Jaka jest mądrość siedmiokrotnego okrążania trakcie pielgrzymki do Mekki? Jakie jest tego znaczenie?

Drogi Bracie / Droga Siostro,

Okrążanie Kaaby, czyli tałaf, symbolizuje ideę Tauhid – fundamentalnej zasady Islamu, oznaczającej wiarę w absolutną jedność Boga. Znaczenie tego rytuału w życiu społecznym to trwanie w jedności i dążenie do jej ochrony. Natomiast w życiu indywidualnym zawiera ono jeszcze głębsze prawdy. Istnieje bowiem siedem sfer niebios, a także siedem poziomów duszy w człowieku. Każde okrążenie symbolizuje pokonanie jednego etapu, jednego poziomu, aby wznieść się ponad siedem sfer niebios, czyli przekroczyć świat materialny. Oznacza to również wzniesienie się w naszym wewnętrznym świecie z najniższego poziomu duszy na najwyższy. Jest to proces przejścia od nafs al-amarah – duszy rozkazującej, do nafs al-mutma'inna – duszy uspokojonej, co oznacza wyzwolenie się od życia zdominowanego przez żądze (zwierzęce) i osiągnięcie pokoju ducha.

Tałaf wokół Kaaby jest aktem czci zaczerpniętym z porządku wszechświata. Planety krążą wokół słońca, elektrony wokół jądra atomu, krew wokół serca, lawa wokół jądra ziemia, a ćmy wokół płomienia świecy; takie krążenie wokół centrum oznacza pełne miłości przywiązanie do niego.

W Szlachetnym Koranie Allah Wszechmogący mówi:

"Głosi Jego chwałę siedem niebios i ziemia, i ci, którzy się w nich znajdują. I nie ma żadnej rzeczy, która by nie głosiła Jego chwały. Lecz wy nie pojmujecie ich wysławiania..." (Sura Al-Isra, 17:44)

Rozwój nauk przyrodniczych pomógł w zrozumieniu tego wersetu. Okazało się, że cała materia, włączając w to byty uważane niegdyś za martwe i nieruchome, składa się z atomów. Elektrony w tych atomach nieustannie i regularnie krążą wokół jądra, co w Szlachetnym Koranie zostało opisane jako tasbih – wysławianie Allaha. Z tego punktu widzenia, krążenie wokół Kaaby, symbolu Islamu, oznacza oddanie serca religii, bycie niczym ćma krążąca wokół jej światła i przywiązanie się do Allaha całym sercem.

Ibada (oddawanie czci, służba) polega na tym, że sługa Boży wypełnia swoje obowiązki wobec Allaha Wszechmogącego, takie jak wywyższanie Go, chwalenie i okazywanie wdzięczności w sposób przez Niego nakazany. Dlatego też wypełnianie przez każde stworzenie zadania powierzonego mu przez Allaha można nazwać jego aktem czci.

Tałaf w sensie językowym oznacza krążyć wokół czegoś, obchodzić coś. We wszechświecie wszystko, od atomu – najmniejszej cząstki materii, po największe galaktyki, znajduje się w stanie tałaf. W atomie elektrony krążą z zawrotną prędkością wokół jądra, które jest niczym serce, podczas gdy w galaktykach miliardy systemów gwiezdnych obracają się z niewyobrażalną prędkością wokół centrum galaktyki. Wydaje się, jakby wszystkie oddawały cześć Stwórcy, który je powołał do istnienia i ukształtował. Jak stwierdza Koran, każde z nich porusza się po swojej orbicie. (Sura Ya-Sin, 36:40)

Widok dziesiątek tysięcy muzułmanów okrążających Kaabę przypomina obraz galaktyki obracającej się z miliardami swoich gwiazd. Dlatego, aby w pełni doświadczyć duchowej przyjemności płynącej z tałaf, należy oddać się tej orbicie. Ten, kto wejdzie na orbitę w polu grawitacyjnym Kaaby, poddaje się temu duchowemu przepływowi i osiąga rozkosz bycia kroplą w morzu wierzących. Tałaf, realizowany przez okrążanie Kaaby, jest uważany za kwintesencję wszechświata i stworzenia, symbol poddania się i uległości wobec boskiego przeznaczenia.

Podczas pierwszych trzech okrążeń mężczyznom zaleca się energiczny, bardziej majestatyczny chód oraz odłonięcie prawego ramienia podczas całego Tałaf, po czym należy zakryć go z powrotem.

Historyczne znaczenie tych trzech zachowań było demonstracją siły i postury wobec wrogów. Kiedy muzułmanie z Mekki wyemigrowali do Medyny, tamtejszy klimat wpłynął na nich negatywnie i nieco osłabli. Gdy po siedmiu latach przybyli na trzydniową pielgrzymkę umra (mniejsza pielgrzymka), Mekkańczycy zaczęli komentować ich osłabienie. W odpowiedzi na to Prorok Muhammad (alejhissalatu łassalam – Pokój i błogosławieństwo niech będzie z nim) nakazał swoim towarzyszom, aby wyglądali na silnych wobec politeistów, a przechodząc obok miejsc, gdzie ci siedzieli, poruszali się w sposób bardziej energiczny i dumny, co też uczynili.

Niewątpliwie w tamtych czasach ten gest wystarczył, aby pokazać ich siłę. A w jaki sposób dzisiejsi pielgrzymi mogą zademonstrować siłę swoją i wszystkich muzułmanów? Siłę materialną, duchową, moralną… Co, gdzie i jak straciliśmy i jak to odzyskamy? Niewątpliwie, wykonując Hadżdż, powinniśmy również nad tym się zastanawiać.

Według Ibn Abbasa (jeden z Towarzyszy Proroka i wczesny uczony islamski), ramal (szybki, majestatyczny chód), który początkowo był wykonywany wyłącznie w celu demonstracji siły wobec plemienia Kurajszytów, stał się Sunną (tradycja Proroka stanowiąca wzór dla muzułmanów), gdy Prorok Muhammad (alejhissalatu łassalam) wykonał go podczas pierwszych trzech okrążeń w trakcie swojej pielgrzymki pożegnalnej. Również Omar (radıyallahu anhu – Allah z niego rad), w dalszej części swojej wypowiedzi na temat Czarnego Kamienia, powiedział:

„Dlaczego wciąż kontynuujemy ten ramal? Kiedyś chcieliśmy przez to pokazać naszą siłę politeistom (którzy twierdzili, że osłabliśmy). Jednak Allah Wszechmogący już ich zniszczył.” (Buchari, Hajj, 57)

Mimo że uważał, iż po zniszczeniu politeistów pierwotny powód tej praktyki przestał istnieć, nie chciał porzucić zwyczaju wprowadzonego przez Proroka Muhammada (alejhissalatu łassalam) i w pełni go naśladował. Być może praktyka ta jest kontynuowana, aby muzułmanie nigdy nie zapomnieli, że w każdej epoce muszą być silni w obliczu swoich wrogów.

Tałaf rozpoczyna się, mając Kaabę po lewej stronie. Ma to również znaczenie symboliczne. Serce człowieka, które jest miejscem, na które spogląda Bóg, podczas okrążeń znajduje się naprzeciwko Domu Allaha. Allah nie patrzy na wygląd człowieka, jego posturę, majątek czy własność, lecz na jego serce. Pod tym względem istnieje uderzający związek między Kaabą, a sercem człowieka. Dlatego podczas tałaf serce pielgrzyma znajduje się po stronie Kaaby. Jest to również wskazówka, jak bardzo tałaf powinien być wykonywany z serca i z oddaniem.

Wokół Kaaby doświadcza się radości bycia wierzącym. Trudno jest przeżyć tę radość, płynącą z bliskości Allaha, w innym miejscu tak żywo i z takim entuzjazmem. Poczucie bliskości doświadczane w tym świętym miejscu sprawia, że pielgrzym czuje się jak we własnym domu. Pielgrzym czuje się tu, jakby powrócił do ojczyzny. Oblicze Kaaby wydaje mu się tak znajome, jej zapach tak znany, a jej ciepło tak otulające, że dla wierzącego żadna inna miłość nie może być tak pociągająca.

Podobnie jak podczas modlitwy (salat), wśród wierzących okrążających Kaabę nie ma żadnych podziałów. Tutaj wierni stają się równi. Nie ma już żadnego znaku czy symbolu, który odróżniałby jedną osobę od drugiej. Panuje tam jedność, która jest symbolem monoteizmu. Należy tu zniknąć w morzu wierzących i roztopić się we wspólnocie.

Krążenie wokół kogoś, bycie niczym ćma wokół płomienia, jest symbolicznym gestem wskazującym na szczere oddanie i gotowość do poświęcenia wszystkiego dla tej osoby. Z tego punktu widzenia, krążenie wokół Starożytnego Domu (inna nazwa Kaaby) jest czynnym wyrazem zwrócenia się wyłącznie do Wszechmogącego Stwórcy, kłaniania się tylko przed Nim i nieoddawania czci nikomu innemu.

Podczas tałaf pielgrzym, świadomy swojej obecności przed Allahem, powinien znajdować się w stanie miłości połączonej z należnym Mu szacunkiem, czcią, bojaźnią i nadzieją. Tak jak Prorok Abraham wraz z synem Ismailem (alejhimassalam – Pokój z nimi obojgiem) krążąc, budowali dom Allaha, tak pielgrzym, krążąc, powinien budować dom wiary, dom serca. Kaaba jest domem Allaha, a serca są miejscem, na które On spogląda. Pielgrzym stale patrzy na Kaabę, kontempluje ją, podziwia jej wzniosłość, a Allah nieustannie spogląda na serce swojego sługi i bierze je pod uwagę. Jak doskonale wyraził to Prorok Muhammad (alejhissalatu łassalam):

„Allah nie patrzy na wasz wygląd, posturę, ani majątek. Patrzy natomiast na wasze serca i czyny.” (Muslim, 1,33)

Tak jest na tym świecie i tak będzie w życiu przyszłym. Jak powiedział poeta, opierając się na wersecie osiemdziesiątym ósmym sury Asz-Szu'ara:

„Nie myśl, o pielgrzymie, że złota i srebra od ciebie zażądają

W Dniu, 'gdy nic nie pomoże', serca serdecznego, poddanego Bogu zażądają”.

W naszej kulturze sufi (mistycy islamscy) wszystkie atrybuty Kaaby wspomniane w Koranie i hadisach odnosili do serca człowieka, nazywając je Domem Boga. Używali również terminu Święty Dom w odniesieniu do ludzkiego serca, mówiąc:

„Ponieważ serce jest domem Allaha, wejście tam kogokolwiek innego, niż Ukochanego jest zabronione.” Potwierdza to następujący hadis, wypowiedziany przez Wysłannika Allaha podczas okrążania Kaaby:

„O Kaabo! Jakże jesteś piękna i jak piękny jest twój zapach! Jakże wzniosła jest twoja chwała i twoja świętość! Lecz na Allaha, w którego dłoni jest moje życie, przysięgam, że świętość i nietykalność wierzącego, jego majątku i życia, jest u Allaha większa niż twoja świętość.” (Ibn Madżah, Fitan 2)

Źródła:

1. Kur'ân'ın Getirdiği - Emin IŞIK.
2. Kurban Kesmenin Psikolojik Temelleri - Prof. dr Ali Murat DARYAL.
3. Kur'ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli - Turecka Fundacja Diyanet.
4. Katechizm Islamu wydawnictwa Diyanet.
5. Hac Rehberi - İrfan YÜCEL - Turecka Fundacja Diyanet.
6. Publikacje Diyanet (haccı anlamak - Zrozumieć Hajj).

 

Poznaj Islam