, zostaną stamtąd wyprowadzeni i zabrani do Raju.

Jak na każdym etapie życia ostatecznego, również karę w piekle dusza będzie odczuwać wraz z ciałem. Jednakże ból, cierpienie, męka, tortury, ogień itp. wspomniane w kontekście życia w piekle nie mogą być porównywane z ich odpowiednikami na tym świecie. Ich prawdziwą naturę zna tylko Allah; ludzie, będąc na tym świecie, nie są w stanie ich poznać.

14- Ogród Raju

Oryginał:

وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۖ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا ۙ قَالُوا هَٰذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ ۖ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا ۖ وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ ۖ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Transliteracja: Ła baszsziri-lladhīna āmanū ła 'amilu-ṣṣāliḥāti anna lahum dżannātin tadżrī min taḥtiha-l-anhār; kullamā ruziqū minhā min thamaratin rizqan qālū hādha-lladhī ruziqnā min qablu ła utū bihi mutaszābihā; ła lahum fīhā azłādżum muṭahharatuł ła hum fīhā khālidūn

 „I zwiastuj radosną wieść tym, którzy uwierzyli i czynili dobre dzieła, że dla nich będą Ogrody, gdzie w dole płyną strumyki. Ilekroć będą zaopatrzeni w jakiś owoc z nich, powiedzą: «To jest to, co otrzymywaliśmy kiedyś!» A otrzymają go w podobnej postaci. Będą tam mieli małżonki bez skazy i będą tam przebywać na wieki.” (Sura Al-Baqarah, 2:25)

Ogród to nazwa siedziby w życiu ostatecznym, ozdobionej różnorodnymi dobrami, w której wierni będą przebywać wiecznie.

Gdy analizujemy Święty Koran, widzimy, że opisuje on Ogrody Raju i jego mieszkańców w następujący sposób:

Raj jest miejscem, którego rozległość jest jak niebiosa i ziemia, gdzie nie ma ani palącego gorąca, ani mrożącego zimna. W Raju, gdzie znajdują się rzeki czystej wody, mleka o niezmiennym smaku i klarownego miodu, jest także źródło słodkiej wody pachnącej imbirem oraz napój, który pozostawia po sobie zapach piżma. Rajskie wino to napój, który nie powoduje bólu głowy, nie upija, sprawia przyjemność pijącym i pochodzi z białego źródła. Gdy się je pije, nie upija, nie powoduje zawrotów głowy, nie skłania do grzechu, ani nie prowadzi do bredzenia. W Raju znajdują się różnorodne owoce, gaje palmowe, drzewa granatu, winnice, bezkolcowe drzewa lotosu, bananowce z uginającymi się kiściami oraz różnorodne mięso ptaków. (Zob. Al-Imran, 3:133; Al-Insan, 76:13, 18; Muhammad, 47:15; Al-Mutaffifin, 83:25-26; As-Saffat, 37:45-47; Al-Łaqi'ah, 56:21, 28-29; At-Tur, 52:23; Ar-Rahman, 55:68; An-Naba, 78:32).

Stroje mieszkańców Ogrodu są z czystego, cienkiego i grubego jedwabiu; ich ozdoby są ze złota, ich domy są piękne. Aby im służyć, krążą wokół nich nieśmiertelni młodzieńcy, którzy z powodu swojej urody wyglądają jak rozsypane perły; podają im złote puchary i tace. Wszystko, czego zapragną dusze mieszkańców Raju i co ujrzą ich oczy, jest tam dostępne. Mają tam pałace, wzniesione jeden nad drugim, pod którymi płyną rzeki. Czekają na nich nieskazitelnie czyste małżonki, opisane wieloma wspaniałymi cechami. Zarówno mieszkańcy Raju, jak i ich małżonki, spoczywają w cieniach Raju, oparci na tronach. Nienawiść z ich serc została usunięta przez Allaha, a oni siedzą jako bracia na tronach, zwróceni ku sobie. Nie odczuwają tam żadnego zmęczenia, ani trudu. Nie słyszą tam ani pustych, ani kłamliwych słów. (Zob. Al-Kahf, 18:31; Al-Insan, 76:19, 21; Al-Hadżdż, 22:23; Fatir, 35:33; At-Taubah, 9:72; Az-Zukhruf, 43:71; Az-Zumar, 39:20; Al-Baqarah, 2:25; Al-Łaqi'ah, 56:35-38; As-Saffat, 37:48-49; An-Naba, 78:33, 35; Jasin, 36:56; Al-Hidżr, 15:47).

Dobra Raju są tak piękne, że ludzki rozum i wyobraźnia nie są w stanie ich objąć. Znajdują się tam wszelkie rodzaje cielesnych i duchowych przyjemności oraz szczęścia, we wszystkich ich szczegółach. Allah Wszechmogący, opisując tamtejsze dobra, czyni to, porównując je do dóbr doczesnych, abyśmy mogli je zrozumieć. W rzeczywistości jednak tamtejsze dobra nie mają z tutejszymi żadnego podobieństwa poza nazwą. Są to niezrównane dary stworzone nie według warunków tego świata, lecz według warunków Raju. Prorok Muhammad (sollallahu alejhi łasallam – Pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) w hadisie qudsi (świętym hadisie) tak wyjaśnił błogosławieństwa Raju:

„Allah Wszechmogący rzekł: Przygotowałem dla Moich prawych sług w Raju takie dobra, jakich żadne oko nie widziało, żadne ucho nie słyszało i o jakich żadne ludzkie serce nawet nie pomyślało.” (Buchari, „Tafsir”, sura 32; Tauhid, 35; Muslim, Dżannah, 1; Tirmidhi, „Tafsir”, sura 32)

Niewątpliwie największymi dobrami w Raju są osiągnięcie zadowolenia Allaha i ujrzenie Go. Na ten temat w Koranie powiedziano:

Oryginał:

وَرِضْوَٰنٌ مِّنَ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

Transliteracja: Ła riḍłānum mina-llāhi akbar; dhālika huła-l-fauzu-l-'aẓīm

 „...a zadowolenie Allaha jest większe. To jest zwycięstwo ogromne!” (Sura At-Taubah, 9:72)

Z drugiej strony, wierni, po wejściu do Raju w życiu ostatecznym, ujrzą Allaha. Nie ma pewnej wiedzy na temat natury i sposobu tego widzenia.

W Koranie czytamy:

Oryginał:

وُجُوهٌ يَّوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ

إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ

Transliteracja: Łudżūhuj jauma'idhin nāḍirah; ilá rabbihā nāẓirah

„Tego Dnia niektóre twarze będą jaśniejące, patrzące na swego Pana.” (Sura Al-Qijamah, 75:22-23)

Prorok Muhammad (s.a.ł.) tak oto opisuje, jak wierni ujrzą Allaha w życiu ostatecznym:

„Zaprawdę, ujrzycie waszego Pana tak, jak widzicie ten księżyc (w pełni).” (Buchari, Małaqit, 16; Tauhid, 24; Muslim, Iman, 81; Tirmidhi, Dżannah, 15)

Raj i życie w nim są nieśmiertelne i nieskończone, a mieszkańcy Raju będą tam żyć wiecznie. To właśnie wieczność i nieśmiertelność czynią Raj rajem i nadają tamtejszemu życiu wartość i wzniosłość. Mimo wszystkich swoich piękności i wspaniałych dóbr, gdyby Raj, podobnie jak ten świat, był przemijający i śmiertelny, gdyby istniała tam śmierć, wówczas i on nie miałby wartości. Oznacza to, że sama wieczność i nieśmiertelność są w Raju wielkim darem i to ta cecha czyni go cennym.

Nie zapominajmy, że na Raj trzeba zasłużyć, żyjąc na tym świecie. Droga do jego zdobycia prowadzi przez wiarę w istnienie i jedność Allaha, w Jego aniołów, księgi, proroków, w Dzień Ostateczny oraz w przeznaczenie; przez czyny zgodne z Koranem i tradycją Proroka Muhammada (s.a.ł.), dokonywane dla zadowolenia Allaha, oraz przez życie w zgodzie z dobrą moralnością. Innej drogi do zbawienia nie ma. Dlatego wszyscy powinniśmy na tym świecie dokładać starań, aby zasłużyć na Raj. Niech Allah Wszechmogący obdarzy nas wszystkich wejściem do Raju i życiem w nim na wieki, ciesząc się Jego zadowoleniem. Āmīn.

Poznaj Islam