Co oznacza Tevhid?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Tevhid (Tałhid): Słowo to ma znaczenie „czynienia jednym”, „wiary, że nie ma innego bóstwa poza Allahem” oraz „powtarzania słów Lâ ilâhe illâllah”.

Gdy mowa o Tevhid, na myśl natychmiast przychodzą słowa „lâ ilâhe illâllah” (la ilaha illallah). Słowa te nazywane są kelime-i tevhid (kalimat at-tałhid – Słowo Jedności) i wyrażają, że nie ma innego prawdziwego obiektu czci (hak mabut) poza Allahem.

Świat istnienia bywa opisywany za pomocą różnych metafor. Jedną z nich jest „pałac wszechświata” (kâinat sarayı). Tevhid jest zatem wiarą w to, że władca tego pałacu jest jeden, jest uznaniem go za jedynego i nieprzypisywaniem mu żadnych wspólników.

Podłoga pałacu wszechświata nie może należeć do kogoś innego, a sufit do kogoś jeszcze innego. Dywany, lampy i inne wyposażenie tego pałacu nie zostały sprowadzone z innego świata i tu zamontowane. Wszystko w pałacu, a co najważniejsze, każdy gość, rodzi się z samego pałacu. Spójrzmy na kwiat: wszystko, od ziemi po słońce, ma w nim swój udział. Spójrzmy na ludzkie ciało: pierwiastki, które są fundamentalnymi kamieniami tego pałacu, są obecne również w nim.

Góry zostały ustawione na równinach niczym fotele. Ale nie zostały przyniesione z innego miejsca, lecz wzniosły się wewnątrz samej równiny. Owoce trzymają się gałęzi. Nie zostały zaimportowane z innej krainy, lecz wydobyte z wnętrza drzewa.

Dziecko siedzi na kolanach matki. Nie przybyło z innego kraju, lecz wzrastało w jej łonie. Słońce stało się lampą dla tego pałacu. Nie zostało kupione z innego miejsca, lecz stworzone razem z niebem.

Niezliczone, niemal nieskończone byty istniejące w tym świecie zostały zjednoczone (tevhid edilmiş), połączone, ustanowiono między nimi relacje, a ten świat istnienia przybrał formę pałacu. Ludzie, którzy to rozważają, recytują kelime-i tevhid i uznają, że ten pałac ze wszystkim, co w nim jest, jest wyłącznie własnością i stworzeniem Allaha.

Chociaż kelime-i tevhid oznacza, że nie ma innego prawdziwego obiektu czci poza Allahem, to zawarte w tych słowach imię „Allah” obejmuje wszystkie Boskie imiona (İlâhî isimler). Dlatego skrywa w sobie również takie znaczenia jak: „Nie ma innego Muhyi (Dawcy życia) poza Allahem”, „Nie ma innego Halik (Stwórcy) poza Allahem”, „Nie ma innego Malik (Władcy) poza Allahem”. W ten sposób w tej jednej deklaracji jedności (Tevhid) kryje się tyle deklaracji jedności, ile jest Boskich imion.

Niektórzy z naszych uczonych dzielą Tevhid na „teoretyczny” (ilmî) i „praktyczny” (amelî). Zgodnie z tą klasyfikacją wiedza o tym, że Allah jest jeden, i że wszelka jedność we wszechświecie wskazuje na Jego jedność, jest Tevhidem teoretycznym. Tevhid praktyczny polega natomiast na tym, że ta wiara w jedność w pełni panuje w sferze czynów człowieka.

Werset (âyet-i kerime) ze szlachetnej Sury Al-Fatiha „İyyake na’büdü ve iyyake nestain” uczy nas Tevhidu praktycznego: „Tylko Ciebie czcimy i tylko u Ciebie szukamy wsparcia.” Oznacza to: Zwracamy się tylko w kierunku, który nam wskazałeś, tylko przed Tobą stajemy ze złożonymi rękoma, tylko Tobie wykonujemy skłon (rükû) i pokłon do ziemi (secde). Angażujemy nasze umysły tylko w to, co jest Tobie miłe, a w naszych sercach umieszczamy tylko tę miłość, która zyska Twoje upodobanie.

Człowiek, który czci tylko Allaha, uwalnia się od poniżenia, jakim jest kult fałszywych bóstw (batıl mabutlar), podobnie jak sługa, który tylko u Niego szuka pomocy, uwalnia się od pogoni za przyczynami i bycia niewolnikiem wydarzeń. Znajduje schronienie u swojego Pana w stanie pełnego zaufania (tevekkül / tałakkul). Jest to nie tylko wzniosła przyjemność duchowa, ale także niezwykła siła.

Droga do stania się doskonałym wiernym (kâmil mü’min) prowadzi właśnie przez osiągnięcie doskonałości zarówno w teoretycznym, jak i praktycznym Tevhidzie.

Tevhid nie ogranicza się tylko do tego. Mówi się o nim również w kontekście atrybutów (sıfat), imion (esma) i działań (fiiller). Można to podsumować następująco:

• Tevhid-i Ef’al (Jedność w Działaniu): Wiedza o tym, że przyczyny nie mają żadnego realnego wpływu na stwarzanie i zarządzanie rzeczami oraz wiara w to, że jedynym stwórcą jest tylko Allah.

• Tevhid-i Sıfat (Jedność w Atrybutach): Wiedza o tym, że atrybuty takie jak wiedza, moc czy wola, przypisane stworzeniom, również są stworzeniami Allaha, i nieprzypisywanie im niezależnego bytu.

• Tevhid-i Zât (Jedność w Istocie): Uznawanie każdego bytu za znikomy w porównaniu z Jego istotą i istnieniem.

Dawanie życia, sprowadzanie śmierci, obdarzanie zdrowiem, prowadzenie drogą prostą, zaopatrywanie – każde z nich jest osobnym działaniem (fiil). Te niemal nieskończone działania opierają się na tych samych atrybutach. Są to atrybuty: „Życie (hayat), Wiedza (ilim), Moc (kudret), Słuch (sem’), Wzrok (basar), Wola (irade), Mowa (kelâm), Stwarzanie (tekvin)”. Uznawanie, że wszystkie te nieskończone działania przejawiające się w świecie stworzeń pochodzą od tych boskich atrybutów, jest właśnie Tevhid-i Ef’al. Natomiast przypisanie wszystkich tych atrybutów jednej, jedynej istocie (zât) jest Tevhid-i Zât.

Poznaj Islam