Dlaczego islam jest religią prawdziwą?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

„Zaprawdę, religią prawdziwą (hak din) w oczach Allaha jest islam! Ci, którym została dana Księga (Ehl-i kitap), poróżnili się – dopiero kiedy przyszła do nich wiedza – z powodu zawiści i zachłanności, jaka była między nimi. A kto nie wierzy w znaki (âyet) Allaha... zaprawdę, Allah jest szybki w rozrachunku!” (Sura Al Imran, 3:19)

W sensie słownikowym, słowo „din” (religia) oznacza „odpłatę, zarówno w formie nagrody, jak i kary” i wyraża relację między tym, który podąża (tâbi), a tym, który posiada władzę i jest przedmiotem podążania (metbû). W sensie terminologicznym istnieje wiele definicji religii. Między definicjami religii proponowanymi przez zachodnich uczonych a tymi od uczonych muzułmańskich istnieją fundamentalne różnice. Podobnie, w obu tych środowiskach występują znaczne rozbieżności w poglądach na temat źródła i pierwotnej formy pojawienia się religii.

Zgodnie z islamskim rozumieniem, religia, w skrócie, oznacza zbiór zasad, które wskazują człowiekowi drogę, aby mógł żyć zgodnie z celem swojego stworzenia i realizować ten cel w ramach określonej dyscypliny. Chociaż religia jest instytucją regulującą relacje oparte na świętych nakazach i zwierzchnictwie jednej strony oraz na posłuszeństwie i oddaniu drugiej strony, z tego wersetu (âyet-i kerîme) wynika, że według Koranu, aby religia i religijność miały wartość w oczach Allaha, muszą opierać się na dobrowolnym poddaniu się. Innymi słowy, według islamskiej koncepcji (telakki), religia jest instytucją kierującą istoty rozumne, z ich własnej woli i wyboru, ku dobru i szczęściu; jest boskim prawem regulującym czyny człowieka oparte na jego własnym wyborze.

Ten werset jest pierwszym miejscem w Koranie, w którym pojawia się słowo „islam”. Słownikowe znaczenie słowa „islam” to „przywiązanie, posłuszeństwo, poddanie się, bycie w pokoju i bezpieczeństwie”. W sensie terminologicznym „islam” oznacza „całkowite przyjęcie całą swoją istotą tego, co Prorok Muhammad ogłosił w imieniu religii, i bycie w stanie poddania, które to ukazuje”. Nazwą prawdziwej religii, którą przyniósł Prorok, jest również islam. W języku arabskim „islam” jest także rzeczownikiem odczasownikowym (masdar) oznaczającym wejście do tej religii. Wyznawca religii islamu w języku arabskim nazywany jest muslim, a w perskim müselmân. W języku polskim dla tej religii używa się terminów „islam”, a dla jej wyznawcy „muzułmanin”.

Między słownikowym a terminologicznym znaczeniem słowa „islam” istnieje silny związek. Zgodnie z islamskim rozumieniem religia jest prawem, które zapobiega konfliktom i sporom między istotami obdarzonymi wolą i rozumem, zapewniając zgodę. Religia wyraża porozumienie nie tylko między ludźmi, ale także między ludźmi a Allahem. W ten sposób osiąga się harmonię (uyum) między wolą Stwórcy a wolą stworzeń.

Ponieważ wszystkie religie objawione opierają się na zasadzie jedności Allaha, religia islamu głoszona przez Proroka Muhammada łączy się w podstawach z religiami przyniesionymi przez innych proroków. Mimo to, część uczonych muzułmańskich uważa, że terminy „religia islamu” i „wspólnota islamska” (ümmet) mogą być używane wyłącznie w odniesieniu do religii przyniesionej przez Proroka Muhammada i jej wyznawców. Chociaż islam w swoich fundamentach zgadza się z poprzednimi prawdziwymi religiami, posiada własne, specyficzne cechy i postanowienia dotyczące swojej wspólnoty. Według innej grupy uczonych muzułmańskich możliwe jest również nazywanie poprzednich religii pochodzenia boskiego „islamem”. Uważają oni, że w Koranie znajduje się wiele wersetów wspierających ten pogląd: odpowiedź apostołów Proroka Jezusa wyrażona słowami: „Bądź świadkiem, że my jesteśmy muzułmanami”, stwierdzenie o Proroku Abrahamie: „Był on hanifem, muzułmaninem”, a także ogólne określenie: „On nazwał was wcześniej i w tym (Koranie) 'muzułmanami'” są tego przykładami. Zdaniem zwolenników przeciwnego poglądu takie określenia odnoszą się do samych proroków.

Naszym zdaniem, jeśli weźmiemy pod uwagę, że w księgach objawionych innych niż Koran nie nadano nazwy religii dla tych, którzy mieli za nimi podążać, a nazwy takie jak judaizm czy chrześcijaństwo pojawiły się później i zostały nadane zwolennikom tych proroków w późniejszym okresie, znaczenie zwrotu „Zaprawdę, w oczach Allaha religią jest islam” staje się jaśniejsze. Chociaż religia głoszona przez Proroka Muhammada ma swoje specyficzne postanowienia, Koran nieustannie podkreśla cechę potwierdzania tego, co przynieśli poprzedni prorocy. Wskazuje to, że ich nauki również w swej istocie mieszczą się w kręgu islamu, jednak z woli boskiej mądrości, najdoskonalszą formę tych nauk osiągnięto wraz z posłannictwem Proroka Muhammada. Zatem jedyną drogą do osiągnięcia zadowolenia Allaha Wszechmogącego jest całkowita wiara w to, co On objawił. W związku z tym, choć można mówić o innych religiach w oparciu o fakty i dla określenia konkretnych grup, ostatecznym celem jest, aby poszukujący prawdy spotkali się w ramach tego, co zadowala Allaha Najwyższego. Nieuniknione jest, że ten proces, obowiązujący dla boskich objawień, odbije się w rozumie i sumieniu ludzkości. Uczeni islamscy skonceptualizowali to rozumienie w terminach „wspólnota odpowiedzi” (ümmet-i icabet) i „wspólnota zaproszenia” (ümmet-i davet). Pierwszy termin odnosi się do tych, którzy aktywnie i jawnie wyrazili wolę podążania za naukami Proroka Muhammada, a drugi do potencjalnej grupy, która jeszcze nie osiągnęła tego poziomu, ale znajduje się we wspomnianym procesie refleksji. W związku z tym, w porównaniu z nazwami takimi jak „mozaizm” czy „chrystianizm”, nazywanie islamu przez niektórych zachodnich autorów ograniczającym terminem „mahometanizm” (Muhammedîlik) jest nietrafne; jest to dalekie od odzwierciedlania rzeczywistości i ma charakter uniemożliwiający wspomnianą komunikację i zjednoczenie.

Rozumienie tego wersetu z perspektywy ostatecznego celu nie jest sprzeczne z tezą, że każdy, kto bez względu na to, gdzie i kiedy żył, potrafił unikać dodawania Allahowi współtowarzyszy (şirk) i kierował swoimi czynami zgodnie z tą wiarą, powinien być określany jako „muzułmanin” w rozumieniu Koranu. Rzeczywiście, w wielu wersetach widać, że to kryterium jest podstawą zbawienia ludzi w życiu ostatecznym.

Islam (bycie muzułmaninem) w szerokim znaczeniu wyraża poddanie się sercem, językiem i czynami. Spośród nich najważniejsze i najcenniejsze jest poddanie się sercem. W Koranie widać również, że słowo „islam” jest używane do określenia poddania się, które nie osiągnęło jeszcze poziomu wiary (iman).

Wyrażenie „ci, którym została dana Księga” jest generalnie rozumiane zgodnie z treścią terminu Ehl-i kitap (Ludzie Księgi). Słowo ilim (wiedza) jest wyjaśniane jako „objawienie i jasne dowody”. Stwierdzenie w wersecie, że Ludzie Księgi poróżnili się dopiero po tym, jak przyszła do nich wiedza, ma na celu podkreślenie, że mimo iż otrzymali wystarczająco jasne boskie objawienie i nie mieli pod tym względem żadnej wymówki, popadli w spory i konflikty wyłącznie z własnej winy, z powodu chęci zysku i ludzkich namiętności. W oparciu o uzasadnienie „z powodu wzajemnej zawiści i zachłanności”, wysuwano wyjaśnienia, że chodzi tu o żydów, chrześcijan lub obie te grupy. W świetle wiedzy historycznej można powiedzieć, że krytykowane jest tu to, iż społeczności, które otrzymały boskie objawienie, zamiast wykorzystać światło, jakie ono dało, i kroczyć drogą pokoju i cywilizacji, odrzuciły zdrowy rozsądek na rzecz osobistych ambicji i podzieliły się na frakcje religijne (fırkalar) oparte głównie na konfliktach interesów. Mimo tego ostrzeżenia powtarzanie tego samego błędu przez tych, którzy uwierzyli w Koran, stało się istotną przeszkodą w wypełnianiu przez nich misji przekazywania ludzkości boskiego przesłania w najpiękniejszy sposób oraz w zajmowaniu należnego im miejsca w wyścigu cywilizacyjnym.

Poznaj Islam