Najczęściej czytane w kategorii Kobieta

Dziedziczenie przez Kobietę

A. Sytuacja przed islamem

Jednym z argumentów na poparcie tezy, jakoby islam faworyzował mężczyzn nad kobietami i naruszał zasadę równości płci, jest przyznanie kobiecie jednego udziału w spadku, a mężczyźnie dwóch. W rzeczywistości jednak przyznanie kobiecie jednego udziału, a mężczyźnie dwóch, nie ma żadnego związku z faworyzowaniem mężczyzny nad kobietą. Wręcz przeciwnie, islam wziął pod ochronę prawa małych dzieci i kobiet, które były gnębione i pozbawiane praw w czasach ignorancji (Dżahilijja – Dżahilijja), przyznając im udział w spadku. Szlachetny werset Koranu stanowi w tej kwestii, co następuje:

„Mężczyznom przypada udział w tym, co pozostawili rodzice i krewni; kobietom także przypada udział w tym, co pozostawili rodzice i krewni. Czy to będzie mało, czy wiele, jest to udział obowiązujący.” (Sura An-Nisa, 4/7)¹

W społeczeństwie arabskim okresu Dżahilijji kobiety nie mogły dziedziczyć. Co więcej, kobiety, niczym rzecz, przechodziły na własność spadkobierców zmarłego. Spadkobiercami mogli być jedynie dorośli mężczyźni, którzy byli w stanie nosić broń i bronić ojczyzny. Majątek zmarłego przypadał jego najbliższym męskim krewnym, którzy byli w wieku zdolnym do walki.²

Również w praktyce medyńskiej tylko mężczyźni, którzy osiągnęli wiek dojrzałości, mogli być spadkobiercami swoich ojców; małe siostry i bracia, a nawet matki, nie mogli dziedziczyć.³ Z tego powodu, gdy objawiony został werset:

„Allah nakazuje wam w sprawie waszych dzieci: mężczyźnie przypada udział dwóch kobiet…”⁴

przepis ten nie spodobał się politeistom (muszrikun – muszrikun), którzy mówili:

„Kobiecie daje się jedną czwartą lub jedną ósmą, dziewczynce połowę, a małemu dziecku również daje się udział w spadku. A przecież one nie potrafią dosiadać konia ani walczyć z wrogiem. Daje się też spadek małemu dziecku, a przecież ono do niczego się nie przydaje.”⁵

Z tej perspektywy jasno wynika, że wartość człowieka w tamtych czasach mierzono jego wkładem w życie gospodarcze i militarne.

Ta logika była logiką arabskiej Dżahilijji, która wciąż tkwi w sercach niektórych ludzi, sprzeciwiając się podziałowi, który Allah nakazał jako obowiązek (fard), opierając go na sprawiedliwości i niezliczonych mądrościach (hikmah). Dzisiejsza logika ignorancji, która zakorzeniła się w niektórych umysłach i sprzeciwia się udziałom wyznaczonym przez Allaha oraz Jego podziałowi, niewiele różni się od logiki arabskiej Dżahilijji. Okoliczności objawienia tego wersetu (Sabab an-nuzul – Sabab an-nuzul) również jasno ukazują sytuację kobiet i dziewczynek w tamtym okresie. Żona Sa'da ibn ar-Rabi' (radıyallahu anhu – niech Allah będzie z niego zadowolony), który poległ jako męczennik w bitwie pod Uhud, przyszła wraz z dwiema córkami do Wysłannika Allaha (sallallahu alayhi wa sallam – pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) i powiedziała:

„O Wysłanniku Allaha! To są córki Sa'da. Ich ojciec zginął jako męczennik w bitwie pod Uhud. Teraz ich stryj zabrał cały ich majątek, nic im nie zostawiając. A przecież te biedne dziewczynki nie będą mogły wyjść za mąż bez majątku.”

Wysłannik Allaha wysłuchał skargi kobiety i rzekł: „Allah objawi Swoje rozstrzygnięcie w tej sprawie.”⁶ Wkrótce potem został objawiony werset dotyczący dziedziczenia.⁷

W ten sposób islam uratował kobiety i dzieci od krzywdy, jaką było pozbawienie ich spadku, i przyznał im, na równi z mężczyznami, osobowość społeczną i prawną. Dlatego też dzisiejsi wyzyskiwacze, którzy twierdzą, że bronią praw kobiet, zamiast krytykować islam za to, że „daje kobiecie połowę udziału”, powinni uznać i docenić sprawiedliwość i wyższość islamu, który w takiej strukturze społecznej dokonał wielkiej rewolucji (inkılâp), przyznając kobiecie prawo do dziedziczenia. Co więcej, Szlachetny Koran tym przepisem nie tylko zniósł niesprawiedliwość w podziale majątku między starszymi a młodszymi synami, ale również, wymieniając je z osobna, przyznał udział w spadku krewnym płci żeńskiej, takim jak matka, córka, siostra, babcia czy wnuczka. Te udziały, uregulowane przez Koran jako stałe prawo, nie mogą być w żaden sposób naruszone przez żadne regulacje prawne, takie jak testament, ani przez zwyczaje. Należą one do kategorii Nasiban mafrudhan (Nasiban mafrudhan) – „obowiązkowo wyznaczonych udziałów” (Sura An-Nisa, 4/7). To sformułowanie jest najwyraźniejszym dowodem na to, że odnośny przepis jest ostateczny, jednoznaczny i zamknięty na wszelkie zmiany.

B. Wersety dotyczące dziedziczenia przez kobietę

Jest oczywiste, że w islamie kobieta ma takie samo prawo do dziedziczenia jak mężczyzna. Sprzeciw dotyczy natomiast tego, dlaczego kobiecie przyznaje się połowę udziału mężczyzny.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że uogólnienie, jakoby islam nakazywał przyznawanie kobiecie w spadku połowy udziału mężczyzny, wynika z celowego nieoceniania odnośnych wersetów jako całości. Gdy te wersety zostaną starannie przeanalizowane bez uprzedzeń, stanie się jasne, że twierdzenie to jest niezgodne z rzeczywistością. Albowiem:

1. Przyznanie kobiecie połowy udziału mężczyzny w spadku nie dotyczy wszystkich możliwych sytuacji, w których kobieta może być spadkobierczynią, a jedynie przypadku, gdy dziedziczy ona wraz ze swoim bratem jako dzieci tych samych rodziców:

„Allah nakazuje wam w sprawie waszych dzieci: mężczyźnie przypada udział dwóch kobiet. Jeśli jest więcej niż dwie kobiety, to przypada im dwie trzecie z tego, co zostawił zmarły. A jeśli jest tylko jedna, to dla niej jest połowa.” (Sura An-Nisa, 4/11)⁸

W związku z tym jest oczywiste, że przyznanie kobiecie połowy udziału mężczyzny w spadku nie jest ogólną zasadą obowiązującą w każdej sytuacji. Dlatego też twierdzenie, że przyznanie kobiecie połowy udziału mężczyzny jest jedynym przepisem, niezależnie od jej pozycji jako spadkobierczyni, jest niczym innym jak wypaczaniem wyżej wymienionego wersetu.

2. Jak jasno wynika z wersetu, udział kobiety w spadku nie ogranicza się jedynie do połowy udziału mężczyzny, jak się twierdzi. Jeśli jedynymi dziećmi zmarłego są córki i jest ich więcej niż dwie, to przypada im 2/3 spadku. Jeśli spadkobierczynią jest tylko jedna córka, wówczas ma ona prawo do połowy spadku (Sura An-Nisa, 4/11).

3. Jeśli umrze dziecko, pozostawiając spadek, a jego rodzice żyją i zmarły miał również dzieci, wówczas każde z rodziców otrzymuje 1/6 spadku. Jeśli zmarły nie miał dzieci, a dziedziczą po nim tylko rodzice, matce przypada 1/3 udziału. Jeśli zmarły miał rodzeństwo, matce przypada 1/6 udziału.” (Sura An-Nisa, 4/11)⁹

4. Jeśli mąż umrze, nie pozostawiając dzieci, jego żona otrzymuje 1/4 spadku. Jeśli zmarły mąż miał jedno lub więcej dzieci (córkę lub syna) z tą lub inną żoną, albo wnuki z linii syna, wówczas żona otrzymuje 1/8.

„A im (waszym żonom) przypada czwarta część z tego, co wy zostawicie, jeśli nie macie dziecka. A jeśli macie dziecko, to im przypada ósma część z tego, co zostawicie…” (Sura An-Nisa, 4/12)¹⁰

Jak widać, twierdzenie, że udział kobiety w spadku zawsze stanowi połowę udziału mężczyzny, nie jest prawdziwe. Udziały te zmieniają się w zależności od osób, z którymi kobieta wspólnie dziedziczy.

C. Dlaczego dwa udziały dla mężczyzny, a jeden dla kobiety?

Fakt, że zgodnie z Koranem kobieta otrzymuje połowę udziału tylko wtedy, gdy dziedziczy razem ze swoim bratem, na pierwszy rzut oka może wydawać się niesprawiedliwością i nierównością, jednak w rzeczywistości ten podział jest wyrazem pełnej sprawiedliwości. Nawet jeśli spojrzeć na tę kwestię nie tylko przez pryzmat sprawiedliwości, ale również w świetle zasad słuszności i bezstronności, można dostrzec trafność tego podziału.

1. W islamie spadek jest dzielony w zależności od potrzeb i obowiązków poszczególnych osób. Utrzymanie matki, żony, córki czy siostry nie jest jej własnym obowiązkiem, lecz spoczywa na synu, mężu, ojcu lub bracie. Kobieta na ogół nie jest zobowiązana do utrzymywania kogokolwiek poza sobą.¹¹ Mężczyzna natomiast w każdej sytuacji jest zobowiązany do zapewnienia utrzymania swojej żonie, córce, matce lub siostrze. Mężczyzna jest oficjalnym opiekunem rodziny i jest odpowiedzialny za wszystkich swoich podopiecznych. Z tego powodu, zgodnie z zasadą „Korzyści odpowiadają obowiązkom” (Nimet, mesuliyete göredir), mężczyźnie, który jest odpowiedzialny za utrzymanie (nafaqah) swojej żony, córek, matki i w razie potrzeby siostry, przyznano podwójny udział w stosunku do udziału kobiety, która nie ma takich obowiązków.

2. Kobieta ma prawo swobodnie dysponować swoim majątkiem. Nawet jeśli kobieta jest bogata, nie ma obowiązku partycypowania w wydatkach rodziny.¹² Gdy spojrzymy na to z tej perspektywy, w przypadku przyznania kobiecie i mężczyźnie równych udziałów, mimo że ich części byłyby takie same, równowaga zostałaby zachwiana na niekorzyść mężczyzny, ponieważ on zapewnia utrzymanie rodziny, podczas gdy kobieta nie ma takiego obowiązku. Oznaczałoby to niesprawiedliwość wobec mężczyzny. Bediüzzaman Said Nursi, jeden z wybitnych uczonych islamskich, dokonuje w tej kwestii następującej oceny:

„W wersecie „...mężczyźnie przypada udział dwóch kobiet...” rozporządzenie Koranu jest czystą sprawiedliwością (mahz-ı adalet), a zarazem istotą miłosierdzia (ayn-ı merhamet). Tak, jest to sprawiedliwość, ponieważ w zdecydowanej większości przypadków mężczyzna żeni się z kobietą i zobowiązuje się do jej utrzymania. Kobieta zaś wychodzi za mąż i nakłada na niego obowiązek swojego utrzymania. W ten sposób wyrównuje on jej mniejszy udział w spadku.”¹³

3. Jeśli kobieta jest niezamężna, jest osobą samotną, która nie ma obowiązku nikogo utrzymywać. Kiedy zaś wychodzi za mąż, jak już wspomnieliśmy, zapewnienie utrzymania jej i jej dzieciom jest w całości obowiązkiem męża. Żona nie ponosi żadnej odpowiedzialności za utrzymanie.¹⁴ Co więcej, kobieta otrzymuje od męża dar ślubny (mahr) oraz, zgodnie ze zwyczajem, wiele prezentów w postaci złota, wyposażenia domu, pieniędzy itp. Kobieta może nie wydawać posiadanego majątku, ponieważ obowiązek utrzymania spoczywa na mężu.¹⁵ Jeśli zechce, może go pomnażać, inwestując. Brat natomiast wyda spadek odziedziczony po ojcu na koszty ślubu, mahr oraz utrzymanie swojej rodziny. Ponadto, jeśli niezamężna siostra nie jest w stanie utrzymać się ze spadku po ojcu, brat ma obowiązek jej pomagać.¹⁶ Zatem, gdy rozpatrujemy tę kwestię z tej perspektywy, przyznanie mężczyźnie pełnego udziału, a kobiecie połowy, jest prawdziwą sprawiedliwością.

Należy tu zwrócić uwagę, że islam przewiduje strukturę, w której kobiety są społecznie współzależne, ale ekonomicznie niezależne. Jest to ważne dla zrozumienia nacisku, jaki islam kładzie na wzajemną miłość, szacunek, tolerancję i zrozumienie między członkami rodziny. Jakkolwiek wielką zaletą jest niezależność ekonomiczna, nie oznacza to nigdy, że kobiety muszą same się utrzymywać i mogą żyć całkowicie na własną rękę poza rodziną. Odpowiedzialność ekonomiczna i dobrobyt społeczny rodziny zawsze spoczywają na barkach mężczyzn. W rzeczywistości ta uprzywilejowana pozycja przyznana kobietom ukazuje wartość, jaką nadaje im nasza wzniosła religia.

4. Brat, bez żadnego przymusu, przy podziale spadku może, jeśli zechce, oddać siostrze tyle samo, ile wynosi jego udział, a nawet więcej. Będzie to darowizna lub prezent. Nikt nie może mu tego zabronić.

5. Kwestia ta ma również wymiar psychologiczny. Islam nie jest ograniczony do jednego czasu, jednej epoki, jednego kraju czy narodu. W swoich przepisach uwzględnia wszystkie czasy, wszystkie społeczeństwa i fundamentalną psychologię człowieka. Prawie we wszystkich społeczeństwach od wieków, co trwa do dziś, córki są postrzegane jako te, które „wynoszą majątek rodziny do obcych”. Tymczasem ona, nawet jeśli wyjdzie za mąż, założy nową rodzinę i będzie miała dzieci, wciąż bardziej niż mężczyzna potrzebuje miłosierdzia (merhamet), czułości (szefkat) i opieki (himaye) swoich rodziców i braci. Czułość i miłosierdzie, które otrzyma od rodziny, są o wiele cenniejsze niż majątek, który odziedziczy. W tej sytuacji przyznanie córce i synowi równych udziałów w spadku mogłoby zaszkodzić tej czułości i miłosierdziu. Podchodząc do tej kwestii również z tej perspektywy, Bediüzzaman Said Nursi mówi na ten temat, co następuje:

„Jest to także miłosierdzie. Ponieważ ta słaba córka potrzebuje czułości od ojca i miłosierdzia od brata. Zgodnie z rozporządzeniem Koranu, córka ta doświadcza od ojca czułości bez cienia niepokoju. Ojciec nie patrzy na nią z troską jak na „szkodliwe dziecko, które sprawi, że połowa mojego majątku wpadnie w ręce obcych”. Do tej czułości nie miesza się niepokój ani gniew. Doświadcza też od brata miłosierdzia i opieki bez rywalizacji i zawiści. Brat nie patrzy na nią jak na „rywalkę, która zniszczy połowę naszego rodu i odda znaczną część naszego majątku w ręce innych”. Do tego miłosierdzia i opieki nie dodaje nienawiści ani urazy. W ten sposób ta z natury delikatna, subtelna i z urodzenia słaba dziewczyna pozornie traci niewiele, ale w zamian zyskuje niewyczerpany skarb w postaci czułości i miłosierdzia swoich krewnych. W przeciwnym razie, chcąc okazać więcej miłosierdzia niż miłosierdzie samego Boga, przyznanie jej więcej praw, niż jej się należy, nie jest miłosierdziem, lecz okrutnym uciskiem. Być może dzisiejsza dzika chciwość, przypominająca okrutny ucisk z czasów Dżahilijji, kiedy to z bezlitosnej zazdrości grzebano córki żywcem, może prowadzić do bezlitosnego zła. Wszystkie przepisy Koranu potwierdzają zatem ferman: „My posłaliśmy ciebie tylko jako miłosierdzie dla światów.” (Sura Al-Anbija, 21:107).”¹⁷

Tymi ocenami Bediüzzaman nadaje tematowi niezwykłą głębię.

W dzisiejszych czasach, ponieważ mężczyźni i kobiety otrzymują równe prawa w spadku, stosunki między wieloma braćmi i siostrami ulegają pogorszeniu. Brat nie może pogodzić się z tym, że jego siostra zabiera połowę majątku ojca i „karmi nim obcych”. Z powodu tego myślenia rodem z Dżahilijji, w naszym kraju dochodzi do wielu problemów spadkowych między rodzeństwem. Dziś wielu mężczyzn wywiera presję na siostry, aby nie brały żadnego udziału w spadku lub zadowoliły się niewielką kwotą, którą im dadzą. Często podpisy są składane pod taką presją. Kobiety są przekonywane lub uciszane na rodzinnych „sądach”. Czasem, jak śledzimy w mediach, spory o spadek przeradzają się w niekończące się krwawe waśnie rodowe (kan davası). Brak poddania się podziałowi dokonanemu przez Boga i niezgoda na swój udział prowadzi nie do jednej, ale do setek niesprawiedliwości i aktów ucisku.

Właśnie z powodów, które staraliśmy się wymienić, mężczyźnie przyznano udział w spadku proporcjonalny do ciężaru jego obowiązków finansowych, a kobiecie, która – niezależnie od tego, czy jest bogata, czy biedna – nie ma żadnych zobowiązań finansowych, a której bezpieczeństwo socjalne jako córki, żony, matki, a nawet wdowy jest zawsze zagwarantowane, przyznano udział odpowiedni do jej sytuacji.¹⁸ Jeśli ten przepis Allaha, którego rozporządzenia są pełne nieskończonej mądrości, nie jest sprawiedliwy, to znaczy, że na ziemi nie ma sprawiedliwości.

Podsumowując, prawo spadkowe, traktowane w Koranie jako kontynuacja prawa rodzinnego, jest jednym z najszczegółowiej omówionych tematów. Postrzeganie aktualnej dziś kwestii równości kobiety w dziedziczeniu wyłącznie z perspektywy czystej równości stanowi, naszym zdaniem, podstawę błędu. Ponieważ Koran różnie ocenia udziały kobiety w różnych sytuacjach. Jest ona rozpatrywana w różnych kategoriach w zależności od tego, czy jest żoną, matką, jedyną siostrą czy jedną z kilku sióstr. Ci, którzy w każdej kwestii, także w tej, opowiadają się za absolutną równością, ignorują fundamentalne zasady, które zostały tu wymienione. W związku z tym przyznanie kobiecie w niektórych przypadkach połowy udziału mężczyzny nie ma żadnego związku z ideą wyższości mężczyzny nad kobietą. Gdyby tak było, należałoby twierdzić, że dzieci, których udziały w spadku są większe, mają wyższą wartość ludzką niż ich ojcowie. Byłoby to bardzo niedorzeczne twierdzenie. Przeciwnie, ten podział ma na celu zrównoważoną dystrybucję dóbr (rızk) wprost proporcjonalnie do odpowiedzialności kobiety i mężczyzny oraz zapewnienie miłości i sprawiedliwości zarówno w rodzinie, jak i w życiu społecznym.

Ponadto, decydujące znaczenie potrzeb i odpowiedzialności w relacjach między kobietą a mężczyzną, przyznanie większego udziału dzieciom niż rodzicom lub mężczyźnie niż kobiecie – ze względu na potrzeby słabszych pokoleń dopiero wkraczających w życie, które przez całe życie będą napotykać wiele trudności finansowych – ma na celu zapewnienie życia w ludzkich warunkach w najmniejszej komórce społecznej, jaką jest rodzina. Jednocześnie są to znaki kroków podejmowanych w kierunku tworzenia klasy średniej.¹⁹

Przypisy

1. Sura An-Nisa, 4/7.
2. Zob. Tabari, Dżami al-Bajan 4/262, Egipt, 1968; Razi, Tafsir al-Kabir 9/194, Bejrut; Tahir b. Aszur, at-Tahrir wa-t-tanwir 4/248, Tunis; Ibn Kathir, Tafsir al-Kur’an al-Azim 2/161. Arabowie mawiali: „Nie mogą dziedziczyć ci, którzy nie walczą włóczniami, nie bronią ojczyzny i nie zdobywają łupów wojennych.” Zob. te same dzieła i miejsca. W sprawie praktyk spadkowych w okresie Dżahilijji zob. Ali Osman Ateş, İslâm’a Göre Cahiliye ve Ehl-i Kitap Örf ve Adetleri (Zwyczaje i tradycje Dżahilijji i Ludu Księgi według islamu), s. 379-388.
3. Hamidullah, Muhammed, İslâm Peygamberi (Prorok islamu) 1/260, İrfan Yay. Stambuł, 1980; W sprawie praktyk spadkowych w judaizmie zob. Ali Osman Ateş, dz. cyt., s. 372-380.
4. Sura An-Nisa, 4/11.
5. Zob. Tabari, dz. cyt. 4/275; Ibn Kathir, dz. cyt. 2/197.
6. Abu Dawud, faraiz 4; Ibn Madżah, faraiz 2.
7. Wahidi, Asbab an-Nuzul s. 150; zob. Ibn Kathir, dz. cyt. 2/196; Kurtubi, al-Dżami’ li-ahkam al-Kur’an 5/39; Razi, dz. cyt. 9/203-204. Jako powód objawienia wersetu podaje się również inne zdarzenie, które spotkało Dżabira b. Abdullaha. Zob. Buchari, tafsir al-Kur’an 4; Tirmizi, faraiz 6; Tirmizi, tafsir al-Kur’an 5.
8. Sura An-Nisa, 4/11.
9. Sura An-Nisa, 4/11.
10. Sura An-Nisa, 4/12. Ważną kwestią, na którą należy zwrócić uwagę w tym wersecie, jest przyznanie kobiecie, podobnie jak mężczyźnie, prawa do dysponowania majątkiem przez testament i zaciągania długów. „…po zaspokojeniu zapisu, który uczynił, lub długu.” Niezależnie od tego, czy zmarły jest mężczyzną, czy kobietą, po spłaceniu jego długu i wykonaniu testamentu, pozostały spadek jest dzielony. Oznacza to przyznanie kobiecie wszelkich praw cywilnych i społecznych. Kobieta może posiadać majątek, pozostawiać spadek, dziedziczyć, sporządzać testament, wykonywać testament, zaciągać i udzielać pożyczek. Oznacza to, że Koran przyznał kobiecie wszelkie prawa własności i dysponowania swoim majątkiem, nadając jej w pełni wolną osobowość prawną. Zob. Süleyman Ateş, Çağdaş Kur’ân-ı Kerim Tefsiri (Współczesny komentarz do Koranu), Yeni Ufuklar Neşriyat, 1988, 2/574; W celu uzyskania szerszych informacji na temat sytuacji spadkowej wdowy zob. Hamza Aktan, İslâm Miras Hukuku (Islamskie prawo spadkowe), İşaret Yay., Stambuł, 1991.
11. W celu uzyskania szerszych informacji na temat utrzymania kobiety i spoczywających na niej obowiązków finansowych zob. İslâm’da Kadın Hakları (Prawa kobiety w islamie) (Antologia) 2/178-283, Rehber Baş. Yay. 1. Wyd. Ankara, 1993.
12. W celu uzyskania szerszych informacji zob. Ruhi Özcan, İslâm Hukuku’nda Hısımlık Nafakası (Utrzymanie z tytułu pokrewieństwa w prawie islamskim), s. 68-84, Çağlayan Yayınları, Izmir, 1996.
13. Nursi, Bediüzzaman Said, Mektubat (Listy), s. 37, Envar Neşriyat, Stambuł, 1997; zob. także Sözler (Słowa), s. 381.
14. Zob. Kasani, Alauddin Abu Bakr Ibn Mas’ud, Badai’ as-Sana’i’ 4/28, Egipt, 1328; Sarachsi, Muhammed b. Ahmed, al-Mabsut 5/187, Egipt, 1324; Ibn Ruszd al-Hafid, Muhammed Ibn Ahmed, Bidajat al-mudżtahid 2/55, Egipt, 1379.
15. Na przykład, nawet jeśli mąż jest biedny, a żona bogata, zobowiązanym do utrzymania jest mąż. Żona nie może być pociągnięta do odpowiedzialności za utrzymanie męża. Ten sam przepis obowiązuje nawet w przypadku męża, który z powodu kalectwa itp. nie jest w stanie zapewnić utrzymania sobie i swojej żonie. Utrzymanie takiego męża nie jest pokrywane przez bogatą żonę, lecz przez jego krewnych. Żona również będzie utrzymywana przez swoich krewnych. Co więcej, należność z tytułu utrzymania, którą kobieta ma otrzymać od męża, jest długiem nieulegającym przedawnieniu. Nawet jeśli kobieta wydaje z własnego majątku, może dochodzić zwrotu tych kosztów od męża. Zob. Özcan, Ruhi, Hısımlık Nafakası, s. 71.
16. W sprawie utrzymania z tytułu pokrewieństwa zob. Ruhi Özcan, dz. cyt., s. 89-154.
17. Nursi, Bediüzzaman Said, Mektubat, 37; Sözler, s. 381.
18. W sprawie zabezpieczenia społecznego kobiety w islamie zob. Faruk Beşer, Kadının Çalışması Sosyal Güvenliği ve İslâm (Praca kobiety, jej zabezpieczenie społeczne a islam), s. 165-180, Nun Yay. Stambuł, 1995; Bayraktar Bayraklı twierdzi, że „jeśli w rodzinie ojciec jest stary, a córka i syn pracują i zarabiają wspólnie, ich prawa do spadku są równe”, a jako dowód na poparcie tej tezy przytacza 32. werset sury An-Nisa. Jednak ten werset nie może być na to dowodem, ponieważ mówi on o tym, że kobiecie, która w społeczeństwie arabskim Dżahilijji była pozbawiona spadku, należy się udział tak jak mężczyźnie. To, ile i w jakiej sytuacji kobieta otrzyma, zostało określone w tekstach źródłowych (nas). Po drugie, należy również stwierdzić, że zarobki pracującej w takiej rodzinie córki należą w całości do niej. Nie ma ona obowiązku przyczyniania się do wydatków rodziny. Jest to jej osobista własność. Zob. Bayraktar Bayraklı, Kadın, Sevgi ve Temel Hakları (Kobieta, miłość i prawa podstawowe), s. 64, İşaret Yay. Stambuł, 2000.
19. W sprawie klasy średniej i zasad islamskich zob. İzzet Er, Sosyal Gelişme ve İslâm (Rozwój społeczny a islam), s. 94-115, Rağbet Yayınları, Stambuł, 1999.

Kobiety zdobyły należną im pozycję i wartość dzięki religii Islamu, osiągając spokój i szczęście, za którymi tęskniły przez wieki. Prawo islamskie wyeliminowało ekstremalne i zaniedbujące praktyki w relacjach między kobietą a mężczyzną, ustanawiając między obiema płciami pełną równowagę i harmonię.

Zgodnie z Islamem, jako istoty stworzone przez Allaha, kobieta i mężczyzna są sobie całkowicie równi (Sura Al-Hudżurat, 13; Sura An-Nisa, 1). Jak wyraził to Prorok Muhammad (Pokój i błogosławieństwo niech będzie z Nim): „Wszyscy ludzie, kobiety i mężczyźni, są sobie równi jak zęby grzebienia.” (Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuk-u İslâmiye ve İstilahat-ı Fıkhiye Kamusu, II, 73-74).

Kobieta i mężczyzna są dwiema częściami jednej całości. Uzupełniają się nawzajem. Poniższy werset wspaniale to wyraża:

„One są dla was szatą, a wy jesteście dla nich szatą.” (Sura Al-Baqara, 187)

Tak jak szata zakrywa niedoskonałości i chroni przed zimnem i gorącem, tak każde z was zakrywa niedoskonałości drugiego i uzupełnia jego braki.

Dlatego też spór o to, czy wyższy jest mężczyzna, czy kobieta, jest bezcelowy. Zgodnie z wyjaśnieniami Koranu, tak jak mężczyzna posiada pewne zalety i przewagi, których nie ma kobieta, tak i kobieta posiada pewne zalety i przewagi, których nie ma mężczyzna. Z tego powodu oboje potrzebują siebie nawzajem pod różnymi względami, a zatem kobieta i mężczyzna pod względem stworzenia różnią się od siebie i posiadają wzajemne przewagi. Próba porównywania ich w tych samych aspektach prowadzi do błędnych wniosków (Sura An-Nisa, werset 34).

Według Koranu istnieje tylko jeden model ludzkiego charakteru, bez podziału na płeć. Kobieta jest w takim samym stopniu odpowiedzialna za wszystkie cechy moralne, za które odpowiedzialny jest mężczyzna. W oczach Allaha wartością jest moralność religijna i taqła (Takła – bogobojność, świadomość Boga). Tę prawdę Allah ogłasza w Koranie następująco:

„Zaprawdę, najbardziej szanowanym spośród was w oczach Allaha jest ten, który jest najbardziej bogobojny.” (Sura Al-Hudżurat, 13)

Jak widać, według Koranu bliskość człowieka do Allaha nie jest określana przez jego płeć, kolor skóry czy rasę, lecz przez jego stosowanie się do „idealnej moralności muzułmańskiej”, którą objawił Allah. W Koranie Allah oznajmia, że wierzący, którzy przejawiają piękną moralność – bez względu na to, czy są kobietami, czy mężczyznami – otrzymają najlepszą nagrodę na tym świecie i w życiu ostatecznym:

„Tego, kto spełni dobre dzieło – czy to mężczyzna, czy kobieta – i jest wierzącym, My ożywimy życiem wspaniałym. I, zaprawdę, damy im nagrodę piękniejszą od tego, co czynili.” (Sura An-Nahl, werset 97)

Po tym krótkim wstępie przeanalizujmy niektóre zwyczaje, które Islam zniósł na korzyść kobiety, oraz prawa, które jej przyznał.

1. Niektóre zwyczaje zniesione na korzyść kobiety:

• Islam odrzucił pogląd, obecny w niektórych wierzeniach, że kobieta jest przeklęta.
• Surowo zakazał jednego ze zwyczajów z czasów ignorancji (Dżahilijja), jakim było grzebanie żywcem nowo narodzonych córek.
• Prorok Muhammad (Pokój i błogosławieństwo Boga z nim), mówiąc: „W niczym nie ma złego omenu”, zniósł przesąd uważający kobietę za źródło nieszczęścia.
• Nakazał mężczyznom okazywanie kobietom wielkiej czułości, miłości i troski.
• Potępił nienawiść do córek i pochwalił je, mówiąc: „W dawaniu prezentów traktujcie swoje dzieci na równi; gdybym jednak miał kogoś wyróżnić, wyróżniłbym córki”.
• Towarzyszowi, który zapytał, kto zasługuje na największy szacunek, trzykrotnie odpowiedział: „Twoja matka”, a dopiero za czwartym razem dodał: „Twój ojciec”.

2. Prawa przyznane kobiecie:

Prawo i obowiązek to dwaj nierozłączni bracia. Gdzie jest prawo, tam musi być i obowiązek. Prawo islamskie, które od samego początku uznawało prawa i wolności kobiety i surowo potępiało jej poniżanie, nałożyło na nią również pewne obowiązki. Zanim je wymienimy, przypomnimy fundamentalną zasadę dotyczącą kobiet, która stanowi sedno tej kwestii i została zawarta w kazaniu wygłoszonym przez Proroka Muhammada (alejhissalatu łassalam) podczas Pielgrzymki Pożegnalnej w obecności 130 000 osób:

„O ludzie, o moi towarzysze, nakazuję wam, abyście byli dobrzy dla kobiet. One są waszymi partnerkami życiowymi. Zakładacie z nimi ognisko domowe jako z depozytem, który powierzył wam Allah. One mają prawa wobec was, a wy macie prawa wobec nich. Dobre ich traktowanie jest waszym najważniejszym obowiązkiem. O ludzie, czy dobrze zrozumieliście te słowa, które wam przekazałem?” (Akseki, Ahmet Hamdi, Yeni Hutbelerim, Ankara, 781-782)

W innym hadisie powiedział:

„Bójcie się Allaha w kwestii wypełniania praw kobiet. Strzeżcie się naruszania ich praw i wolności, albowiem pojęliście je za żony jako depozyt od Allaha.” (Adżluni, Kaszf al-Chafa, Bejrut, 1351, I, 36)

Po tym ogólnym wprowadzeniu, przyjrzyjmy się w skrócie prawom przyznanym kobiecie w prawie islamskim:

• Prawo do utrzymania: Mąż jest zobowiązany do zapewnienia utrzymania swojej żonie i dzieciom zrodzonym z tego związku. Oznacza to, że kobieta może żądać od męża środków na utrzymanie. W prawie islamskim mąż musi zapewnić żonie wyżywienie, odzież, mieszkanie i, w razie potrzeby, koszty służącej. Kobieta nie może być zmuszana do partycypowania w kosztach utrzymania domu; zaopatrzenie i utrzymanie żony i dzieci należy do męża. (Cin, Halil, İslâm ve Osmanlı Hukukunda Evlenme, Ankara, 1974, 195 i nast.)
• Pełna zdolność do czynności prawnych: W prawie islamskim kobieta posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Ma absolutne prawo do dysponowania swoim osobistym majątkiem. Może zaciągać wszelkiego rodzaju zobowiązania cywilne i korzystać z praw, jakie jej przysługują. Ponadto, prawo do opieki i wychowania nad dzieckiem – w przypadku chłopca do siódmego roku życia, a w przypadku dziewczynki aż do zamążpójścia – zostało przyznane kobiecie, chyba że wyjdzie ponownie za mąż - wówczas prawo wraca do ojca dzieci.
• Prawo do dziedziczenia: W przeciwieństwie do wszystkich systemów prawnych (z wyjątkiem prawa rzymskiego) i praw zwyczajowych z okresu narodzin Islamu, prawo islamskie przyznało kobiecie prawo do dziedziczenia. Zostało ono oparte na zasadzie równości, z wyjątkiem podziału w stosunku dwa do jednego między braćmi i siostrami. Logiczne i naukowe uzasadnienie tej zasady zostało wyjaśnione zarówno w Koranie, jak i w hadisach. Mniejszy udział kobiety w spadku w stosunku do mężczyzny nie jest regułą absolutną. (Zob. Zafer Dergisi, nr 192)
• Prawo do edukacji i nauki: W społeczeństwie islamskim edukacja i nauka zajmują bardzo ważne miejsce. Kobieta jest najdoskonalszym wychowawcą. To przede wszystkim ona wychowuje i kształtuje dzieci. Nie do pomyślenia jest, aby wychowawca był pozbawiony edukacji. Prorok Muhammad (alejhissalatu łassalam) zawsze zachęcał kobiety do nauki czytania i pisania i nakazywał to. Nie sposób nie wspomnieć, że w historii Islamu wyrosło wiele wybitnych kobiet-uczonych w przeróżnych dziedzinach.
• Prawo do pracy: Kobieta może wykonywać każdy zawód, który nie jest sprzeczny z religią i moralnością.
• Inne prawa, których kobieta może żądać od męża: Kobieta może żądać od męża daru ślubnego (mahr). Mąż jest również zobowiązany do dobrego jej traktowania. Kobieta może odwiedzać swoją rodzinę, kiedy zechce, informując o tym męża. Mąż powinien spędzać czas z żoną i pozwalać na dozwolone formy rozrywki. Mąż nie może traktować żony surowo bezpodstawnie i bez powodu. Mąż nie może ujawniać tajemnic swojej żony.

Po tym wszystkim pragniemy zaznaczyć, że mimo posiadania tych wszystkich praw przez kobietę, głową rodziny pozostaje mąż. Taka zasada jest zresztą przyjęta również w dzisiejszych klasycznych systemach prawnych. Uznanie tego faktu nie oznacza akceptacji istnienia różnic między kobietą, a mężczyzną - jak twierdzą niektórzy prawnicy. Werset Koranu, który określa męża jako głowę rodziny, również odrzuca to twierdzenie. Koran bowiem mówi:

„Mężczyźni są opiekunami kobiet, albowiem Allah dał jednym z nich przewagę nad drugimi. (Oznacza to, że kobieta również pod pewnymi względami jest lepsza od mężczyzny, a mężczyzna także pod pewnymi względami jest lepszy od kobiety. Oboje posiadają odrębne zdolności). Ponadto mężczyźni są zobowiązani do zapewnienia utrzymania ze swojego majątku.” (Sura An-Nisa, werset 34)

Zasada, według której nazwa przekształca rzecz zgodnie z jej znaczeniem, ujawnia swój sens poprzez przemianę, jakiej poddana jest kobieta  gdy nosi  tesettür. Przemienia ono w klejnot (dżawhar) kobietę, która go nosi. A wartość tego klejnotu rośnie wprost proporcjonalnie do tego, jak się on zakrywa i chroni.

Przywiązanie, , jaką odczuwamy  w stosunku do rzeczy, może uczynić  ją cenną lub, przeciwnie- bezwartościową,w zależności od sposobu, w jaki jej używamy. jej użycia. Nazwa, którą jej nadajemy, nadaje jej atrybuty. Każdy uzyskany przez nią atrybut, określa jej pozycję. miejsce.

Jedno z pięknych imion Wszechmogącego Pana (Mawla), As-Sattar (As-Sattar), w sensie terminologicznym oznacza Tego, który okrywa, zakrywa i skrywa wady. Słowo tesettür również oznacza zakrywanie się.

Tesettür, aż do obecnych czasów był uważany za oznakę honoru (szeref), jednak dla ludzi oddalonych od swojej natury (fitra) nie ma już takiego znaczenia.

A tymczasem, na ile jesteśmy w stanie wniknąć w historię społeczeństw, widzimy, że tym, co normalne, powszechne i pierwotne, jest tesettür. W niektórych narodach tesettür był nawet uważany za oznakę określającą stopień honoru. W przeciwieństwie do tego, nagość była postrzegana jako znamię podłości i powód do poniżenia, i przez całą historię była potępiana i ganiona przez niemal wszystkie narody.

Szlachetny Koran informuje nas, że tesettür jest „dobrą drogą, którą należy wybrać, aby być rozpoznawaną i nie być krzywdzoną” (Sura Al-Ahzab, 33:59). Być rozpoznawaną i nie być krzywdzoną!...

Nasz Pan, który stworzył nas jako ludzi i zdefiniował człowieka, tym samym objawiając nam, czym jest fitra; który stworzył nas jako muzułmanów i zdefiniował muzułmanina, tym samym nauczając nas islamu; i który stworzył nas nagimi, zaszczepił w nas poczucie czci i honoru, a następnie nas okrył, zakrywając nasze wady; pragnie, aby wierzące kobiety były rozpoznawane jako „zakryte”. I w ten sposób definiowane...

Być rozpoznawaną jako kobieta w tesettür to być rozpoznawaną nie tylko przez ludzi, ale przez wszystkie stworzenia (mahlukat); atrybut „nie być krzywdzoną” nie oznacza tylko unikania ludzkiej przemocy i grubiaństwa, ale wskazuje na to, że wszystkie stworzenia będą traktować ją zszacunkiem.

Okrycie się tesettürem jest równoznaczne z postrzeganiem siebie jako części ummy (wspólnoty) Proroka Muhammada (sallallahu alayhi wa sallam – pokój i błogosławieństwo Allaha z nim).

Inną mądrością (hikmah) tesettüru jest to, że kobieta postrzega siebie jako istotę wymagającą ochrony (korunmalık), co pozwala tym, którzy mają ją chronić, na jej rozpoznanie.

Ta intencja określa naturę (fitra) kobiety i jej cechy. To, co wymaga ochrony, co samo w sobie jest obiektem ochrony, nie może być jednocześnie tarczą (kalkan). Kobieta, jako cenny klejnot, jako nosicielka czci i honoru, musi zaakceptować ochronę i w ten sposób uczynić cześć i honor swoją ozdobą.

Jeśli ten stan, zgodny z naturą (fitra), zostanie zrealizowany, wokół kobiety pojawią się osoby, które będą ją chronić i być dla niej tarczą. Będzie chroniona, tak jak broniono kobiety-Towarzyszki (Sahabijja), która została znieważona przez członków plemienia Banu Qaynuqa.

Kobieta została opisana (tawsif) przez tesettür (okrycie). Ta cecha pozwoliła zrozumieć, czym jest kobiecość, a ochrona wrodzonej kobiecej wstydliwości (haja) i czystości (iffet) została określona przez ten atrybut: Kobieta jest tą, która się zakrywa...

W czasach przedislamskich (dżahilijja - okres ignorancji, nieświadomości) kobieta nie była nawet uznawana za pełnowartościowego człowieka. Religia Islamu wyniosła kobietę do należnej jej pozycji. Wolność nie polega na życiu według zachcianek własnej duszy i szatana. Prawdziwa wolność to życie zgodne z wolą Stwórcy. Ten bowiem, kto nie podąża za wolą Allaha, podąża za wolą swojej duszy lub szatana.

Postarajmy się krótko wyjaśnić ogólne prawa kobiety:

"A kiedy zwiastuje się któremuś z nich córkę, to jego oblicze czernieje i jest pełen stłumionego gniewu..." (Sura An-Nahl, 16:58)

W tym wersecie Allah (dżalla dżalaluhu – zmanifestował się Jego majestat) opisuje i potępia stosunek ludzi z okresu dżahilijji do kobiet. Tymczasem:

"On daje, komu chce, córki, i daje, komu chce, synów. Albo daje im i synów, i córki. A kogo chce, czyni bezpłodnym." (Sura Asz-Szura, 42:49)

Kobieta rodzi się tak samo jak mężczyzna, jest takim samym ludzkim dzieckiem. Rodzice ponoszą odpowiedzialność, jeśli czynią między nimi różnicę w okazywaniu czułości czy wręczaniu prezentów. Zlekceważyliby w ten sposób testament naszego Proroka (alejhissalatu łassalam – Pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim) i zasłużyliby na pozbawienie jego wstawiennictwa. Wiedząc, że uczucia z czasów dżahilijji mogą od czasu do czasu odżywać w ludziach, Wysłannik Allaha (alejhissalatu łassalam) szczególnie podkreślał edukację córek i ogłosił, że:

"Ojciec, który wychowa trzy, dwie, a nawet jedną córkę, chroniąc jej prawa, będzie w Raju." (Ibn Madżah, Adab 3)

Z okazji narodzin dziewczynki, podobnie jak chłopca, składa się w ofierze zwierzę jako wyraz wdzięczności, co nazywa się Aqiqa. Nadaje się jej piękne imię i zapewnia obowiązkową edukację. Niezbędną wiedzę na temat płciowości otrzymuje od matki. Żaden tekst w Koranie, ani w Sunnie (tradycja Proroka) zachęcający do zdobywania wiedzy nie wyklucza z tego kobiet. Przeciwnie, wiedząc, że mogą być zaniedbywane, nasz Prorok (alejhissalatu łassalam) szczególnie zalecał edukację kobietom i nakazał chronić ich prawa. W jego czasach wyrastały kobiety, które osiągały stopień mudżtahida (uczonej zdolnej do samodzielnej interpretacji prawa islamskiego). Przykładem jest żona Wysłannika Allaha (alejhissalatu łassalam), nasza matka Aisza (niech Bóg będzie z niej zadowolony).

Kobieta, wychowywana bez jakiejkolwiek dyskryminacji w stosunku do mężczyzny, dochodzi do wieku małżeńskiego. Ma prawo, a jest to również zgodne z Sunną, zobaczyć kandydata na męża. Jeśli jej się nie spodoba, odrzuca go, a nalegania opiekunów (łali) czy kandydata niczego nie zmieniają.

Wychodząc za mąż, kobieta ma silną pozycję. Otrzymuje od kandydata na męża mahr (obowiązkowy dar ślubny) w wysokości, jakiej zażąda. Mahr jest jej najbardziej naturalnym prawem, określonym przez Allaha, i jest to dla niej zagwarantowane. Może nim dysponować w granicach prawa, całkowicie według własnej woli. Swój mahr lub inny majątek może przeznaczyć na cele charytatywne, zainwestować w działalność gospodarczą, zakładać firmy, stawać się udziałowcem spółek poprzez akcje, zarabiać i wydawać zarobione pieniądze, gdzie tylko zechce. Jej zabezpieczenie społeczne jest bowiem zagwarantowane poprzez małżeństwo. Wszystkie niezbędne wydatki na dom i na nią samą spoczywają na barkach mężczyzny. Mężczyzna nie może jej powiedzieć:

„Kup sobie ubrania czy kosmetyki za własne pieniądze”.

Jest zobowiązany zapewnić jej utrzymanie na miarę swoich możliwości finansowych. Jeśli nie jest w stanie tego zrobić, nie może się ożenić. Jeśli przestaje to robić po ślubie, prośba kobiety o rozwód zostaje rozpatrzona pozytywnie.

Mąż nie może jej poniżać, ale musi pamiętać, że jest jego towarzyszką życia. Nie może jej zostawiać samej w domu w gniewie.

Prorok Muhammad (Pokój z nim) powiedział:

"Najlepszy z mężczyzn to ten, który najlepiej traktuje swoją żonę." (zob. Buchari, Nikah 43; Muslim, Fada'il 68)

Do obowiązków męża należy żartowanie z żoną w domu, zabawianie jej i sprawianie jej radości.

Mężczyzna nie może bić żony z błahych powodów, chyba że kobieta jawnie łamie swoje obowiązki i buntuje się. (W kwestii bicia żony można odnieść się do wersetu 4:34 sury An-Nisa i jego komentarzy (tafsir). Przykładowo: zob. Ibn Kathir IV/257; Kurtubi VI/170,172,173; Elmalılı IV/1351; Abu Dawud, Manasik 56; Ibn Madżah, Manasik 84; Muslim, Hajj 147; Tirmizi, Rada' 11; Halabi Saghir s. 395; Halabi Kabir s. 621; Canan, Terbiye s. 391). Nie może nękać żony nagłymi najściami z powodu zazdrości czy podejrzeń wynikających z jego własnych niepewności. Nasz Prorok (alejhissalatu łassalam) w jednym z hadisów zabronił mężczyźnie, który był długo z dala od rodziny, wracać do domu nagle w nocy bez uprzedzenia. Powodem było to, by żona miała czas przygotować się na jego powrót: ogolić pachy i okolice intymne, uczesać się i upiększyć. Znaczenie jednego z hadisów na ten temat jest następujące:

"Gdy wracasz (z daleka) w nocy, nie wchodź do żony, aby mogła użyć ostrza i się ogolić oraz uczesać, jeśli jest w nieładzie (aby przygotowała się na twój powrót)." (Buchari, Nikah 121,122; Muslim, Rada' 58, Imarah 181,182; Darimi, Nikah 32, Dżihad 163; Musnad III/298)

Komentatorzy hadisów wskazują również, że nagłe wejście do domu w nocy mogłoby być odebrane jako wyraz podejrzeń o zdradę ze strony żony.

Mąż ma również obowiązek zaspokojenia seksualnego żony. Nasz Prorok (alejhissalatu łassalam) przyrównał mężczyzn, którzy po zaspokojeniu siebie natychmiast odwracają się od żony, nie myśląc o niej, do kogutów, czyli zwierząt, i zalecił, aby nie przechodzić do stosunku seksualnego bez gry wstępnej, pieszczot i pocałunków. (Deylemi, za: Ghazali, Ihya II/52; zob. także Suyuti, al-Jami' as-Saghir VI/323). Mężczyzna może bowiem podniecić się samym patrzeniem, podczas gdy kobieta staje się gotowa na stosunek dopiero po dłuższej grze wstępnej. Dobry mąż to ten, który potrafi przygotować do tego żonę i zaspokoić ją tak, jak zaspokaja siebie. Mężczyźni, którzy w relacji seksualnej myślą tylko o sobie, nie powinni zapominać, że krzywdzą swoją partnerkę i czerpią przyjemność z zadawania jej cierpienia.

Kobieta ma prawo do rozwodu, jeśli w ciągu roku od ślubu mąż nie był w stanie odbyć z nią stosunku seksualnego. Kobieta może odmówić oddania się mężowi, dopóki nie otrzyma swojego mahru w całości.

Podobnie jak utrzymanie, koszty leczenia i lekarstw żony również należą do obowiązków męża. Jeśli kobieta nie potrafi piec chleba, mąż jest zobowiązany kupować gotowy. Jeśli chce, aby się stroiła, koszty kosmetyków i perfum ponosi mąż. Dwa komplety ubrań rocznie, letni i zimowy, należą się od męża. W przypadku sporu, jakość ubrań określają lokalne władze. Gdy mąż wyjeżdża w podróż, kobieta może zażądać od niego poręczyciela na poczet swojego utrzymania na czas jego nieobecności. Jeśli w dniach menstruacji chce spać osobno, ma prawo zażądać oddzielnego łóżka.

W zależności od swojej pozycji społecznej, kobieta może zażądać od męża służącej. Wynagrodzenie służącej pokrywa mąż. Poza pracami domowymi, których niewykonywanie przez kobiety jest zgodnie ze zwyczajem uznawane za naganne, kobieta nie jest zobowiązana do wykonywania żadnych innych prac.

W razie potrzeby, małżonkowie uzgadniają miesięczną kwotę na utrzymanie. Jeśli kobieta uzna, że jest niewystarczająca, może poprosić o jej zwiększenie. Jeśli mąż się nie zgodzi, żona może zwrócić się do sądu.

Jeśli kobieta nie życzy sobie mieszkać z krewnymi męża, jest on zobowiązany zapewnić jej oddzielne mieszkanie. Jako uzasadnienie podaje się, że obecność innych osób mogłaby przeszkadzać w swobodnym okazywaniu sobie czułości i pożyciu małżeńskim. Z tego samego powodu kobieta ma prawo zażądać osobnych pokoi dla dzieci, z wyjątkiem tych, które są zbyt małe, by rozumieć relacje intymne.

Kobieta ma prawo raz w tygodniu odwiedzić swoich rodziców, a mąż nie może jej w tym przeszkodzić.

Kobieta ma prawo do pracy w zakresie tego, co jest prawnie dozwolone, pod warunkiem, że nie narusza to praw jej męża.

Jeśli z powodu menstruacji lub okresu poporodowego kobieta chce udać się do publicznej łaźni, opłatę za to ponosi mąż. Jednakże, jeśli wiadomo, że w danej łaźni nie przestrzega się zasady zakrywania miejsc intymnych, kobieta nie powinna tam iść.

Mężczyzna jest zobowiązany do zapewnienia wszelkiego utrzymania swojej żonie, z którą się rozwiódł, przez cały okres oczekiwania, niezależnie od tego, czy był to rozwód odwołalny, czy nieodwołalny.

Powyższe punkty to zaledwie kilka przykładów z tematów omawianych we wszystkich księgach prawa islamskiego, gdy wymienia się prawa kobiety wobec mężczyzny. Nie są to jedynie zalecenia, lecz prawnie usankcjonowane prawa, które podlegają egzekucji. Jeśli w regionie Morza Czarnego, w Anatolii czy gdziekolwiek indziej kobiety są zmuszane do pracy i przytłaczane ciężkimi zadaniami, które normalnie mógłby wykonać tylko mężczyzna, wina za to nie leży po stronie Islamu, lecz tych, którzy usunęli Islam z życia tych kobiet.

Większość uczonych islamskich stwierdziła, że w przypadku wyborów kobieta ma prawo do głosowania. Nie ma bowiem żadnego dowodu, który by jej tego prawa odmawiał. Co więcej, głosowanie jest formą przymierza wierności. Nasz Prorok (alejhissalatu łassalam) przyjmował przymierze wierności również od kobiet (zob. Sura Al-Mumtahana, 60:12 i jej komentarze). Po śmierci Omara (radijallahu anhu – Bóg z niego rad), w kwestii wyboru następnego kalifa, zasięgano opinii wszystkich, włączając w to nawet niezamężne młode dziewczęta. [zob. Muhammed Hamidullah, Islâm Müesseselerine Giriş, Stambuł 1981, s. 112 (cytat za Ibn Kathirem)]

Wreszcie, gdy kobieta umiera, koszt jej całunu również ponosi mąż. (W celu szerszego omówienia tych punktów, które przedstawiliśmy w skrócie, zob. Ibn Abidin, Radd al-Muhtar, Egipt 1380 (1960), III/571. Zobacz także działy dotyczące utrzymania we wszystkich księgach prawodawstwa islamskiego, a w szczególności Sarakhsi, Mabsut V/180).

Jak widać, kobieta jest osobą, która nie ma żadnych zmartwień ani trosk związanych z utrzymaniem, co oznacza, że posiada pełne zabezpieczenie społeczne. A wszystkie te prawa, w przypadku sporu, są prawnie egzekwowalne na mocy decyzji sądu. W Islamie mąż i żona nie są dwoma wrogimi obozami, które nieustannie walczą o swoje prawa. Są dwiema połówkami jednej całości, które się uzupełniają, pomagają sobie, wspierają się i stanowią dla siebie źródło spokoju i siły moralnej. Tak samo nasz Prorok (alejhissalatu łassalam) pomagał w pracach domowych oraz podzielił obowiązki między Alim (Bóg z niego rad), a jego żoną Fatimą (Bóg z niej rad).

KOBIETA W RODZINIE

Islam głosi, że pod względem aktu stworzenia kobieta i mężczyzna są sobie równi:

"O ludzie! Zaprawdę, My stworzyliśmy was z mężczyzny i kobiety..." (Sura Al-Hudżurat, 49:13).

Religia Islamu oświadcza również, że nie ma rozróżnienia pomiędzy kobietą i mężczyzną, a w narodzinach, śmierci i życiu pośmiertnym żadna z płci nie ma wyższości nad drugą. Każdy człowiek bowiem stanie przed Allahem sam, bez pomocników, i sam zda rachunek ze swoich czynów (Sura Marjam, 19:93). Wierzące kobiety, które postępują sprawiedliwie i nie schodzą z drogi Allaha, są w Koranie wymieniane wśród tych, którzy „będą wieść wieczne życie w Raju” (Sura An-Nahl, 16:97).

Różnice między kobietą, a mężczyzną wynikają z ich fizjologii, przy czym podkreśla się, że kobiety są istotami delikatniejszymi i bardziej wrażliwymi. Z tego powodu w życiu jednostki i społeczeństwa obserwuje się różnice w funkcjach obu płci, co w rzeczywistości ma na celu ochronę kobiety. Religia Islamu ani nie poniżyła kobiety, jak to miało miejsce w wierzeniach czasów przedislamskich, ani nie narzuciła matriarchalnego modelu życia rodzinnego. Nakreśliła taki model rodziny, w którym wszyscy jej członkowie mają odrębne obowiązki, a w ich wypełnianiu absolutnie nie ma miejsca na niesprawiedliwość wobec siebie. Wprowadzając innowacje w życiu rodzinnym, Islam przyjął model o przełomowym charakterze w dziedzinie sprawiedliwości, eliminując wszelkie zachowania, które mogłyby stanowić element ucisku i szkodzić rodzinie, zarówno ze strony mężczyzny, jak i kobiety.

Islam powierzył rolę głowy rodziny mężczyźnie.

"Mężczyźni są opiekunami kobiet, ponieważ Allah dał jednym wyższość nad drugimi i ponieważ oni wydają ze swojego majątku..." (Sura An-Nisa, 4:34).

W innym wersecie Allah Wszechmogący, powierzając mężczyźnie rolę głowy rodziny, mówi:

"...One (kobiety) mają takie same prawa jak i obowiązki, zgodnie z tym, co jest słuszne. Mężczyźni jednak mają nad nimi wyższy stopień. Allah jest potężny, mądry." (Sura Al-Baqara, 2/228)

Rola mężczyzny jako głowy rodziny wiąże się z ogromną odpowiedzialnością, ponieważ obejmuje obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny i ochrony jej przed wszelkimi zewnętrznymi wpływami. W zamian za to mężczyzna w rodzinie nie może ingerować w osobisty majątek kobiety, ani nakładać na nią pewnych ciężarów. Kobieta może nawet zażądać od męża opiekunki do dziecka, jeśli nie chce się nim zajmować, i może nie wykonywać prac domowych. Mimo to, tego rodzaju prace i obowiązki domowe są wskaźnikiem pobożności (taqła) kobiety, dlatego były one zachęcane przez naszego Proroka (Pokój z nim). Kobieta została zobowiązana do posłuszeństwa mężowi w sprawach zgodnych z prawem (Abu Dawud, Nikah, 40).

Trwałość życia rodzinnego w Islamie jest możliwa dzięki wzajemnemu poszanowaniu praw.

Prorok Muhammad (alejhissalatu łassalam) powiedział:

"Macie prawa wobec waszych żon, a wasze żony mają prawa wobec was." (Tirmizi, Rada', 11).

W kontekście wzajemnych praw, poddanie i posłuszeństwo kobiety oznacza wypełnianie jej obowiązków wobec męża w granicach tego, co jest prawnie dozwolone.

PRAWA KOBIETY WOBEC MĘŻA

Mężczyzna jest odpowiedzialny za utrzymanie rodziny, musi zaspokajać materialne potrzeby kobiety, czyniąc to w ramach zasad Islamu (Sura An-Nisa, 4/34) oraz jest zobowiązany do dobrego traktowania żony i ochrony jej praw:

"...Obchodźcie się z nimi w sposób uprzejmy. A jeśli czujecie do nich wstręt, to być może czujecie wstręt do czegoś, w czym Allah umieścił wielkie dobro." (Sura An-Nisa, 4/19).

Islam, przede wszystkim, zabrania nadużywania władzy „zarządzania rodziną i bycia jej głową”, która została powierzona mężczyźnie. Celem tego jest ochrona porządku rodzinnego. Z tego punktu widzenia, wykorzystywanie tego przywileju przez mężczyznę w sposób tyrański wobec kobiety jest niedozwolone. Tylko na gruncie uprzejmości stosunki między kobietą a mężczyzną mogą przebiegać w normalny sposób.

Islam pozwala kobiecie na wykorzystywanie swoich talentów i kompetencji w relacjach społecznych w maksymalnym możliwym stopniu (w granicach prawa). W tej społecznej sferze daje jej również wolność do pracy, podejmowania działań i zdobywania wiedzy, aby mogła w jak najlepszy sposób pomagać muzułmanom (Buchari, Ilm, 36; Ibrahim Dżamal, Müslüman Kadının Fıkıh Kitabı, tłum. Beşir Eryarsoy, Stambuł 1987, s. 483 i nast.).

"Kobieta jest jak krzywe żebro. Jeśli zechcesz je wyprostować, złamiesz je. Jeśli chcesz być z nią szczęśliwy, zaakceptuj ją z tą krzywizną." (Buchari, Nikah, 79).

"Najlepszy z was to ten, który jest najlepszy dla swojej żony." (Tirmizi, Rada', 11; Ibn Madżah, Nikah, 50).

Z tych hadisów dowiadujemy się, że nasz Prorok (alejhissalatu łassalam) nieustannie upominał muzułmanów w kwestii kobiet i zalecał dobre ich traktowanie. Kobiety się nie bije, udziela się jej rad. Jedynie w sytuacji, gdy kobieta buntuje się, nie słucha męża w ramach zasad islamskich, przebywa z osobami, które nie są jej mahram (bliskimi krewnymi, zaakceptowanymi przez męża przyjaciółmi), marnotrawi majątek męża i wynosi na zewnątrz tajemnice rodzinne, najpierw udziela się jej upomnienia. Jeśli to nie skutkuje, upomnienie można zintensyfikować. Jeśli i to nie przynosi rezultatu, w zależności od sytuacji, można ją lekko uderzyć (Sura An-Nisa, 4:34). Jednakże, jeśli i to nie przynosi skutku, nie należy jej już bić.

PRAWA MĘŻA WOBEC ŻONY:

"Mężczyźni są opiekunami kobiet, ponieważ Allah dał jednym wyższość nad drugimi i ponieważ mężczyźni wydają (na kobiety) ze swojego majątku." (Sura An-Nisa, 4:34).

"Dobre kobiety to te, które są posłuszne z oddaniem i które w nieobecności mężów strzegą tego, co Allah nakazał strzec..." (Sura An-Nisa, 4:34).

Kobiety powinny być posłuszne i pełne szacunku wobec swoich mężów, aby mąż mógł należycie wypełniać swoje obowiązki w rodzinie. Kobieta jest zobowiązana do posłuszeństwa mężowi w granicach prawa. Ponadto, wykonywanie prac domowych i wychowywanie dzieci to czyny, które zwiększają bogobojność (taqła) kobiety. Islam bowiem nie nałożył na kobietę takiego obowiązku, lecz zachęcał do tego, informując, że w ten sposób zdobędzie zadowolenie Allaha.

Mężczyźni mają przewagę nad kobietami ze względu na pewne naturalne cechy i siłę, których kobiety nie posiadają. Nie oznacza to jednak, że są oni wyżsi pod względem godności i cnoty (Mawdudi, Tafhimu'l Kur'an, I, Stambuł 1986, s. 317, 318).

Wysłannik Allaha (alejhissalatu łassalam – Pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) powiedział:

"Jeśli kobieta odprawia pięć razy dziennie modlitwę, pości przez miesiąc w roku, strzeże swojej czystości i jest posłuszna mężowi, bramy Raju stoją przed nią otworem." (Buchari, Miskat, II/202).

Jednakże posłuszeństwo, o którym tu mowa, musi mieścić się w ramach nakazów Allaha. Jeśli mąż lekceważy te nakazy, kobieta nie jest zobowiązana do posłuszeństwa mu. Ponieważ posłuszeństwo Allahowi jest nadrzędne wobec posłuszeństwa mężowi.

Wzajemne zaspokojenie w rodzinie jest niezbędną potrzebą, dlatego żadna ze stron nie powinna tego lekceważyć. W normalnych warunkach kobieta powinna być świadoma potrzeb męża i okazywać mu szacunek. Islam głosi, że pod względem aktu stworzenia kobieta i mężczyzna są równi. Równość ta dotyczy również kar doczesnych. Kary za przestępstwa popełnione przeciwko kobiecie są takie same jak za przestępstwa popełnione przeciwko mężczyźnie. Fakt, że w dziedziczeniu kobieta otrzymuje połowę tego, co mężczyzna, nie jest działaniem poniżającym kobietę, ani przejawem nierówności. Kiedy zrozumiemy spojrzenie Islamu na kobietę, obowiązek mężczyzny do zarządzania jej sprawami, powierzenie jej opiekunowi (łali) obowiązku ponoszenia kosztów przed jej ślubem, a następnie nałożenie tego obowiązku na jej męża po ślubie, staje się jasne, jaka mądrość Boża za tym stoi.

Kobieta ma pełną swobodę w dysponowaniu odziedziczonym majątkiem i nie musi wydawać z niego nic na rzecz męża, chyba że czyni to z własnej, nieprzymuszonej woli. Mężczyzna natomiast w każdej sytuacji jest zobowiązany do ponoszenia kosztów. W ten sposób kobieta, choć otrzymuje spadek, może go w ogóle nie wydać (Ibrahim Dżamal, dz. cyt., s. 485).

Allah Wszechmogący stworzył kobietę jako panią domu. Tak jak mężczyzna jest odpowiedzialny za utrzymanie rodziny i zarabianie, tak kobieta jest odpowiedzialna za zarządzanie tym majątkiem w celu należytego prowadzenia domu. Kobieta jest bowiem "pasterką" domu swojego męża. Poza tym Islam nie nakłada na kobietę żadnych obowiązków poza domem. Koran w wersecie:

"I pozostawajcie w swoich domach..." (Sura Al-Ahzab, 33:33)

zachęca kobietę do przebywania w domu. Jednak w pewnych okolicznościach wyjście kobiety z domu może być konieczne. Na przykład: brak mężczyzny, który mógłby zająć się jej sprawami, konieczność pracy zarobkowej z powodu trudnej sytuacji materialnej rodziny, trudności finansowe męża, jego choroba lub niezdolność do zapewnienia utrzymania. W takich przypadkach prawo islamskie przewiduje elastyczność i wyjście z sytuacji.

"Allah pozwolił wam, kobietom, wychodzić na zewnątrz w razie potrzeby." (Buchari-Muslim).

Mimo wszystko, w dzisiejszych warunkach, muzułmanka, nawet jeśli przestrzega wszelkich zasad islamskich, na targu, na ulicy czy w pracy nie jest w stanie w pełni uchronić się przed spojrzeniami złych ludzi. Dlatego, nawet jeśli warunki życia są trudne, kobiety powinny trzymać się z dala od ulic.

Islam, powierzając kobiecie obowiązki w domu, rozwiązuje problem jej zatrudnienia. Jednocześnie ratuje ludzką duszę, błądzącą pomiędzy skrajnościami: surowej izolacji płci, a zupełnym brakiem zasad.

Źródła:

• Seyyid Qutb, İslâm Kapitalizm Çatışması (Konflikt islamu z kapitalizmem), Stambuł 1988, s. 129;
• Said Hawwa, İslâm, tłum. Said Şimşek, Ankara, s. 197 i nast.;
• Mustafa Sibai, Kadının Yeri (Miejsce kobiety), Stambuł 1988, s. 57 i nast.;
• Abdullah Nasuh Ulvan, İslâmda Aile Eğitimi (Edukacja rodzinna w islamie), I, s. 221 i nast.;
• Ömer Ferruh, İslâm Aile Hukuku (Islamskie prawo rodzinne), tłum. Yusuf Ziya Kavakcı, Stambuł 1976, s. 228 i nast.;
• Hz. Peygamber ve Aile Hayatı (Prorok i życie rodzinne), Praca zbiorowa, Stambuł 1989, s. 171 i nast.;
• M. Ali Haşimi, Kur'an ve Sünnette Müslüman Şahsiyeti (Osobowość muzułmanina w Koranie i Sunnie), tłum. Resul Tosun, Stambuł 1988, s. 63 i nast.
• (Encyklopedia Islamska Şamil, Hasło: Kobieta)

Zakrywanie się jest wymogiem natury stworzenia

Zakrywanie się jest jednym z najważniejszych czynników odcinających drogi prowadzące człowieka do nierządu (zina). Zakrywanie się jest zgodne z naturą (fıtri), jest więc  koniecznością wynikającą z natury samego stworzenia. Zobaczmy, jak tę kwestię wyjaśnia nasz nauczyciel Bediüzzaman Said Nursi:

Zakrywanie się jest dla kobiet rzeczą w pełni naturalną, a ich natura (fitra) tego wymaga. Kobiety mają bowiem naturalną skłonność do tego, by być kochanymi, a nie nienawidzonymi, oraz by nie być narażonymi na poniżenie. Ponadto 60-70% kobiet, z powodów takich jak starość czy niedoskonałości urody, nie chce pokazywać się wszystkim wokoło. Także z innych powodów, np  zazdrości nie chcą wypaść niekorzystnie na tle piękniejszych od siebie. Pragną się zakrywać z obawy przed napaścią i oskarżeniami, aby nie stać się ofiarą ataku lub nie zostać posądzoną o niewierność w oczach męża.

Wiadomo, że człowiek czuje się skrępowany i nerwowy  z powodu ciągłychpojrzeńi osób, których nie lubi. Podobnie piękna kobieta, która nie jest zepsuta moralnie, będąc istotą delikatną i łatwo ulegającą wrażeniom, z pewnością czuje się skrępowana przez spojrzenia. Jest wiele kobiet, które skarżą się na natarczywe spojrzenia, mówiąc: „Ci podli ludzie osaczają nas wzrokiem i niepokoją”.

Oznacza to, że sprzeciw cywilizacji wobec zakrywania się jest w pewnym sensie sprzeciwem wobec naturalnych i wrodzonych praw świata kobiecego. Tymczasem Koran, nakazując zakrywanie się, ratuje kobiety – które mogą być pomnikami czułości i bezcennymi, wiecznymi towarzyszkami życia – od poniżenia, upokorzenia, niewoli i nędzy.

Ponadto, kobiety z natury odczuwają pewną nieśmiałość (çekingenlik) wobec obcych mężczyzn. Ta nieśmiałość z kolei wymaga zakrywania się. Co więcej, natura kobiety nakazuje, by poprzez zakrycie nie rozbudzać zmysłowych żądz (şehevi arzular) obcych mężczyzn i nie dawać im pola do napaści. Rzeczą, która powie „stop” takim złym myślom i postawi tamę ekscesom, jest tesettür (islamskie okrycie), który jest niczym twierdza (kale) kobiety.

Godna pożałowania sytuacja, w jakiej znajdują się dziś kobiety, kryzys moralny, w jakim pogrążona jest nasza młodzież, oraz bardzo złe skutki uboczne tej sytuacji są jak policzek (şamar) wymierzony w twarz tym, którzy sprzeciwiają się tesettür i nazywają nakaz zakrywania się „niewolnictwem”.

Niezwykle silna miłość i więź między kobietą a mężczyzną nie wynika jedynie z potrzeb doczesnego świata. Kobieta nie jest dla swojego męża towarzyszką życia wyłącznie na czas życia na tym świecie. W życiu wiecznym kobieta również będzie dla swojego męża wieczną towarzyszką życia (ebedi bir hayat arkadaşı).

Wobec tego kobieta nie powinna okazywać zainteresowania, przywiązania i zażyłości nikomu poza swoim mężem, który pozostanie jej wiecznym towarzyszem. Nie powinna przyciągać spojrzeń innych mężczyzn ku swojej urodzie, nie powinna sprawiać mężowi przykrości w tej kwestii ani wzbudzać jego zazdrości.

Ponieważ więź wierzącego (mu'min) męża z żoną, wynikająca z jego wiary, nie jest ograniczona tylko do życia doczesnego i czasu trwania jej urody, ani nie jest miłością przemijającą. Ta więź jest związana z głęboką i poważną miłością oraz szacunkiem, wynikającym z faktu, że kobieta będzie jego wieczną towarzyszką życia w zaświatach. Co więcej, mąż darzy ją tą szczerą miłością i szacunkiem nie tylko w czasie, gdy jest ona młoda i piękna, ale także w  starości i w czasie, gdy jej uroda przeminie. W zamian za to, wymogiem człowieczeństwa (insanlık) jest, aby kobieta również zachowała swoje piękno wyłącznie dla spojrzenia męża i okazywała miłość tylko jemu.

Szczęście rodziny rodzi się z wzajemnego zaufania (emniyet), szczerego szacunku i miłości między mężem a żoną. Brak skromnego okrycia (tesettürsüzlük) i nieskromność niszczą to zaufanie oraz unicestwiają wzajemny szacunek i miłość.

Wzrost liczby potomstwa jest rzeczą powszechnie pożądaną. Żaden naród ani rząd nie uważał inaczej. Nasz Prorok (aleyhissalatu vesselam) powiedział: „Żeńcie się i mnóżcie. W Dniu Zmartwychwstania będę szczycił się waszą mnogością” (Ibn Madżah, Nikah 1). Tymczasem nieskromność nie zwiększa liczby małżeństw, lecz ją zmniejsza. (Faktem jest, że dziś w niektórych krajach europejskich próbuje się ożywić instytucję małżeństwa poprzez oferowanie wsparcia finansowego z powodu zawarcia związku małżeńskiego).

Co więcej, naszego kraju nie można porównywać z Europą. Kraje europejskie to  region świata o chłodnej naturze (soğuk tabiatlı). Natomiast kontynent azjatycki – świat islamu – to w porównaniu z Europą ciepłe krainy. Wiadomo, że otoczenie ma wpływ na charakter i zachowanie się człowieka. Nieskromność, która nieustannie pobudza zmysłowe żądze ludzi z ciepłych krajów, którzy zwykle mają wrażliwym i podatnym na wpływy usposobieniu, z pewnością prowadzi do wielu nadużyć (suiistimal), marnotrawstwa (israf – tu w sensie energii życiowej) i osłabienia potomstwa. Mężczyzna czuje się zmuszony do zaspokajania popędu co kilka dni, zamiast naturalnej jego potrzeby, która pojawiłaby się się raz na miesiąc lub dwadzieścia dni. Wówczas, gdy przez około piętnaście dni w miesiącu jest zmuszony do powstrzymywania się od zbliżenia z żoną z powodu jej niedyspozycji takich jak menstruacja (hayız), jeśli ulegnie on swojej chuci, może skłonić się ku rozpuście (fuhşiyat). (Lem'alar, 24. Lem'a, s. 318-323)

Czy islam narzuca określoną formę ubioru?

Nie można powiedzieć, że w islamie istnieje stały, określony fason ubioru. Ani dla naszego Proroka (aleyhissalatu vesselam), ani dla Szlachetnych Towarzyszy (Sahaba al-kiram) nie istniał żaden szczególny strój. Zresztą, praktykowanie tak uniwersalnej religii jak islam, obejmującej całą ludzkość, w ramach jakichś jednolitych i obowiązkowych  strojów, byłoby sprzeczne z jej uniwersalizmem. Gdy spojrzymy na ubiór Chluby Ludzkości na przestrzeni jego życia, nie spotkamy się z jednym typem odzieży. Wysłannik Allaha nosił czasem pesztamal (rodzaj przepaski biodrowej), czasem urbę (rodzaj tuniki), a czasem piękną entari (długa, luźna szata).

Abdullah ibn Dżabir opowiada: „Na Allaha, widziałem Wysłannika Allaha w świetle księżyca, ubranego w entari (długą, luźną szatę) i koszulę. Nikt nie mógłby wyglądać piękniej w takim stroju.” Inny Towarzysz pewnego dnia poprosił o piękną koszulę, którą zobaczył na plecach Wysłannika Allaha. Wysłannik Allaha zdjął ją i podarował mu.

W jego życiu nie można znaleźć jednego rodzaju ubioru ani jakiegokolwiek zalecenia, aby takowy nosić. Wysłannik Allaha nosił to, co było ogólnie przyjętym stylem ubioru w społeczeństwie, lub przynajmniej ubrania w podobnym stylu. Czasem zmieniał je i udoskonalał. Mylne jest również wywodzenie dzisiejszych czarnych szat od Proroka (aleyhissalatu vesselam). Wysłannik Allaha na ogół nosił przyciągającą wzrok biel. Zdarzało mu się też nosić biel, czerwień, a czasem zieleń.

Nie należy przywiązywać wagi do fasonu i koloru stroju. Nie powinny one nigdy stać się przedmiotem sporów i prowadzić do niezgody. Nasi przodkowie, Osmanowie, przyjęli islam i połączyli go z naszą kulturą. Nie przejęli stroju, lecz to, co było istotne. Plemię Kayı  nadal nosiło to, co było w użyciu w ich kraju, z czasem wprowadzając udoskonalenia. Nasze stroje z okresów świetności, z ich piszdonami (rodzaj spodni) i dżepkenami (rodzaj kamizelki), a także nasze skórzane kostiumy przez długi czas były wzorem w Europie.

Zakrywanie się jest nakazem Allaha

W epoce Dżahilijji kobiety, które zakrywały głowy, wiązały swoje chusty na karku lub puszczały je luźno na plecy. Allah Wszechmogący, w szlachetnych wersetach 30-31 sury An-Nur, kategorycznie zakazał tego przedislamskiego zwyczaju i nakazał wierzącym kobietom, aby nie odsłaniały swoich ozdób ani miejsc, gdzie się je nosi – „z wyjątkiem tego, co jest widoczne na zewnątrz” – oraz aby narzucały swoje chusty na dekolty, tak by szczelnie zakrywały włosy, głowę, uszy, szyję, dekolt i piersi.

Aisza (radıyallahu anha – niech Allah będzie z niej zadowolony) powiedziała: „Niech Allah okaże miłosierdzie pierwszym kobietom emigrantkom (muhadżirat). Kiedy Allah Wszechmogący objawił werset: ‚Niech narzucają swoje nakrycia głowy na piersi’, one odcięły kawałki swoich spódnic i zakryły nimi głowy” (Buchari, Tafsir-u Surati’n-Nur 13; Abu Dawud, Libas 33).

Pośpiech, z jakim kobiety ansarów i muhadżirek odcinały kawałki swoich spódnic, aby zakryć głowy po objawieniu tego wersetu, oraz fakt, że gdy siostra Aiszy, Asma, weszła do Proroka (aleyhissalatu vesselam) w cienkiej szacie, a on oznajmił jej, że „kobiecie, która osiągnęła wiek dojrzałości, nie wolno pokazywać niczego oprócz twarzy i dłoni” (Abu Dawud, Libas 32), wskazują, że kobiety są zobowiązane do zakrywania wszystkich wyżej wymienionych miejsc.

Również słowa Proroka (aleyhissalatu vesselam), który, wskazując cztery palce powyżej nadgarstka, powiedział: „Kobiecie, która wierzy w Allaha i Dzień Ostateczny, gdy osiągnie wiek dojrzałości, nie wolno odsłaniać żadnej części ciała oprócz twarzy i dłoni aż do tego miejsca” (Abu Dawud, Libas 33), są dowodem na wiążący charakter nakazów zawartych we wspomnianym wersecie.

Zatrzymajmy się na chwilę przy wyrażeniu Wysłannika Allaha: Kâsiyâtün âriyâtün (ubrane, ale rozebrane). Celem ubioru i zakrycia się kobiety jest ukrycie atrakcyjności jej ciała i niepobudzanie zmysłów patrzących. Z tych słów Proroka (aleyhissalatu vesselam) wyciągamy wniosek, że noszone ubranie powinno być na tyle grube, by nic przez nie nie prześwitywało, a jednocześnie na tyle luźne, by nie pokazywało kształtów ciała.

Jaki jest cel zakrywania się?

Celem zakrywania się, nakazanego przez naszą religię, jest to, by kobiety nie pokazywały swoich ozdób (ziynet) i miejsc ich noszenia mężczyznom, innym niż ich mężowie oraz bliscy krewni ( mahram) , oraz by nie dopuszczały do tego, by obcy mężczyźni je widzieli. Z tego względu okrycie musi być na tyle grube, by nie było widać włosów, koloru skóry ani ozdób, oraz na tyle luźne, by nie zdradzało kształtów ciała. Na ten temat, oprócz wyżej przytoczonych hadisów, istnieje wiele innych. (Muslim, Libas 34, Dżannah 13; Musnad, 2/356)

W 59. wersecie sury Al-Ahzab czytamy: „O Proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, i kobietom wierzących, aby się okrywały swoimi wierzchnimi okryciami. To jest najwłaściwszy sposób, aby były poznawane (jako kobiety cnotliwe) i nie były obrażane”.

W tym wersecie muzułmankom nakazuje się, aby wychodząc z domu, zakładały na siebie wierzchnie okrycie, które nie zdradza kształtów ciała, i nie wychodziły na ulicę w stroju domowym. Z kolei w 60. wersecie sury An-Nur stwierdza się, że starsze kobiety mogą wychodzić na zewnątrz bez wierzchniego okrycia (takiego jak płaszcz, pardesiu czy czador), pod warunkiem zakrycia ozdób i miejsc ich noszenia, o których mowa w 31. wersecie:

„A kobiety w podeszłym wieku, które już nie mają nadziei na małżeństwo, nie popełniają grzechu, jeśli zdejmą swoje wierzchnie szaty, jednakże bez pokazywania swoich ozdób. Lecz lepiej dla nich, żeby ( od tego) się powstrzymywały. Allah jest Słyszący, Wszechwiedzący!”

Podsumowując, zakrywanie przez kobiety części ciała innych niż dłonie, twarz i stopy w obecności mężczyzn, z którymi małżeństwo jest nakazane przez religię, za pomocą stroju (okrycia), który nie ukazuje kształtów ani koloru ciała, oraz poprzez narzucanie chusty na dekolt w taki sposób, by szczelnie zakrywała ona włosy, głowę, szyję i dekolt. To jest ostateczny nakaz (kesin emir) naszej religii, potwierdzony przez Księgę (Koran), Sunnę a także przez jednomyślną zgodę uczonych islamskich (Idżma). Przestrzeganie tych nakazów jest dla muzułmanów obowiązkiem religijnym (vecibe).

„Najpiękniejszą szatą jest szata pobożności (takva)”

Nasz Pan w jednym ze szlachetnych wersetów mówi: „O synowie Adama! Zesłaliśmy wam szaty, by zakrywały waszą nagość, i dla ozdoby. Lecz szata pobożności (takva) jest lepsza. To są znaki Allaha. Być może, wy się opamiętacie!” (Sura Al-A'raf, 7:26)

Ważniejsze od samej szaty jest poczucie pobożności (takva) i wstydliwości (hayâ). Zakrywanie tego, co powinno być zakryte, jest pierwszym warunkiem ochrony godności. Mądrość Allaha sprawiła, że wiele innych żywych istot, którym nie dał poczucia wstydu i potrzeby zakrywania się, obdarzył trwałą, piękną i naturalną szatą.

Jedynie człowieka, któremu dał poczucie wstydu (hayâ), stworzył nagim. W ten sposób człowiek zarówno otrzymuje nagrodę (sevap) za przestrzeganie nakazu zakrywania się, jak i wypełnia swoje zadanie jako namiestnika (chalifa) na ziemi. Wytwarzając i nosząc odzież pozyskaną z roślin, zwierząt i innych materiałów rozprzestrzenionych po całej ziemi, ukazuje on swoją władzę i panowanie nad wszystkimi stworzeniami, co jest jednym z przejawów jego namiestnictwa.

Zakrywanie się jest zachowaniem  właściwym  spośród wszystkich istot, włącznie człowiekowi. Nagość w każdym okresie historii ludzkości była przez sumienie i zdrowy rozsądek określana w sposób stały  jako bezwstyd i bezczelność.

Nakaz zakrywania się w naszej religii ma na celu ochronę zdrowia psychicznego człowieka, jego naturalnej struktury (fitra) i godności, ogólnej moralności społeczeństwa, zachowanie równowagi w relacjach międzyludzkich i między płciami, a także ustanowienie życia seksualnego i rodzinnego godnego ludzkiej godności. Fakt, że przepisy dotyczące  zasad zakrywania się są odmienne dla kobiet i mężczyzn, jest rozróżnieniem dokonanym z uwzględnieniem odmiennej natury  każdej z obu płci.

Czy kobieta, która nie nosi chusty, jest niecnotliwa?

Niewątpliwie nie można nazwać naszych kobiet, które nie zakrywają głów, niecnotliwymi (iffetsiz). Podobnie, nie byłoby trafne określenie każdej kobiety, która zakrywa głowę jako cnotliwej. Zarówno wśród kobiet zakrywających głowę, jak i tych, które tego nie robią, mogą znajdować się osoby uczciwe i cnotliwe, jak i te pozbawione godności i moralności.

Jednakże, jeśli spojrzymy na tę kwestię z perspektywy islamskiej moralności i przepisów (ahlak i ahkam), ocena zmieni się w pewnym stopniu. Islam naucza, że pewne części ciała kobiety i mężczyzny są awrah (Awrah – części ciała, które muszą być zakryte) i nie powinny być pokazywane obcym (osobom namahrem). Wskazuje również, że ludzie mogą popełniać cudzołóstwo (zina) oczyma i rękoma. (Buchari, Istizan 12; Muslim, Kader 20)

Biorąc pod uwagę, że w społeczeństwie zawsze i wszędzie znajdą się ludzie, którzy będą patrzeć z pożądaniem na części ciała awrah kobiety i mężczyzny, wyjście muzułmanina na zewnątrz z odsłoniętymi częściami awrah, z wiedzą o tym, staje się zachowaniem naruszającym islamskie pojęcie godności i moralności. Jako że chusta na głowę jest okryciem zakrywającym głowę i szyję kobiety, które należą do jej awrah, kwestię tę należy pod tym kątem oceniać. (Hayrettin Karaman)

Czy w dzisiejszych czasach tesettür (islamskie okrycie) jest możliwe?

Przypuszczam, że to pytanie obiło się Państwu o uszy w różnych miejscach. Pewnego razu byłem w autobusie miejskim. Tuż przede mną siedziały dwie starsze osoby. Rozmawiały ze sobą. W tym czasie do autobusu wsiadły dwie młode dziewczyny w chustach. Ponieważ nie było miejsc, stały z przodu. Starsza pani siedząca przede mną, szturchając łokciem osobę obok, powiedziała: „Widzisz je?”. Kobieta odpowiedziała: „Tak, widzę i jest mi bardzo przykro. Biedne te dziewczyny... Kiedyś zakrywałyśmy głowy. Ale teraz mamy nową epokę. Czy w tym wieku można nosić taki strój? Przez to zacofanie nie zrobimy ani kroku naprzód”.

Niestety, w naszym kraju są ludzie, którzy tak myślą. Przede wszystkim należy stwierdzić, że tesettür nie ma żadnego związku z epoką historyczną. Człowiek może nosić różne i dziwne stroje, a jego umysł może wciąż sprawnie funkcjonować. Na przykład w Niemczech był okres, kiedy wszyscy, kobiety i mężczyźni, nosili na głowach kałpaki (futrzane czapki). Niemiec noszący kałpak nie zgłupiał, lecz osiągnął przewagę w przemyśle i technice. Jeszcze do niedawna Europa zakrywała głowy. Zakrywanie głów nie przeszkodziło im w rozwoju. Ta kwestia nie ma nic wspólnego z okresem historii.

Nie jest również możliwe pogodzenie tej kwestii z pojęciem cywilizacji (medeniyet). Stwierdzenie „cywilizowany człowiek chodzi odkryty” jest pozbawione sensu. Jeśli cywilizacja oznacza odejście od czasów dawnych i ich stylu życia, to epoka barbarzyństwa, charakteryzująca się nagością, została porzucona wraz z nadejściem islamu. Islam nadszedł i nakazał tesettür. Tesettür został uczyniony atrakcyjnym, udoskonalono go, dojrzał on i stał się strojem, który kobiety pokochały.

Zatem, jeśli cywilizacja oznacza niepraktykowanie tego, co należało do bardzo odległych epok, to dzisiejsza zupełna nagość była czymś, co istniało w epoce Dżahilijji, przed islamem. Jeśli zupełna nagość i brak skromności mają być cywilizacją, to w dżunglach kanibale i członkowie prymitywnych plemion również chodzą z odsłoniętymi piersiami.

Czego bronią ci, którzy tak gwałtownie reagują na ubiór kobiety? Dlaczego tak bardzo obstają przy swoim? Tego nie można zrozumieć. Przypuszczamy, że zwolennicy tych poglądów sami tkwią w bigoterii (yobazlık), którą zarzucają innym jako jedynie słuszny osąd. Bigoteria oznacza wysuwanie pewnych twierdzeń bez dowodów i podstaw ku temu. Twierdzenia wierzącego (mu'min) są natomiast oparte o bardzo mocne dowody (delil).

(Zob. Gençliğin Cinsellik İmtihanı (Egzamin z seksualności dla młodzieży), M. Ali Seyhan, NESİL YAYINLARI)

W epoce Dżahilijji (Câhiliyet – Okres Ignorancji) wielu ludzi   nie miało dobrego wychowania, a ich poziom moralności był niski. Kwestie takie jak etyka, cnota (iffet) i honor (namus) były tylko  słowami. Podobnie jak dzisiaj, kobiety ostentacyjnie odsłaniały się, z dumą pokazując swoje ciało i miejsca intymne (auret, arab. aura). Religia islamu, która przyszła jako boskie miłosierdzie (İlahî rahmet), wprowadziła szereg nakazów i zasad, które miały naprawić (ıslah etmek) owo podupadające społeczeństwo. Jednym z nich jest nakaz dla kobiety, aby okrywała się ona  za pomocą dżilbabem dżilbabu (  wierzchnia zasłona na ciało, dzięki której nie widać wyraźnie jego kształtów.)

„O Proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, i kobietom wierzących, aby narzucały na siebie swoje dżilbaby (okrycia wierzchnie), aby zakryć głowę i szyję.” (Sura Al-Ahzab, 33:59).

Istnieje kilka poglądów na temat natury dżilbabu:

1. Jako dżilbab może służyć długa koszula lub entari (długa, luźna szata), która zakrywa całe ciało na przykład  szeroki strój noszony na entari.
2. Szal, który zakrywa głowę, szyję i okolice.
3.  Okrycie zwane rida, które zakrywa górną część ciała w dół aż do pępka.

Chalil, mistrz Sibawayha (wybitni wczesni gramatycy arabscy), mówi: „Którekolwiek z tych znaczeń zostanie przyjęte, jest to dozwolone” (al-Siraj al-Munir, t. 3, s. 271). Muzułmanka ma obowiązek zakrywać całe ciało z wyjątkiem twarzy i dłoni. Jeśli ktoś w to wierzy, ale nie praktykuje, staje się grzesznikiem (günahkâr). Natomiast jeśli temu zaprzecza, odchodzi od religii i staje się apostatą (murtadd – Murtadd, osoba porzucająca islam). Uciekanie się do interpretacji (ta'wil), których islam nie akceptuje, w celu zniszczenia wiary ludu, jest herezją (sapıklık).

Kwestie stanowiące fundament prawa islamskiego opierają się na objawieniu. Ich główne zarysy znajdują się w Koranie. Oznacza to, że zasady prawne zostały ustanowione i określone przez Stwórcę wszechświata. Niezależnie od epoki, klimatu i warunków, w jakich żyją społeczeństwa, zasady te są dla nich źródłem spokoju i ładu. Dzieje się tak, ponieważ te przepisy są najbardziej zgodne z naturą ludzką. Analizując przepisy Koranu, pierwszą rzeczą, która rzuca się w oczy, jest to, że uwzględniają one zarówno fizyczną, jak i duchową strukturę człowieka.

Można to również zaobserwować w kwestii składania świadectwa. Znaczenie szlachetnego wersetu dotyczącego świadectwa jest następujące:

„Powołujcie na świadków dwóch mężczyzn spośród was. A jeśli nie będzie dwóch mężczyzn, to jednego mężczyznę i dwie kobiety spośród świadków, których uznajecie; aby, jeśli jedna z nich pomyli się [lub zapomni], druga mogła jej przypomnieć…”¹

Wynika z tego, że fundamentalna kwestia w tym przypadku jest bezpośrednio związana z naturą stworzenia kobiety. Jest to wymóg jej struktury psychologicznej. Podstawowym usposobieniem kobiety są emocje, żyje ona swoimi emocjami. Z tego powodu myśli i idee oddziałują bardziej na jej serce, niżeli na umysł, a ich skutki rozwijają się w ten sam sposób. W obliczu stresujących wydarzeń rzadko potrafi zachować bezstronność. Ponieważ dominuje w niej strona miłosierdzia i czułości, podchodzi do wydarzeń intuicyjnie.

Z powodu tych cech Koran mówi: „Kobiety mogą zapomnieć, dlatego przy składaniu świadectwa należy dać im pomocnicę”. Stwierdza to Allah Wszechmogący, który stworzył kobietę. Jest to zatem niezmienna zasada. Czy wśród kobiet nie ma takich, które nie są zapominalskie i mają pamięć silniejszą, niż niektórzy mężczyźni? Niewątpliwie są, ale ogólnie ten stan psychologiczny jest częściej obserwowany u kobiet. To normalne, że nie są w stanie długo przechowywać wydarzeń w pamięci.

Z drugiej strony, kobieta jest bardziej introwertyczna. Ma swój własny, specyficzny świat. Cały dzień jest pochłonięta pracami domowymi. Zajmuje się opieką i wychowaniem dzieci. Niewiele kobiet interesuje się handlem, zakupami, życiem zawodowym czy polityką. Jak kobieta tak oddalona od świata zewnętrznego ma być zorientowana w wydarzeniach, które dzieją się na zewnątrz, jak ma poznać ich istotę, jak ma je zapamiętać i w jakim stopniu będzie w stanie złożyć pełne świadectwo?

Islam, nie nakładając na kobietę w kwestii świadectwa tak wielkiego obowiązku jak na mężczyznę i uznając świadectwo dwóch kobiet za równoważne świadectwu jednego mężczyzny, nie naruszył jej praw, lecz przeciwnie – ochronił ją i zapobiegł popadnięciu w grzech. Świadectwo to bowiem zadanie wymagające wielkiej odpowiedzialności, jest to ciężki obowiązek.

W tej kwestii jeden z wersetów Koranu stanowi:

„Nie ukrywajcie świadectwa! Kto je ukrywa, ten, zaprawdę, ma grzeszne serce. A Allah wie dobrze, co czynicie.”²

Hadisy również wskazują na to, jak ważną odpowiedzialność niesie ze sobą świadectwo, a fałszywe świadectwo zaliczają do wielkich grzechów.

Tak, Islam uchronił kobietę przed popadnięciem w wielkie grzechy, zapobiegając sytuacji, w której, ulegając swoim słabościom, emocjom lub uczuciom, mogłaby popełnić grzech fałszywego świadectwa. Zabezpieczył to, dając jej do pomocy drugą kobietę. Właśnie dlatego w niektórych przypadkach świadectwo dwóch kobiet zastępuje świadectwo jednego mężczyzny.

Czasami kobiety w sprawie, w której mają świadczyć, mogą zachować się zazdrośnie, a poczucie rywalizacji może wziąć górę. Z tego powodu mogą ukryć niektóre aspekty wydarzenia, rzucając cień na wymiar sprawiedliwości. Jednak gdy świadczą dwie kobiety, to, co jedna ukryje, druga może ujawnić, usuwając w ten sposób wątpliwości.

Z drugiej strony, fakt, że świadectwo dwóch kobiet jest uznawane za równoważne świadectwu jednego mężczyzny, w żaden sposób nie oznacza, że kobieta jest warta połowę mężczyzny. Jest to jedynie dowód na to, jak wielką wagę przykłada się do zapewnienia pełnej rzetelności w kwestii świadectwa. W jakich sprawach kobieta może świadczyć, od jakich jest zwolniona, a w jakich jej świadectwo liczy się jako połowa?

Prawo islamskie zwolniło kobietę ze składania świadectwa w przestępstwach podlegających karom (kary określone w Koranie i tradycji Proroka Muhammada – Pokój z nim), takich jak cudzołóstwo, spożywanie alkoholu i kradzież, oraz w sprawach o odwet, nie przyjmując jej zeznań. W tych sprawach, w przypadku cudzołóstwa, za podstawę przyjęto świadectwo czterech mężczyzn, a w pozostałych – dwóch mężczyzn. W sprawach cywilnych i handlowych, takich jak kupno-sprzedaż, handel, małżeństwo i rozwód, jeśli nie ma dwóch mężczyzn, wymagane jest świadectwo jednego mężczyzny i dwóch kobiet. Jednakże w kwestiach, w których mężczyźni nie mogą mieć wiedzy, takich jak stwierdzenie dziewictwa, zdarzenia dotyczące matki i dziecka podczas porodu czy ustalenie rodzeństwa mlecznego, wystarczające jest świadectwo jednej kobiety. Co więcej, Omar (Bóg z niego rad) w pewnej sprawie o rozwód uznał świadectwo jednej kobiety za wystarczające. W świadectwie bowiem najważniejsze jest to, aby prawo nie zostało naruszone, aby sprawiedliwość nie została przyćmiona i aby prawda wyszła na jaw. Jedną z mądrości niepowoływania się na świadectwo kobiety w sprawach o kary i odszkodowania jest wrażliwość na to, by w tego typu kwestiach nie pozostawić miejsca na najmniejszą wątpliwość. W sprawie takiej jak odwet, niepełne zeznanie mogłoby naruszyć czyjeś prawo lub doprowadzić do wykonania odwetu na niewinnej osobie. Skłonność do zapominania i ulegania uczuciom u kobiet mogłaby rzucić cień na taką sprawę.

Przypisy:

1. Sura Al-Baqara, werset 282.
2. Sura Al-Baqara, werset 283.

W epoce Dżahilijji (Câhiliyet – Okres Ignorancji) wielu ludzi   nie miało dobrego wychowania, a ich poziom moralności był niski. Kwestie takie jak etyka, cnota (iffet) i honor (namus) były tylko  słowami. Podobnie jak dzisiaj, kobiety ostentacyjnie odsłaniały się, z dumą pokazując swoje ciało i miejsca intymne (auret, arab. aura). Religia islamu, która przyszła jako boskie miłosierdzie (İlahî rahmet), wprowadziła szereg nakazów i zasad, które miały naprawić (ıslah etmek) owo podupadające społeczeństwo. Jednym z nich jest nakaz dla kobiety, aby okrywała się ona  za pomocą dżilbabem dżilbabu (  wierzchnia zasłona na ciało, dzięki której nie widać wyraźnie jego kształtów.)

„O Proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, i kobietom wierzących, aby narzucały na siebie swoje dżilbaby (okrycia wierzchnie), aby zakryć głowę i szyję.” (Sura Al-Ahzab, 33:59).

Istnieje kilka poglądów na temat natury dżilbabu:

1. Jako dżilbab może służyć długa koszula lub entari (długa, luźna szata), która zakrywa całe ciało na przykład  szeroki strój noszony na entari.
2. Szal, który zakrywa głowę, szyję i okolice.
3.  Okrycie zwane rida, które zakrywa górną część ciała w dół aż do pępka.

Chalil, mistrz Sibawayha (wybitni wczesni gramatycy arabscy), mówi: „Którekolwiek z tych znaczeń zostanie przyjęte, jest to dozwolone” (al-Siraj al-Munir, t. 3, s. 271). Muzułmanka ma obowiązek zakrywać całe ciało z wyjątkiem twarzy i dłoni. Jeśli ktoś w to wierzy, ale nie praktykuje, staje się grzesznikiem (günahkâr). Natomiast jeśli temu zaprzecza, odchodzi od religii i staje się apostatą (murtadd – Murtadd, osoba porzucająca islam). Uciekanie się do interpretacji (ta'wil), których islam nie akceptuje, w celu zniszczenia wiary ludu, jest herezją (sapıklık).

W tej kwestii w Szlachetnym Koranie znajdują się dwa wersety. W wersetach tych Allah Wszechmogący w sposób niezwykle jasny oznajmia, co następuje:

„O Proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, i kobietom wierzących, aby się okrywały swoimi wierzchnimi okryciami.”¹

„I powiedz wierzącym kobietom, aby spuszczały skromnie swoje spojrzenia i strzegły swojej czystości; i aby nie ukazywały swoich ozdób, z wyjątkiem tego, co jest widoczne na zewnątrz, i niech narzucają swoje nakrycia głowy na piersi…”²

Wersety te nie precyzują w sposób szczegółowy, jak wierzące kobiety mają się zakrywać, ani które części ciała mogą odsłaniać. Jednakże hadis o następującej treści stanowi komentarz i wyjaśnienie do tych wersetów. Prorok Muhammad (alejhissalatu łassalam – Pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim), zwracając się do swojej szwagierki, Asmy, powiedział:

„O Asmo! Kiedy kobieta zaczyna miesiączkować, nie jest jej dozwolone pokazywać obcym mężczyznom niczego oprócz twarzy i dłoni.”³

Wynika z tego, że zakrywanie głowy przez muzułmankę, która osiągnęła wiek dojrzałości, jest nakazem zarówno Allaha, jak i Jego Proroka. Oznacza to, że zakrycie pozostałej części głowy (z wyjątkiem twarzy), szyi i klatki piersiowej jest obowiązkiem spoczywającym na każdej dorosłej muzułmance. Odkrywanie tych części ciała jest z kolei porzuceniem obowiązku, a zatem jest zabronione. Z powodu nieposłuszeństwa wobec nakazu Allaha i Jego Wysłannika, kobieta staje się grzesznicą i bierze na siebie wielką odpowiedzialność. Osoba, która popełniła grzech, aby się z niego uwolnić, powinna okazać skruchę i prosić o przebaczenie Allaha.

„Dla tych, którzy, kiedy popełnią czyn bezecny lub wyrządzą niesprawiedliwość samym sobie, wspominają Allaha i proszą o przebaczenie za swoje grzechy – a któż przebacza grzechy, oprócz Allaha? – i nie trwają świadomie w tym, co uczynili. Dla nich nagrodą będzie przebaczenie od ich Pana i Ogrody, gdzie w dole płyną strumyki; oni będą tam przebywać na wieki. Jakże wspaniała to nagroda dla tych, którzy czynią dobro!”⁴

Wynika z tego, że warunkiem przyjęcia skruchy i zasłużenia na przebaczenie grzechu jest zaprzestanie trwania w tym grzechu, jeśli nie ma ku temu żadnego usprawiedliwienia.

Znaczenie jednego z hadisów na ten temat jest następujące:

„Kiedy wierzący popełni grzech, na jego sercu pojawia się czarna kropka. Jeśli porzuci ten grzech i będzie prosił Allaha o jego wybaczenie, jego serce zostanie oczyszczone z tej czarnej kropki. Jeśli jednak będzie trwał w grzechu, czerń ta będzie się powiększać. Właśnie to oznacza wspomniane w Koranie „pokrycie serca przez grzech”.”⁵

Stwierdzenie: „W każdym grzechu istnieje droga prowadząca do niewiary” wyraża ważną rzeczywistość. Mianowicie, człowiek, który nieustannie popełnia dany grzech, z czasem przyzwyczaja się do niego i staje się niezdolny do jego porzucenia. To przyzwyczajenie z dnia na dzień wciąga go w coraz większe duchowe niebezpieczeństwa. Dochodzi do tego, że zaczyna wierzyć, iż za ten grzech nie ma kary w życiu ostatecznym, a w skrajności, że Piekło nie powinno istnieć.⁶

Aby nie narazić się na takie niebezpieczeństwo i nie dać się zwieść podszeptom szatana, człowiek musi jak najszybciej wziąć się w garść, porzucając grzech, który wymaga skruchy.

Przypisy:

1. Sura Al-Ahzab, 33:59
2. Sura An-Nur, 24:31
3. Abu Dawud, Libas 33
4. Sura Al-Imran, 3:135-136
5. Ibn Madżah, Zuhd 29
6. Nursi, B. S., Lem'alar (Błyski), s. 7; Mesnev-i Nuriye, s. 115.